America’s Next President: How Will the Election Shape the Future? | Current Affairs Lecture with political scientist Chris Nijhuis and historian Jaap Verheul

Toen Van Caspel aan Nijhuis vroeg of ook hij het vervagen van de grenzen tussen de machten vreesde, benadrukte Nijhuis dat Trump en de Republikeinen al langer de democratie niet serieus nemen. "Wat nu anders is dan in 2016, is dat Trump een veel groter mandaat heeft," zei Nijhuis. "Het hele machtsapparaat staat nu waarschijnlijk aan zijn kant, dit was in 2016 niet het geval." Verheul voegde daaraan toe dat de Republikeinse partij inmiddels sterk is veranderd door de MAGA-beweging, die een groot deel van de traditionele structuur heeft vervangen. "Het systeem van checks and balances is verstoord," zei Nijhuis. Het Hooggerechtshof is nu erg op de hand van Trump. “Alle puzzelstukjes liggen dus voor hem klaar."

Op de vraag hoe de opkomst bij deze verkiezingen was, merkte Verheul op dat deze lager was dan bij vorige verkiezingen, wat volgens hem duidt op grote ontevredenheid onder kiezers. "In veel landen, waaronder de VS, lijkt er sprake van oppositie tegen het huidige democratische systeem," verklaarde hij.

Impact op Europa

De mogelijke effecten van Trumps beleid op Nederland en Europa kwamen ook ter sprake. Verheul wees op drie belangrijke punten: veiligheid, economie en klimaat. Hij benadrukte dat Nederland afhankelijk is van de VS voor haar veiligheid, maar dat dit nu op losse schroeven staat omdat Trump mogelijk uit de NAVO wil stappen. Hoe realistisch dit drijgement is, valt nog te bezien. Daarnaast kunnen importheffingen van Trump de Europese markt veel pijn doen. Ten slotte zei hij dat de wereld niet zonder de VS kan in de strijd tegen klimaatverandering. Nijhuis vulde aan: "Veel mensen geloven niet meer in democratie, vooral omdat de democratie hen niet de oplossingen heeft gebracht waar ze op hoopten." Volgens Nijhuis voelen veel Amerikanen zich in de steek gelaten door de Democratische partij, wat heeft geleid tot een anti-establishment golf waarin Trump zowel oorzaak als gevolg is. Dit zie je ook terug in Europa. Partijen hoeven alleen te wijzen op hoe het establishment de bevolking heeft laten stikken, concludeerde hij. Verheul benadrukte dat de enorme economische ongelijkheid in de VS een drijvende kracht is achter Trumps succes, hoewel Trumps beleid dit juist zou verergeren door het opheffen van maatregelen van Biden om ongelijkheid te bestrijden.

Van Caspel vroeg ook naar de mogelijke impact van de verkiezingsuitslag op de oorlog in Oekraïne. Verheul voorspelde dat er waarschijnlijk een "Europeanisering" van de NAVO zal plaatsvinden: "Het gat dat de VS achterlaat, al is het onwaarschijnlijk dat Trump echt uit de NAVO kan stappen, kan worden gaan opgevuld door Europese machten." Nijhuis vulde aan dat het Republikeinse Congres waarschijnlijk de steun aan Oekraïne zal stopzetten. "Trump zal hen onder druk zetten om een zeer nadelige deal met Rusland te sluiten," zei hij. Het gaat ook om de boodschap die dit uitzendt aan landen die de democratische orde willen uitdagen, zoals Iran, Noord-Korea, China en Rusland, benadrukte hij. “Dit gaat kortom heel veel impact hebben."

Aankondiging

Wat zijn de gevolgen van de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen voor de Amerikaanse politiek, de internationale verhoudingen en de democratie? Kom de dag na de verkiezingen luisteren naar politicoloog Chris Nijhuis en historicus Jaap Verheul die tekst en uitleg geven bij de ontknoping van de Amerikaanse presidentsverkiezingen. 

Gevolgen voor de democratie 
 

Zou een overwinning van Donald Trump de democratische normen in de VS verder ondermijnen, gezien zijn eerdere pogingen om de verkiezingsuitslagen te betwijfelen en de macht van de president te vergroten? En wat voor signaal zou dit afgeven aan andere landen? En als Trump verliest, waar moeten we dan rekening mee houden?

Als Kamala Harris wint, welke koers zal zij dan volgen en heeft ze de macht om echte veranderingen door te voeren? Hoe realistisch zijn de plannen van Donald Trump, en wat is de kans dat ze worden gerealiseerd? De uitkomst zal in beide gevallen afhangen van wie de meerderheid in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden bemachtigt. En dan is er nog het Hooggerechtshof: blijft de conservatieve meerderheid intact, groeit deze of zullen de verhoudingen meer in balans komen?

Internationale verhoudingen

De Verenigde Staten spelen al decennia een grote rol op het politieke wereldtoneel. Maar als Trump de verkiezingen wint kan daar wel eens verandering in komen. Wat betekent de uitslag voor de internationale verhoudingen en in het bijzonder voor de relatie tussen de VS en Europa? Hoe moet Europa zich opstellen als de VS besluiten zich terug te trekken uit internationale samenwerkingsverbanden?

Neem je boterhammen mee, stel je vragen en bekijk het nieuws vanuit een andere kant.   

De voertaal is Engels. 

Over de sprekers

Chris Nijhuis is politicoloog aan de Radboud Universiteit. Hij is expert op het gebied van Amerikaanse politiek.

Jaap Verheul is bijzonder hoogleraar Transatlantische Betrekkingen aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hij is kenner op het gebied van de betrekkingen tussen Europa en de VS, en de cultuurgeschiedenis van de VS.