Mislukken mag: creativiteit en lessen uit de muziek | Lezing en gesprek met muziekwetenschapper Vincent Meelberg en bandleden van Personal Trainer

Iets nieuws voor jou

“Voor we het gaan hebben over de gevolgen van de prestatiemaatschappij op creativiteit, moeten we natuurlijk wel een heldere definitie hebben van wat we onder creativiteit verstaan”, opende Meelberg de lezing. Meestal associëren we creativiteit met originaliteit, kunst, innovatie en genialiteit – maar dat is slechts de halve waarheid. Creativiteit heeft vooral te maken met interactie. Interactie tussen mensen of tussen mensen en materiaal, waarbij er nieuwe ideeën ontstaan. Het resultaat ervan hoeft niet wereldschokkend te zijn, als het voor jouzelf maar iets nieuws oplevert – iets dat je nog niet eerder hebt gedaan, gedacht of gemaakt. Belangrijk is ook het proces, waarin van je vanuit een probleem of uitdaging (bijvoorbeeld: ik wil een lied componeren over mijn gebroken hart) naar een resultaat gaat. Daarbij spelen zaken als mogelijk irrelevante informatie verzamelen, pauzes nemen en onverwachte combinaties maken een grote rol. En laten het nu precies die dingen zijn die in de prestatiemaatschappij onder druk staan. 

Frictieloze muziek

Vervolgens luisterden we naar een fragment uit een interview met Mikey Shulman, de CEO van Suno, over de invloed van AI op muziek. Shulman zegt daarin onder meer dat muziek maken “not really enjoyable” is, dat het zonder AI een lang en moeizaam proces is, en dat hij denkt dat de meeste mensen niet veel plezier beleven aan de meeste tijd van het muziek maken. En dat AI dus een prachtige oplossing is

Daar was Meelberg het niet mee eens: hij stelde dat technologie, onder het mom van democratisering van creativiteit, steeds frictielozere manieren aanbiedt om muziek te produceren. En laat het nu juist die frictie zijn waaruit echte creativiteit ontstaat, en die we dus broodnodig hebben.

Het onverwachte

In het gesprek dat volgde vertelden Mart Bouman en Willem Smit, leden van de indierockband Personal Trainer, over hun ervaring met prestatiedruk en creativiteit. “Het leukste is het als er op het podium iets gebeurt dat totaal anders is dan je had gepland, en je daar dan een draai aan kunt geven. Sommige nummers hebben een hele andere vorm gekregen dan hoe ze op het album staan, juist doordat er tijdens een concert iets onverwachts gebeurde.” Anders dan Meelberg zagen zij AI niet zozeer als een bedreiging, maar meer als een tool: “Als je zonder bezieling alleen maar liedjes maakt met een paar prompts, kan ik me niet voorstellen dat je daar voldoening uit haalt en er lang mee doorgaat.” 

Aankondiging

In een wereld waarin alles steeds sneller, perfecter en efficiënter moet, is er weinig ruimte voor fouten maken. Toch vormt dit juist de basis voor creativiteit, aldus muziekwetenschapper Vincent Meelberg. Hij laat zien hoe improvisatie, tegenslag en onvoorspelbaarheid de basis kunnen vormen van muzikale creatie. Kom luisteren naar muziekwetenschapper Vincent Meelberg over mislukken en creativiteit en leden van de Indieband Personal Trainer die vertellen over hun creatieve proces.

Mislukken mag

Geen fouten mogen maken leidt misschien tot betere resultaten, maar ook tot faalangst en krampachtigheid. Creativiteit staat hier haaks op, want creativiteit vereist dingen uitproberen met het risico op falen en fouten. Hoe gaan muzikanten hiermee om? Het creatieve proces leert ons dat niet alles perfect hoeft te zijn en dat juist in het mislukken iets nieuws kan ontstaan.

Leren van muzikanten

Hoe werkt een creatief proces in de praktijk? Na zijn lezing gaat Meelberg in gesprek met bandleden Mart Boumans en Willem Smit van de indieband Personal Trainer. Hoe ervaren zij het creatieve proces bij het maken van hun muziek? Wanneer ontstaat er een flow en wanneer juist wrijving? Kom luisteren en meepraten en leer over de kracht van samenwerking en de kunst van het durven loslaten van controle. 

De voertaal is Nederlands. 

Over de sprekers

Vincent Meelberg is universitair docent aan het Radboud Insitutue for Culture and History aan de Radboud Universiteit. Hij onderzoekt de relatie tussen muziek, geluid, lichamelijkheid, creativiteit en technologie. Daarnaast is hij een specialist op het gebied van muzikale narrativiteit.

Personal Trainer is een Nederlandse indierockband. Zij traden onder andere op op Pinkpop, Down the Rabbit Hole, Eurosonic Noorderslag en Best Kept Secret. Op 4 november verscheen hun debuutalbumBig Love Blanket, gevolgd door Still Willing in 2024. Met meerdere tours door heel Europa en de Verenigde Staten is Personal Trainer een van de meest tourende bands van Nederland.