History – The Middle East Background Current Affairs Lecture met arabist en jurist Maurits Berger

Gedeeld erfgoed: Taal, keizerrijken en islam

Berger begon met het benadrukken van taal als basis voor eenheid. Ondanks de vele dialecten vormt het Arabisch de rode draad die landen van Marokko tot Soedan en verder met elkaar verbindt en culturele en intellectuele uitwisseling mogelijk maakt. Vervolgens schetste hij een beeld van de lange geschiedenis van de regio, gekenmerkt door verschuivende grenzen onder uitgestrekte rijken die voor relatieve veiligheid zorgden en handel, kennis en culturele uitwisseling bevorderden. De opkomst van de Islam vanaf de 8e eeuw werd een dominante kracht en gaf vorm aan wettelijke, sociale en culturele normen die zelfs onder minderheden bleven bestaan. Deze historische factoren creëerden een gedeelde culturele achtergrond - muziek, keuken en tradities - die, hoewel gevarieerd, weerklank vond in de hele Arabische wereld.

Jeugdigheid: Het Midden-Oosten van vandaag

Uitgaande van de gangbare stereotypen van tribalisme en autoritarisme, stelde Berger een nieuwe lens voor - jeugdigheid - om het huidige karakter van de regio te begrijpen. Hij stelde dat veel natiestaten in het Midden-Oosten “jong” zijn in de zin dat ze relatief recent onafhankelijk zijn geworden, meestal in de 20e eeuw, na perioden van Westerse en Ottomaanse overheersing. Deze recente onafhankelijkheid bracht een golf van enthousiasme voor moderniteit met zich mee: de oprichting van welvaartssystemen, onderwijs voor iedereen en pogingen om georganiseerde, seculiere en socialistisch georiënteerde staten op te bouwen. Militaire leiders, vaak met een bescheiden achtergrond, kwamen aan de macht en belichaamden socialistische en seculiere idealen die het vroege staatsbeleid vormgaven.

Berger verbond deze historische factoren met de huidige demografie. De snelle bevolkingsgroei en de hoge alfabetiseringsgraad zorgden voor een jonge, energieke bevolking waarvan in 2010 meer dan de helft jonger was dan 25 jaar. Deze jeugdige bevolkingsgroep, met zijn overvloed aan energie en onderwijs, werd een katalysator voor grote sociale onrust toen de eerste beloften van welvaart en modern bestuur op niets uitliepen. Toenemende werkloosheid en ontgoocheling onder de jeugd vormden de aanleiding voor de opkomst van de islam als alternatief discours. De islam bood een taal van rechtvaardigheid en een kader voor verzet tegen onderdrukkende regimes. In deze periode was de Arabische Lente een explosieve uiting van opgekropte frustratie en verlangen naar zelfbeschikking.

Aankondiging

Hoe zijn de huidige verhoudingen in het Midden-Oosten ontstaan? Welke grote gebeurtenissen en ontwikkelingen hebben deze regio gemaakt tot wat deze nu is? Kom luisteren naar arabist en jurist Maurits Berger en leer meer over hoe de geschiedenis het Midden-Oosten heeft gevormd.

Lange geschiedenis

De huidige situatie in het Midden-Oosten kent een lange geschiedenis vol verschuivende grenzen en machtsstrijd. Westerse koloniale overheersing, de oprichting van Israël, de opkomst van oliestaten en de Arabische Lente zijn allemaal ontwikkelingen die de regio diepgaand hebben veranderd. 

Ontwikkelingen in de regio die ook wel de bakermat van de beschaving wordt genoemd, zijn zelden eenduidig: waar olie enorme rijkdom bracht, zorgden grondstoffen ook voor politieke spanningen en buitenlandse inmenging. De Arabische Lente zorgde voor de val van autoritaire regimes, maar bracht ook nieuwe instabiliteit en spanningen met zich mee. 

Schuif in je lunchpauze aan en leer meer over de achtergronden van de onrust in het Midden-Oosten in dit eerste van vier Achtergrond Actualiteitencolleges over het Midden-Oosten. 

De voertaal is Engels. 

Over de spreker

Maurits Berger is advocaat en arabist. Hij is hoogleraar Islam en het Westen en is senior onderzoeker aan het Clingendael Instituut voor Internationale Betrekkingen in Den Haag. Hij heeft als jurist in Amsterdam gewerkt en als onderzoeker en journalist in Caïro en Damascus.

Midden-Oosten Achtergrond Actualiteitencolleges

Het is politiek en militair onrustig in het Midden-Oosten. Als het in het éne land onrustig is lijkt zich dat  over de hele regio te verspreiden. Hoe is dat zo gekomen? Om de actualiteit goed te kunnen begrijpen gaan wetenschappers in vier Actualiteitencolleges in op de geschiedenis, de geopolitieke verhoudingen, de rol van religie en de beeldvorming van het Midden-Oosten. Schuif in je lunchpauze aan en leer meer over de achtergronden van de onrust in het Midden-Oosten. 
Wo 22|01 -  History - Jurist Maurits Berger
Do 30|01 - Geopolitics – Politicoloog Bertjan Verbeek
Do 06|02 - Religion – Religiewetenschapper Heleen Murre-van den Berg
Di 11|02 – Framing – Politicoloog Nora Stel