Op de automatische piloot of zelf de touwtjes in handen? Hoe beloningen, geheugen en dopamine dagelijkse beslissingen beïnvloeden

maandag 29 juni 2026, 10:30
Pavlovian Influences on Instrumental Action: Roles of Dopamine, Working Memory, and Learning
Promovendus
P. Chen
Promotor(s)
prof. dr. R. Cools, prof. dr. H.E.M. den Ouden
Locatie
Aula

In het dagelijks leven wordt ons gedrag vaak gestuurd door twee op elkaar inwerkende krachten. Enerzijds worden we gedreven door snelle, automatische impulsen die ons naar dingen duwen die belonend aanvoelen en weg van dingen die onaangenaam aanvoelen. Dit ‘automatische piloot’-systeem helpt ons snel te reageren, maar het kan er ook toe leiden dat we tegen onze eigen doelen in handelen — zoals naar cake grijpen terwijl we van plan waren gezond te eten. Aan de andere kant beschikken we over een meer weloverwogen systeem dat ons in staat stelt vooruit te denken, de gevolgen af te wegen en doelgerichte keuzes te maken. Veel menselijk gedrag komt voort uit de interactie tussen deze twee systemen, die soms samenwerken maar vaak met elkaar in conflict komen. Dit proefschrift onderzoekt hoe deze automatische en doelgerichte processen onze beslissingen bepalen. Aan de hand van experimentele opdrachten laat het zien hoe signalen die gekoppeld zijn aan beloning of straf onze acties kunnen beïnvloeden, zelfs als ze niet relevant zijn, en hoe dit effect afhangt van de chemie in de hersenen en cognitieve capaciteit. Deze bevindingen helpen verklaren waarom mensen soms het gevoel hebben dat ze op de ‘automatische piloot’ handelen, en waarom het zo moeilijk kan zijn om verleidingen te weerstaan. Inzicht in deze balans tussen impuls en controle heeft belangrijke implicaties voor dagelijks gedrag, maar ook voor aandoeningen zoals verslaving en dwangmatige gewoontes.

Ping Chen behaalde in 2019 haar master in Onderwijs aan de South China Normal University. Daarna begon ze aan haar doctoraat binnen de Motivational & Cognitive Control-groep onder leiding van Roshan Cools, met Hanneke den Ouden als medebegeleider. Haar doctoraatsonderzoek richtte zich op de rol van dopamine en het werkgeheugen in beloningsmotivatie en cognitieve controle. Ping was ook actief betrokken bij wetenschapscommunicatie, schreef blogposts voor Donders Wonders en promootte onderzoek via het Computational Neuropsychiatry Nijmegen Platform. Als onderdeel van haar doctoraat ondernam ze een onderzoeksbezoek van zes maanden aan de Universiteit Gent, waar ze samenwerkte met Tom Verguts en Senne Braem, met een focus op computationele modellering. Sinds 2024 werkt ze als Research Fellow bij Jennfier Cook aan de Universiteit van Birmingham.