Bezuinigingen op de Radboud Universiteit | Academic Affairs met collegevoorzitter Alexandra van Huffelen, politiek filosoof Mathijs van de Sande en Suzanne Boelens, directeur bedrijfsvoering FSW

Vier factoren

Alexandra van Huffelen reageerde door te zeggen dat we een hele mooie universiteit zijn, maar dat we te maken hebben met vier dingen die elkaar versterken: de demissionaire regering heeft besloten dat er minder geld naar (hoger) onderwijs gaat; 2. Het aantal studenten neemt de komende jaren af; 3. De kosten zijn toegenomen; 4. Het demissionair kabinet heeft besloten internationalisering af te remmen. Het blijft belangrijk om te proberen de bezuinigingen terug te draaien, maar als het zo blijft, te snijden op wat het minste pijn doet. Dat is als eerste door te besparen op het aantal vierkante meters door kamers te delen etc. Ten tweede de ondersteunende diensten, en ten derde het efficiënter maken van onderwijs en onderzoek. Maar er zijn ook upsides, want we gaan hard werken aan het genereren van meer inkomsten. De conclusie is dat we dingen kunnen doen, maar dat we ook pijn zullen lijden.   

Externe experts

De tweede vraag was gericht aan Suzanne Boelens: waarom is de keuze gemaakt om het OBP als eerste te treffen? Boelens gaf toe dat de ondersteunende diensten inderdaad hard worden geraakt, er moet namelijk 20 miljoen worden bezuinigd. Er zijn daarom externe experts ingeschakeld om de Radboud Universiteit te vergelijken met andere organisaties en universiteiten. Hieruit bleek dat er bijvoorbeeld op het vlak van digitalisering nog veel te halen is. Boelens is, samen met medewerkers in iedere kolom, aan het kijken wat er gedaan kwam worden. Daarbij krijgt ze soms ook de reactie dat mensen blij zijn met veranderingen omdat ze die al langer hebben aangekaart. 

Een politieke aanval

In antwoord op een vraag aan hem antwoordde Mathijs van de Sande er te weinig geïnvesteerd wordt in het mobiliseringsvermogen om actie te voeren. De bezuinigingen worden gevoed door een politieke agenda die vijandig staat ten opzichte van de wetenschap en de publieke sector. Het is dus een politieke aanval. De verdediging moet daarom niet alleen door lobby organisaties achter de schermen gebeuren, en politici lijken niet onder de indruk van onze acties. Maar het hoger onderwijs is niet de enige sector die wordt aangevallen. Volgens Van de Sande moet er meer over de sectoren heen georganiseerd worden. Want als universiteiten staken heeft dat weinig impact, maar als basisscholen het werk neerleggen ligt het land plat.  Van Huffelen is het hiermee eens; we moeten duidelijk maken hoe schadelijk de bezuinigingen zijn, én we moeten zichtbaar zijn, omdat mensen in Den Haag je direct weer vergeten als ze even niet van je horen. 

Zorgvuldigheid voorop

Waarom is er eigenlijk gekozen voor het model van bezuinigen in kolommen, vroeg Leijenhorst aan Boelens? Volgens Boelens leidt dit tot een eerlijke aanpak over de hele universiteit. Processen kunnen worden vereenvoudigd en verdubbelingen kunnen eruit door niet alles op facultair niveau te organiseren. Bovendien is er nog veel te halen op het gebied van digitalisering. Ze begreep dat er onvrede is over het feit dat het allemaal lang lijkt te duren, maar beargumenteerde dit met door te zeggen dat de zorgvuldigheid van het proces voorop staat. Daarnaast gaf ze aan dat het nog onduidelijk is wanneer deze onzekerheid weggenomen kan worden; dat verschilt ook per kolom. Voor HR en IS is er waarschijnlijk meer duidelijk vóór het einde van het jaar, de andere kolommen in voorjaar 2026. Van Huffelen vulde aan dat het gesprek met de faculteiten parallel hieraan verloopt; het uitgangspunt daarbij is dat we een brede universiteit blijven. 

