Merel van der Wal en Laura van Niftrik
Merel van der Wal en Laura van Niftrik

The Value of Teaching in Academia | Academic Affairs met TLC-themaleider Onderwijsonderzoek Merel van der Wal en vice-decaan onderwijs Laura van Niftrik

Academici worden in de eerste plaats geprezen om hun onderzoeksresultaten. Wat zou het betekenen om hen in dezelfde mate te waarderen op hun onderwijs? Er zijn wel onderwijsprijzen en certificaten én je kunt je vrijwillig bijscholen, maar qua aanzien, aandacht en ontwikkelpaden blijft onderwijs achter. Hoe kan het anders? Leer van TLC themaleider Onderwijsonderzoek Merel van der Wal en vice-decaan onderwijs Laura van Niftirk over aanzien van en tools voor onderwijs aan universiteiten.

Podcast 

Donderdag 3 april 2025 | 12.30 – 13.15 uur | Collegezalencomplex, Radboud Universiteit | Radboud Reflects en Radboud Erkennen & Waarderen. Bekijk de aankondiging.

Verslag 

Door Liesbeth Jansen

Academici worden vooral geprezen om hun onderzoeksresultaten. Wat zou het betekenen om hen evenveel te waarderen voor hun onderwijs? Programmamaker en filosoof Bas van Woerkum-Rooker besprak deze en aanverwante vragen met TLC themaleider Onderwijsonderzoek Merel van der Wal en vicedecaan onderwijs van FNWI Laura van Niftrik. Het publiek bestond voornamelijk uit docenten van bijna alle faculteiten.

Het knelpunt

Van Niftrik begon met de opmerking dat een van de belangrijkste knelpunten is dat we mensen bijna alleen aannemen op basis van hun onderzoek. Het zou daarom een goed idee zijn als het kijken naar de onderwijskwaliteit van de kandidaten een onderdeel van het sollicitatieproces zou worden. Van der Wal voegde daaraan toe dat we inderdaad meestal alleen naar onderzoeksoutput kijken, maar dat dit ook veroorzaakt wordt door het feit dat er geen duidelijke maatstaven zijn voor onderwijs. Wat is goed lesgeven, wat is goed onderwijs?

De kwaliteit van lesgeven

Gevraagd naar de indicatoren van goed onderwijs, antwoordt Van Niftrik dat deze grotendeels domeinspecifiek zijn. Maar het mag niet alleen afhankelijk zijn van de evaluaties van studenten. Het gaat er ook om hoe de docent werkt in het team van andere docenten en het inzicht in het curriculum; ze moeten zich bewust zijn van specialisaties en de plaats van het vak in de opleiding. Lesgeven is niet iets dat op individuele basis gebeurt, het is de docent en de cursus en het curriculum en de studenten. Maar dit is al substantieel veranderd, vooral in de exacte vakken, stelt Van Niftrik. Wat heeft geholpen is dat opleidingsdirecteuren meer mandaat hebben gekregen om dit te stimuleren. Het bevordert het bewustzijn.

Verschillende beroepen?

Het blijft echter een strijd. Als je een heel sterke onderzoeker bent, word je sowieso aangenomen en krijg je het advies om een cursus te volgen. We moeten ook de definitie van lesgeven veranderen: het is niet alleen praten voor een klas, informatie geven. De docent is een coach, een expert en onderdeel van een team. Is lesgeven een vak apart, vroeg Van Woerkum-Rooker. Van Niftrik antwoordde dat er geen vaste grens kan zijn tussen lesgeven en onderzoek, omdat je lesgeeft over je onderzoek. Maar tegelijkertijd verdelen we ze in je contract, bijvoorbeeld 80% lesgeven en 20% onderzoek, alsof het heel verschillende gebieden zijn. Veel mensen die lesgeven aan de universiteit hebben de ambitie om de studenten enthousiast te maken, om van datzelfde onderwerp hun beroep te maken. Dus het kan niet volledig worden gedesintegreerd.

In de ideale wereld

Er zijn universiteiten die PI's hebben die alleen gericht zijn op onderwijs, hoewel ze ingebed zijn in de onderzoeksgroep. Maar Van Niftrik weet niet zeker of ze dat hier ook zou willen, omdat het risico's met zich mee kan brengen: die PI's worden soms niet erg gewaardeerd door hun collega's. Maar dat kan ook komen doordat ze een minderheid vormen. Van der Wal voegde eraan toe dat de meeste mensen de mix van onderwijs en onderzoek wel prettig vinden, maar als je het vanuit een team bekijkt, zou het juist heel goed kunnen zijn als sommige mensen al hun energie in onderwijs kunnen steken en andere in onderwijs. Het zou ook een manier kunnen zijn om de talenten van mensen meer te waarderen. Van Niftrik: "Als je die beslissingen op individueel niveau neemt, kan dat betekenen dat je het contact met het onderzoek van je collega's verliest. Dus als je het wilt veranderen, moet het op teamniveau gebeuren. In de ideale wereld zou het mooi zijn als je je een paar jaar meer op lesgeven of management zou mogen richten, en dan weer terug zou gaan naar onderzoek. Nu zal dat tellen als een gat in je cv en problemen opleveren voor de financiering."

