Terug naar programma Oneindig - donderdag
Welkom in de wereld van de gedachte-experimenten!
Als wetenschappers iets willen onderzoeken, dan doen ze experimenten met stofjes, installaties en proefpersonen. Maar wat als je iets wilt onderzoeken met alleen je brein? Dan zijn er gedachte-experimenten! Door een gedachte-experiment te doen, onderzoek je je aannames over de werkelijkheid. En geloof het of niet, je komt soms hele onverwachte dingen tegen in je eigen brein. Ook eens proberen?
Het pizza-gedachte-experiment
Wat maakt jouw keuze vrij?
Hebben we vrije wil? En wat maakt een keuze vrij? Tijdens het pizza-gedachte-experiment onderzoek je wat je eigenlijk verstaat onder een ‘vrije keuze’. Wat is ervoor nodig om vrij te kunnen kiezen? Nieuwsgierig? Stap de pizzeria in, en daag jezelf uit!
Teleportatie-gedachte-experiment
Wat maakt jou jou?
Stel je voor: je ben gestrand op Mars, en je ruimteschip is stuk. Je enige kans om weer thuis te komen is een teleportatie-machine. Als je in deze machine op de rode knop drukt, wordt er een exacte scan van je gemaakt. Dan wordt je lichaam vernietigd. De scan wordt naar de aarde gestuurd, waar een machine atoom voor atoom een kopie van jou opbouwt. Deze kopie heeft dezelfde gedachten, herinneringen en dromen als jij. En voilà: je stapt ongedeerd uit de machine en bent weer thuis. Maar: wie is er weer thuis? Ben jij het? Of ben jij gestorven op Mars en loopt er nu een pasgeboren persoon rond met jouw lichaam en herinneringen? Wat maakt jou jou?
Het Trolley-probleem
Heiligt het doel de middelen?
Stel: je staat op een spoorbrug en er komt een trein aan. Onder je op het spoor liggen vijf mensen. De trein dreigt hen te overrijden. Maar jij kunt iets doen! Naast je staat een man op de brug. Als je hem van de brug duwt, zal hij op het spoor terecht komen en de trein tot stilstand brengen. Duw je de man van de brug om de vijf mensen op het spoor te redden? Wanneer mag je iets slechts doen om erger te voorkomen?
De gedachte-experimenten zijn op de eerste verdieping van de Latijnse School. Te bereiken met de trap.
Radboud Universiteit @Latijnse School
Met de intrek van de Radboud Universiteit in de Latijnse school, krijgt dit oudste schoolgebouw van Nijmegen weer haar oorspronkelijke functie terug. Zo organiseert Radboud Reflects er cursussen en andere kleinschalige activiteiten voor een breed publiek. Ook zijn er enkele gedachtenexperimenten die je verder laten denken. Doe op de Open Monumentendag een experiment en laat je verrassen.
Oudste school van Nijmegen
De Latijnse School heeft een rijke geschiedenis en is al bijna een 500 jaar onderdeel van het Nijmeegse straatbeeld. Het is lange tijd een gebouw geweest vol educatie, maar in de laatste jaren was die rol verdwenen. Om kennis weer toegankelijk te maken voor de Nijmegenaren, heeft de gemeente in 2023 de Latijnse School cadeau gedaan aan Radboud Universiteit ter gelegenheid van hun 100-jarig bestaan.
Geschiedenis
Sinds 1544 heeft de Latijnse School – ontworpen door de Nijmeegse stadsmetselaar Herman van Herengrave, die tien jaar later ook het Stadhuis van Nijmegen heeft ontworpen – meerdere rollen vervuld. Het gebouw heeft lange tijd de bijnaam van Apostolische School gehad, voordat het in 1842 werd omgezet tot het Stedelijk Gymnasium van Nijmegen. Het gebouw ligt aan het Sint-Stevenskerkhof, een klein plein aan de voet van de Stevenskerk
Meer weten:
Latijnse School
Oneindig. Wetenschapsfestival op en rond de Stevens’ Skywalk
Dit programma is onderdeel van Oneindig, het wetenschapsfestival van de Radboud Universiteit op, in en rond de Stevenskerk in het centrum van Nijmegen op donderdag 11 en vrijdag 12 september 2025. Ga mee tot op grote hoogte en laat je verrassen.