Voor haar masterscriptie onderzocht Hiep veertig minibiebjes in Nijmegen, met in totaal bijna 2300 boeken. Daarvoor fietste ze door weer en wind vijf weken lang de hele stad door. Wekelijks maakte ze foto’s van dezelfde boekenkastjes. Zo hield ze bij welke boeken er uit de kastjes verdwenen en welke erbij kwamen. Ze volgde boekenkastjes in alle Nijmeegse stadsdelen, behalve in Lindenholt. ‘Daar vond ik er geen via minibieb.nl, waar de meeste biebjes die ik bekeken heb geregistreerd staan.’
Gretige lezers
Ze vroeg de eigenaren van de boekenkastjes waarom ze met hun minibibliotheek waren begonnen. ‘Meestal was het vooral om hun oude boeken kwijt te raken, die ze niet weg wilden gooien. Maar veel mensen vonden het ook belangrijk om bij te dragen aan leesplezier van anderen.’ De eigenaren zijn allemaal tussen de 30 en 70 jaar oud en zorgen naar eigen zeggen goed voor de kastjes, bijvoorbeeld door lelijke, oude of oninteressante boeken (zoals reclameboeken) zelf weg te halen.
Veel eigenaren dachten dat er weinig boeken uit werden gehaald, maar dat gevoel bleek niet terecht, vertelt Hiep. In de weken dat de neerlandica kwam kijken was 32% van alle boeken na een week meegenomen. ‘En dat was in maart en april, toen het heel veel regende. Als het mooier weer is ligt de omloopsnelheid vast nog hoger.’
Wel zag ze duidelijke verschillen tussen stadsdelen. ‘In Oost- en Midden-Nijmegen waren eigenaren vaak wel tevreden over het gebruik van de kastjes, in Dukenburg bijvoorbeeld niet, daar werden veel minder boeken weggehaald. Terwijl daar wel hele goede titels stonden, zoals van auteur Anjet Daanje, die veel literaire prijzen kreeg.’
Levende schrijvers en erotische romans
Uit het onderzoek blijkt dat lezers een duidelijke voorkeur hebben. Voornamelijk fictie bleek populair en in die categorie circuleerden de Engelstalige romans extra snel. Ook kinderboeken, vertaalde literatuur en spannende boeken werden veel meegenomen. ‘Ik had meer boeken verwacht van de traditionele leeslijsten en ‘De Grote Drie’: Mulisch, Reve en Hermans’, bekent Hiep. ‘Er stonden eigenlijk best veel boeken in van levende schrijvers.’ Ze was ook blij verrast door de verdeling tussen mannelijke en vrouwelijke schrijvers. ‘Die was heel evenredig. Maar van de dode schrijvers waren er wel veel meer man, terwijl van de erotische romans de meeste auteurs vrouw waren.’
Boeken op de campus
Hiep kwam op haar scriptieonderwerp door een gesprek met haar begeleider, letterkundige Jeroen Dera. ‘Ik was verontwaardigd dat er geen minibiebje in de hal van het Erasmusgebouw staat. Dat vind ik voor een Letterenfaculteit eigenlijk niet kunnen.’ Dera wees haar toen op een Amerikaans onderzoek naar minibiebjes en zo ontstond het idee om ook in Nijmegen op zoek te gaan naar de boekenkastjes. ‘In sommige Amerikaanse steden zijn de kastjes heel belangrijk in het bestrijden van analfabetisme. Het zou mooi zijn om ook in Nederland te onderzoeken welk effect de minibiebjes hebben op het leesgedrag van inwoners.’
Maar aan dat onderzoek begint de student voorlopig niet. ‘Ik ben heel blij dat mijn scriptie is goedgekeurd en ik nu even vakantie mag vieren.’ Ze wil iedereen aanmoedigen om gebruik te maken van de minibiebjes in de buurt. ‘Je mag er altijd iets uit pakken, ook als je zelf geen boeken hebt om terug te zetten.’
Afbeelding via Wikimedia Commons
