Dinsdag 16 juni 2026 | 20.00 – 22.00 uur | Kelder Boekhandel Roelants, Van Broeckhuysenstraat 34, Nijmegen | Radboud Reflects en Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Bekijk de aankondiging.
Verslag
Door Paul van den Broek
Zelden was een boekenclub van Radboud Reflects levendiger dan bij de bespreking van De ontdekking van de vrouw van Alicja Gescinska, een hervertelling van het boek waarmee Simone de Beauvoir in 1949 de seksuele revolutie nieuw leven inblies. Veeg teken dat haar feministische boodschap aan actualiteit nauwelijks heeft ingeboet, zo luidde het. ‘#MeToo toont de hedendaagse urgentie.’
‘Een prettig leesbaar en heel verfrissend betoog’, aldus de consensus binnen de boekenclub van Radboud Reflects, de tweemaandelijkse samenkomst rondom een filosofisch publieksboek met dit keer een volle bak met vijftien deelnemers. ‘Met haar pittige toon is Gescinska nog meer gepeperd dan De Beauvoir zelf’, aldus een van de lezers. Ook Cees Leijenhorst, de huisfilosoof van de boekenclub, sluit zich aan bij de loftuitingen. ‘Deze mooie literaire vorm werkt heel goed.’
De Ontdekking van de vrouw is een even korte (87 pagina’s) als krachtige poging om het hoofdwerk van Simone de Beauvoir in een actueel licht te stellen. Met haar in 1949 verschenen De Tweede Sekse verraste De Beauvoir vriend en vijand, en ontketende ze eigenstandig de zogeheten tweede seksuele revolutie, die in de jaren 60 en 70 haar hoogtepunt beleefde met tal van geschriften en feministische manifestaties.
In de huid van De Beauvoir
In haar pamflet kruipt Gescinska in de huid van De Beauvoir, en brengt ze in haar naam anno 2026 - veertig jaar na haar dood - het kernpunt van De Tweede Sekse opnieuw tot leven. Deze klassieker is bekend onder die ene zin, ‘Je wordt niet als vrouw geboren, je wordt tot vrouw gemaakt’, lees: vrouw-zijn is niet simpelweg een biologisch gegeven, maar wordt voor een groot deel gevormd door opvoeding, sociale verwachtingen en culturele normen.
De Beauvoir bouwt voort op het existentialisme, een filosofische stroming waarvan zijzelf en Jean-Paul Sartre belangrijke vertegenwoordigers waren. Centraal staat de gedachte dat mensen zichzelf door hun vrije keuzes vormgeven. De Beauvoir laat zien hoe maatschappelijke verwachtingen en traditionele rolpatronen vrouwen daarin beperken, waardoor zij niet als autonome subjecten verschijnen, maar als ‘de Ander’ tegenover de man, die als universele norm wordt beschouwd.
Empathisch leiderschap
Snijdt het boekje van Alicja Gescinska anno 2026 nog hout? Biedt het feminisme van vandaag nog steeds stof tot nadenken? Volgens de consensus in de boekenclub wel. Hoewel er de afgelopen decennia grote stappen zijn gezet, geldt bij het beklimmen van de maatschappelijke ladder nog vaak een mannelijke norm. Van vrouwen worden geregeld kwalificaties en prestaties verwacht die voor mannen in vergelijkbare posities minder zwaar lijken te wegen.
Een van de lezers merkt op dat de top van organisaties niet uitsluitend bevolkt wordt door uitzonderlijke mannen. Ook middelmatige mannen weten vaak door te stoten. Werkelijke gelijkheid is volgens haar pas bereikt wanneer vrouwen dezelfde speelruimte krijgen om niet voortdurend exceptioneel te hoeven zijn. Cees Leijenhorst wijst erop dat het anders-zijn van de vrouw zich ook ontvouwt in positieve kwalificaties: de vrouw als geknipt voor empathisch leiderschap. Ook positieve generalisaties blijven generalisaties. ‘Iets als empathisch leiderschap zou niet aan een geslacht toegeschreven moeten worden.’ Hoe fijn klinkend ook: ook dit pint de vrouw vast in een verwachtingspatroon.
Een andere lezer noemt #MeToo als speerpunt van hedendaags feminisme. ‘Gelukkig spreken vrouwen zich steeds meer uit en wordt ongewenst gedrag van mannen vaker benoemd,’ klinkt het. Toch is de “veilige nacht” nog geen gelijk speelveld voor vrouwen en mannen. Er is nog veel te doen, zo wordt het boekje van Gescinska omarmd.
Tegelijk kan het onderwerp ook moedeloos maken, stelt een van de lezers, voor wie feminisme niet louter gaat over individueel gedrag, maar vooral over systeemkritiek. ‘Er is zelfopoffering nodig om het systeem te doorbreken, en dat kunnen maar weinigen opbrengen.’ Er is een hele grote stille groep met dezelfde overtuiging’, aldus een andere lezer. De systeemcriticus ziet gelukkig toch een positief einde: ‘Laten we al deze krachten bundelen!’
De volgende Boekenclub van Radboud Reflects is op woensdag 2 september, 20.00 uur, kelder boekhandel Roelands. We bespreken dan het boek De stoïcijnse gids voor geluk van Massimo Pigliucci.
Kom naar Lezing en gesprek Vrouwenemancipatie: zijn we terug bij af? door Alicja Gescinska | donderdag 17 september, 20.00-21.30 uur, collegezalencomplex. Dit programma wordt nog toegevoegd aan de agenda.
