Trump: Venezuela and Greenland | Actualiteitencollege met politicoloog Bertjan Verbeek en historicus Laurien Crump

Een schokkend gebrek aan rechtvaardiging

Het gesprek begon met de harde realiteit van het huidige buitenlandse beleid van de VS, dat zich heeft ontwikkeld tot een actieve verstoring van mondiale normen. Crump merkte op dat de ontvoering van Maduro geen op zichzelf staande gebeurtenis is, maar een versterking van de verschuivingen in de wereldorde die al in 2025 zichtbaar waren. In tegenstelling tot de eerste ambtstermijn van Trump, waarin zijn impulsen door anderen werden gecontroleerd, voelt de huidige regering – onder leiding van ideologische hardliners als J.D. Vance – niet langer de noodzaak om haar acties te rechtvaardigen.

Verbeek benadrukte dat machtige landen weliswaar altijd hebben ingegrepen wanneer dat in hun belang was, maar dat zij voorheen de noodzaak voelden om hun acties te rechtvaardigen. De regering-Trump opereert echter met een “schokkend gebrek aan rechtvaardiging”, aldus Verbeek, wat blijkt uit de persconferenties die Trump na de ontvoering gaf, waarin hij openlijk sprak over olie in plaats van mensenrechten of democratie..Groenland

De aandacht verschoof vervolgens naar de dreiging tegen Groenland, een autonoom gebied van Denemarken. “Het claimen van grondgebied dat deel uitmaakt van een NAVO-land, terwijl je de facto leider bent van de NAVO, is ongekend”, aldus Crump. Hoewel Trump het belang van dat grondgebied claimt als een noodzaak voor de ‘nationale veiligheid’ om Russische en Chinese raketten tegen te gaan, stelden de sprekers dat het werkelijke motief materieel is. Naarmate de ijskappen smelten, komen de enorme reserves aan zeldzame aardmetalen en mineralen van Groenland beschikbaar. Verbeek merkte op dat het niet alleen gaat om het verwerven van deze grondstoffen door de VS, wat vrij moeilijk is, maar ook om ervoor te zorgen dat concurrenten dat niet doen.

Verklaring van de NAVO-top in Den Haag

Crump noemde ook de verklaringen van de NAVO-top in Den Haag van juni 2025. Crump onthulde een cruciale verschuiving in de slottekst van de top: voor het eerst in de geschiedenis werd Artikel 1, dat het bondgenootschap baseert op het VN-Handvest en vreedzame geschillenbeslechting, niet genoemd. Ook werd de toevoeging “te allen tijde” niet genoemd in artikel 5, zoals gewoonlijk het geval is. Dit artikel stelt dat een aanval op één NAVO-lid een aanval op alle leden is.

Volgens Crump zou dit alarmbellen moeten doen rinkelen. ‘Hoe kun je in vredesnaam de NAVO bij elkaar houden als de leider van de NAVO dreigt een van de kleinste leden militair binnen te vallen?’ Deze situatie heeft NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte in een dilemma gebracht. Wat hij probeert te doen is de aanwezigheid van NAVO-troepen in Groenland te vergroten – een stap die bedoeld is om Trump zijn excuus voor een invasie te ontnemen, maar die het risico met zich meebrengt dat zijn agressie wordt gelegitimeerd.

De chantage van Oekraïne en Groenland

De sprekers benadrukten ook het verband met de oorlog in Oekraïne. De conclusie was dat Europese leiders worden gechanteerd: als ze geen concessies doen op het gebied van Arctische belangen, zal de VS haar resterende inlichtingen- en militaire steun aan Oekraïne intrekken. Volgens Crump laten veel Europese leiders zich echter chanteren met betrekking tot Oekraïne, terwijl de Amerikaanse steun al verdampt is en het lot van Oekraïne al is verkocht aan Rusland.

Verbeek merkte op dat de VS invloedssferen verhandelt. Door Rusland “vrije hand” te geven in Oost-Europa, verwacht Trump een wederzijdse vrije hand voor de VS in het westelijk halfrond, waarmee een 21e-eeuwse versie van de Monroe-doctrine nieuw leven wordt ingeblazen. Deze “ruil” zou al in 2019 door Russische ambassadeurs zijn voorgesteld en wordt nu gerealiseerd. Nadat Maduro door de VS was ontvoerd, was er ook een opvallende toename van Russische bombardementen in Oekraïne.

Een 'dode' alliantie

Met het oog op de toekomst bespraken de sprekers wat een annexatie van Groenland door de VS zou betekenen voor het continent. Hoewel Verbeek sceptisch was over een volledige militaire bezetting van Groenland – hij stelde dat de VS waarschijnlijk ‘krijgt wat het wil’ door middel van intense dwang – is de schade aan de trans-Atlantische band al onomkeerbaar. Het model van de ‘Coalition of the Willing’ zou betekenen dat Europeanen zich zouden verenigen voor een gemeenschappelijke verdediging, maar een dergelijke overgang zou jaren duren – het is een oplossing voor de lange termijn. Als de VS doorgaat, zou de NAVO volgens Crump ‘fysiek dood’ zijn, zelfs als ze op papier blijft bestaan. 

Aankondiging

Na de ontvoering van de Venezolaanse president Maduro, staat het bezit van Groenland op de agenda van Trump. Militair geweld wordt daarbij niet geschuwd, zegt hij… 

Wat moeten we verwachten? Wat zegt dit over de plannen van Trump wereldwijd? Is dit de voorbode van een nieuw tijdperk waarin wereldmachten de wereld opdelen in invloedsferen? Is dit het einde van de NAVO? Kom luisteren naar politicoloog Bertjan Verbeek en historicus Laurien Crump, over de geopolitieke onrust van dit moment.

“Absoluut nodig”

Voorafgaand aan de ontvoering beschuldigde president Trump president Maduro van het leiden van een drugskartel dat op grote schaal drugs naar de VS smokkelt. Sindsdien rept hij echter vooral over toegang krijgen tot Venezolaanse olie. Zijn motieven voor het willen annexeren van Groenland lijken duidelijker: hij heeft het land ‘absoluut nodig’ vanwege de veiligheid en strategische ligging. Hoe gaat Europa reageren? En wat zegt dit over de toestand van de internationale rechtsorde dat niemand in staat lijkt Trump een halt toe te roepen? 

Reacties

Terwijl Europese leiders terughoudend reageerden op de ontvoering van Maduro, scharen ze zich eensgezind achter Denemarken en Groenland. “Het is aan Denemarken en Groenland zelf om over de toekomst van Groenland te beslissen.” Hoe groot is de kans dat Trump zijn dreigement daadwerkelijk gaat uitvoeren? Welke rol spelen hierbij de belangen van China en Rusland? Wat zegt dit over de stabiliteit van de geopolitieke verhoudingen wereldwijd? 

Politicoloog Bertjan Verbeek en historicus Laurien Crump gaan met elkaar in gesprek over deze en aanverwante vragen. Kom ook en stel je eigen vragen!

De voertaal is Engels. 

Over de sprekers

Bertjan Verbeek is politicoloog aan de Radboud Universiteit. Hij onderzoekt (crisis)besluitvorming in buitenlands beleid. Daarbinnen kijkt hij naar de invloed van binnenlandse politiek op het buitenlands beleid van staten en met de rol van internationale organisaties.

Laurien Crump is historicus aan de Radboud Universiteit. Ze doet onderzoek naar transatlantische veiligheidsvraagstukken en de Europese veiligheidsarchitectuur na de Koude Oorlog, inclusief de uitbreiding van de NAVO en de oorlog in Oekraïne.