Stenen anders stapelen

Daar haakte Leijenhorst op aan: hoe kunnen we nou tegelijkertijd een brede universiteit zijn met een gevarieerd aanbod, als er tegelijkertijd nadruk wordt gelegd op efficiency en rationalisatie. Dat klinkt toch als het opheffen van de kleine opleidingen. Hoe gaan jullie dit combineren? Van Huffelen antwoordde door te zeggen dat er voornamelijk gekeken zal gaan worden naar het slimmer organiseren van faculteiten, bijvoorbeeld door samenwerkingen zodat dubbelingen eruit kunnen. Met andere woorden, zei ze, we gaan de “bakstenen anders stapelen” zodat we de breedte kunnen behouden.  Bovendien zal de verhouding onderzoek en onderwijs veranderen, waarbij de nadruk meer zal komen te liggen op onderwijs; en ook zorgen dat er meer inkomsten binnenkomen. 

De keerzijde van een positief verhaal

Van de Sande reageerde hierop door te zeggen dat visie meer nodig heeft dan toekomstperspectief. Bovendien heeft de wens om een positief verhaal te schetsen, ook een keerzijde, namelijk doordat het overkomt alsof de bezuinigingen een goed idee waren. We moeten, aldus Van de Sande, veel sterker benadrukken dat het onderwijs door de bezuinigingen gewoon minder goed gaat worden. Bovendien doen veel collega’s hun onderzoek al in hun vrije tijd, omdat al hun werktijd in onderwijs gaat zitten. Als je de aanval uit Den Haag wilt pareren, moet je duidelijk blijven aangeven dat de bezuinigingen leiden tot problemen. Toch zag Van Huffelen ook een sprankje hoop: in de aanloop naar de verkiezingen lijkt het erop dat de partijen die het nu goed doen weer willen investeren in onderwijs en onderzoek. 

Aankondiging

De bezuinigingen van het kabinet gaan de universiteit hard raken. Meer dan 50 miljoen moet de Radboud Universiteit de komende jaren gaan besparen. Hoe zorg je ervoor dat de bezuinigingen zo min mogelijk “pijn” doen? Hoe kunnen we als academische gemeenschap ook in tijden van stress verbonden blijven en de rust bewaren? En heeft protesteren nog zin?  Kom luisteren naar collegevoorzitter Alexandra van Huffelen, politiek filosoof Mathijs van de Sande en Suzanne Boelens, programmadirecteur van het besparingsprogramma. Stel ook je eigen vragen! 

Een visie op bezuinigen

Sinds de bezuinigingen werden aangekondigd, is al duidelijk geworden dat vooral de ondersteunde diensten (professional services) hard getroffen gaan worden. Maar ook sommige opleidingen hangen drastische veranderingen boven het hoofd. Hoe bepaal je binnen de universiteit wat van essentieel belang is en wat niet? Is het logisch dat er vooral in de ondersteuning gesneden gaat worden? Wat is de fundamentele taak van de universiteit binnen de samenleving, en hoe kunnen we die waarborgen? 

Protesteren

In het najaar staan er nieuwe protesten gepland. Maar heeft dat nog wel zin, nu het kabinet gevallen is?  Of is het gewoon belangrijk om je stem te laten horen, ook als er misschien niet naar wordt geluisterd? Collegevoorzitter Alexandra van Huffelen, filosoof Mathijs van de Sande en Suzanne Boelens, programmadirecteur van het besparingsprogramma, gaan hierover met elkaar in gesprek. Filosoof Cees Leijenhorst is gespreksleider. 

Stel ook je eigen vragen! 

Over de sprekers

Mathijs van de Sande is politiek filosoof aan de Radboud Universiteit en daarnaast is hij actief binnen de vakbond FNV.

Alexandra van Huffelen is voorzitter van het college van bestuur van de Radboud Universiteit.

Suzanne Boelens is directeur bedrijfsvoering bij FSW en programmadirecteur van het besparingsprogramma.