Zaterdag 7 maart 2026 | 19.30 - 20.10 uur | Lindenbergzaal (330 p.) | De Lindenberg, Nijmegen
Bekijk de aankondiging van Marc Slors Video
De mens als vormgever
Als het gaat om het evolutionaire succes van homo sapiens wordt steevast verwezen naar onze intelligentie, onze taal en ons vermogen tot samenwerken. Maar de mens is ook een wezen van kunst en vormgeving. We versieren kleren, huizen, en alledaagse objecten. En ook ons sociale verkeer is doordrenkt met ritueeltjes en omgangsvormen. Geen enkel ander dier doet dat op onze schaal. En zelfs Neanderthalers waren een stuk soberder.
‘Markers’
Vormgeving maakt het mogelijk om abstracte begrippen die nodig zijn voor de organisatie van een samenleving zichtbaar en dus bruikbaar te maken. We zien direct wie de politieagent in een groep is, welk gebouw een supermarkt is, of wat iemand bedoelt die met een uitgestrekte hand op ons afkomt. We gebruiken ‘markers’ voor de beroepen en functies die we uitoefenen, voor sociale transacties en voor de functies van gebouwen en plaatsen. Vormgeving maakt het mogelijk om een samenleving ongelooflijk ingewikkeld te organiseren zonder dat mensen door de bomen het bos niet meer zien.
Evolutie
Groepen die meer gebruik maken van ‘markers’ zijn in staat om arbeid beter te verdelen en om complexe bestuursvormen, religies, economische systemen, en rechtspraak te hebben. Zulke groepen zullen succesvoller zijn dan groepen die het zonder markers moeten stellen. Natuurlijke selectie leidt zo tot een steeds grotere neiging tot en gevoeligheid voor ‘mooi maken.’ Zo heeft de evolutie ons uitgerust met een hypergevoeligheid voor vormgeving. Vandaag de dag zien we bijvoorbeeld in één oogopslag tot welke sociale klasse of subcultuur iemand hoort—op basis van schoenen, kraagjes of knopen.
Culturele fricties
Die hypergevoeligheid is een tot nu toe volstrekt genegeerde factor in fricties tussen culturen, bijvoorbeeld in multiculturele samenlevingen. Gevoelens van thuishoren en vervreemding hangen veel sterker samen met vormgeving—omgangsvormen, kledingvoorschriften, architectuur—dan we tot nu toe onderkennen. Inzicht in de evolutionaire rol van vormgeving kan tot nieuwe manieren leiden van omgaan met culturele fricties—manieren die ons weg voeren van het verschillen in opvatting, waarden of religie.
Sluit aan bij Marc Slors en denk verder over je eigen leefwereld en de manier waarop je functioneert in de samenleving.
Bekijk de aankondiging op YouTube.
Programmamaker Pam Tönissen is de gespreksleider.
De voertaal is Nederlands.
Over de spreker en muzikanten
Marc Slors is cognitiefilosoof aan de Radboud Universiteit. Zijn huidige onderzoek richt zich op de relatie tussen cognitie en cultuur. Eerder werk richtte zich op de filosofie van de neurowetenschappen, vrije wil, sociale cognitie en het zelf. Marc is vaak te gast bij Radboud Reflects waar hij altijd zijn heldere visie op maatschappelijke vragen geeft.
Het college wordt muzikaal omlijst door Denkwerk-jazztrio o.l.v. Rafael Slors, met Jadi Peperzak en Sulav Maharjan. Rafael is afgestudeerd aan het Codarts Conservatorium in Rotterdam. Hij speelde o.a. met het Jong Metropole Orkest en tijdens het tournee van het World Jazz Festival in India.
Dit programma is onderdeel van Denkwerk Festival van Radboud Reflects van de Radboud Universiteit op zaterdag 7 maart 2026 in de Lindenberg in Nijmegen. In (silent) interviews, lezingen, muziek, films en meer laten filosofen, theologen en religiewetenschappers van de Radboud Universiteit je verder denken over de grote vragen van deze tijd.
