Wie was de Duitse filosoof, socioloog en publiek intellectueel Jürgen Habermas? Habermas is onlangs op 96-jarige leeftijd overleden. Als kind van de oorlog streed hij zijn hele leven voor vrijheid, democratie en de liberale rechtsstaat. Waarom was Habermas een van de invloedrijkste denkers van de twintigste eeuw? En waarom is zijn werk ook vandaag nog zo van belang? Leer van sociaal filosoof Vivienne Matthies-Boon en politiek filosoof Bert van den Brink wat Habermas heeft betekend voor de democratie zoals we die nu kennen en wat hij vond van sociale media.
Dinsdag 31 maart 2026 | 20.00 - 21.30 uur| Collegezalencomplex, Radboud Universiteit | Radboud Reflects. Bekijk de aankondiging.
Habermas is misschien wel de belangrijkste denker van de afgelopen zeventig jaar, zowel in Duitsland als ver daarbuiten. Cees Leijenhorst
Habermas was de filosoof tegen het pessimisme. Hij heeft na de Tweede Wereldoorlog de rede weer in ere hersteld. Bert van den Brink
Een belangrijk begrip van Habermas is 'Kolonisering van de leefwereld'. Dit gebeurt als bijvoorbeeld een economisch argument optreedt bij een ethische of juridische vraag. De ene leefwereld wordt dan gekoloniseerd door een andere leefwereld. Dit gebeurt bijvoorbeeld als je over de zorg praat in termen van geld in plaats van goede zorg. Bert van den Brink
Habermas was zowel filosoof als publiek intellectueel. Dit zijn echt twee verschillende rollen. Als publiek intellectueel was hij vaak controversieel, maar dit zegt niks over zijn werk als filosoof. Vivienne Matthies-Boon
Wie was de Duitse filosoof, socioloog en publiek intellectueel Jürgen Habermas? Habermas is onlangs op 96-jarige leeftijd overleden. Als kind van de oorlog streed hij zijn hele leven voor vrijheid, democratie en de liberale rechtsstaat. Waarom was Habermas een van de invloedrijkste denkers van de twintigste eeuw? En waarom is zijn werk ook vandaag nog zo van belang? Kom luisteren naar sociaal filosoof Vivienne Matthies-Boon en politiek filosoof Bert van den Brink en leer wat hij heeft betekend voor de democratie zoals we die nu kennen en wat hij vond van sociale media.
Jürgen Habermas streed als denker tegen de irrationaliteit en voor het verstand en de bedreigde verlichtingswaarden. Zijn magnum opus Theorie van het communicatieve handelen verscheen in 1981. Daarin stelt hij dat sociale orde en maatschappelijke vooruitgang ontstaan door communicatie gericht op wederzijds begrip. In zijn optimistische filosofie geloofde hij dat mensen het met elkaar eens kunnen worden door de uitwisseling van rationele argumenten.
Habermas was een belangrijke stem in het naoorlogse Duitsland. Hij hield zich bezig met Duitslands relatie tot de Holocaust en het nationaalsocialisme. Maar ook met burgerlijke ongehoorzaamheid. Hierbij steunde hij links activisme, maar had hij tegelijkertijd zware kritiek op sommige vormen hiervan. Daarnaast sprak hij zich ook regelmatig uit over andere zaken, zoals de oorlog in Kosovo, hersenonderzoek of religieuze conflicten.
Politiek filosofen Bert van den Brink en Vivienne Matthies-Boon geven een korte lezing over het leven en werk van Habermas. Daarna gaan ze met elkaar in gesprek onder leiding van filosoof Cees Leijenhorst over wat we nu nog kunnen leren van het denken van Habermas. Bert van den Brink deelt zijn waarnemingen over schoolvorming rond filosofische ‘ster’ Habermas aan de Goethe Universität in Frankfurt am Main in de jaren tachtig van de vorige eeuw.
Vivienne Matthies-Boon is sociaal filosoof aan de Radboud Universiteit en tevens bijzonder hoogleraar Europa, humanisme en mondiale rechtvaardigheid. Zij doet onderzoek naar rechtvaardigheid en Long covid patiënten.
Bert van den Brink is politiek filosoof aan de Radboud Universiteit. Hij is decaan van de Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen en doet onderzoek naar hoe hedendaagse filosofie, zoals het denken van Habermas, ons kan helpen bij politieke, sociale en duurzaamheidsvraagstukken.
Cees Leijenhorst is filosoof bij de afdeling Geschiedenis van de Filosofie aan de Radboud Universiteit en onderwijsdirecteur. Hij leidt het gesprek.
Wil je op de hoogte blijven van de activiteiten van Radboud Reflects? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.