Laura van Niftrik
Laura van Niftrik - Sarah Danz

Het systeem veranderen

Hoe verander je het systeem? Beide sprekers zijn het erover eens dat dit de taak is van het instituut, niet van de individuele docenten. Er moet meer aandacht komen voor het lesgeven, bijvoorbeeld in de jaargesprekken. Van Niftrik legde uit dat het begeleidende beoordelingsformulier een lange lijst van te bespreken taken bevat, waardoor datgene wat het meest in het oog springt - onderzoek - het meest genoemd wordt en de andere taken naar de achtergrond verdwijnen.

Promovendi

Promovendi besteden 10% van hun tijd aan lesgeven, wat niet veel is. Onderwijspromovendi krijgen meer tijd om les te geven en een extra jaar, waardoor er ook meer waarde wordt gehecht aan lesgeven. Van der Wal zei dat we lesgeven zonder enige didactische achtergrond, en dat dit erg ongemakkelijk kan zijn. Er zou zoiets als een mentorschap moeten zijn voor promovendi als het gaat om lesgeven, zodat ze zich op hun gemak en gesteund voelen. Gelukkig zijn er veel hulpmiddelen beschikbaar, aangeboden door de TIP's en TLC. Helaas worden deze vaak alleen gevonden door mensen die ze niet per se nodig hebben. Het zou kunnen werken om elke nieuwe docent te koppelen aan een meer ervaren docent. PhD's zouden zich ook vrij moeten voelen om hun onderwijs te bespreken met hun begeleiders, niet alleen hun onderzoek.

Merel van der Wal
Merel van der Wal - foto Sarah Danz

Aankondiging

Academici worden in de eerste plaats geprezen om hun onderzoeksresultaten. Wat zou het betekenen om hen in dezelfde mate te waarderen op hun onderwijs? Er zijn wel onderwijsprijzen en certificaten én je kunt je vrijwillig bijscholen, maar qua aanzien, aandacht en ontwikkelpaden blijft onderwijs achter. Hoe kan het anders? Kom luisteren naar TLC themaleider Onderwijsonderzoek Merel van der Wal en vice-decaan onderwijs Laura van Niftirk en praat mee over aanzien van en tools voor onderwijs aan universiteiten.

Onderwijs op waarde schatten 
 

Is er te weinig waardering voor onderwijstaken binnen de academische wereld? Zo ja, wat is er nodig om onderwijs op dezelfde hoogte te plaatsen als onderzoek? Moeten academici de kans krijgen om zich te richten op onderwijs, zonder de druk van publicaties en de constante zoektocht naar financiering? Welke middelen en ondersteuning hebben docenten daarvoor nodig? En moeten we in het huidige financiële klimaat onderwijs nog meer op waarde schatten? 

 

Wat is ‘goed’ onderwijs?

Het waarderen van onderwijs hangt samen met de vraag: wat is het doel van universitair onderwijs? Docenten op de basisschool volgen een vierjarige opleiding en docenten op de middelbare school een educatieve master, waarin ze didactische vaardigheden ontwikkelen náást vakkennis. Moet academisch onderwijs vooral gaan over het overdragen van inhoudelijke kennis, of explicieter over het ontwikkelen van vaardigheden? Maakt een goede onderzoeker altijd een goede docent? En, niet onbelangrijk, wat is de rol van studenten in het creëren van goed onderwijs?

De voertaal is Engels. 

Over de spreker

Merel van der Wal is themaleider onderwijsonderzoek bij het Teaching and Learning Centre (TLC) van de Radboud Universiteit en universitair docent Methoden aan de RU. Ze houdt zich voornamelijk bezig met het agenderen van een onderzoekende blik op het eigen RU-onderwijs. Ook deed ze als postdoc onderzoek naar de professionele ontwikkeling van leraren aan de Radboud Teachers Academy. 

Laura van Niftrik is vice-decaan onderwijs bij de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica. Van 2016 tot 2021 zat ze in het bestuur van het onderwijsinstituut Biowetenschappen. Als hoogleraar Microbiology  onderzoekt ze  hoe we rommel kunnen opruimen met bacteriën, zoals het omzetten van stikstof in een onschadelijke stof. 

Contactinformatie

Wil je op de hoogte blijven van de activiteiten van Radboud Reflects? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.

Organisatieonderdeel
Radboud Reflects
Thema
Filosofie, Onderwijs, Wetenschap