Die lange periode als postdoc bracht haar zowel veel plezier als zorgen. “Toen ik net klaar was met mijn PhD had ik als postdoc de vrijheid om te onderzoeken, nieuwe ideeën uit te proberen. In mijn tijd hoorde buitenlandervaring er gewoon bij, dat vond ik helemaal niet erg.”
Tegelijkertijd was er de onzekerheid van tijdelijke contracten en na tien jaar dacht ze: als ik nu geen vaste aanstelling krijg, dan trek ik de grens: “Het is gewoon heel lastig als je je eigen project hebt, maar je contract loopt af. Op een gegeven moment dacht ik zelfs: misschien koop ik een hotel. Die onzekerheid knaagt.”
Zelfstandig onderzoek opzetten
Volgens Fikkert vervult de postdoc een cruciale maar complexe rol in de wetenschap. “Met een PhD laat je zien dat je onderzoek kunt doen. Als postdoc moet je laten zien dat je zelfstandig onderzoek kan opzetten en je eigen lijn kunt ontwikkelen, maar vaak zit je in het project van iemand anders. Daar ontstaat soms spanning: wat als de postdoc een andere richting op wil dan de projectleider? Ik begrijp beide kanten, maar daar moet je samen proberen uit te komen. Zeker als iemand een academische carrière ambieert.”
Daarvoor zijn duidelijke afspraken van groot belang want als het mis gaat, dan gebeurt dat volgens Fikkert vaak doordat verwachtingen niet expliciet besproken worden: “Ik vind het belangrijk om met postdocs in gesprek te gaan: wat wil jij, en wat verwacht ik? En die gesprekken moet je blijven voeren, want verwachtingen veranderen in de loop van de tijd.”
Onmisbaar in de wetenschap
Wat zou er gebeuren zonder postdocs? Fikkert is daar helder over: “Dan gaat alles een stuk langzamer. PhD’s en postdocs zijn degenen die het meeste werk doen. Hoe hoger je in de hiërarchie komt, hoe meer je bedenkt en hoe minder je zelf de data analyseert. Dat heb ik zelf ook moeten leren loslaten.”
Toch koestert ze warme herinneringen aan haar eigen postdoc-tijd. “Ik heb zelfs vaak terugverlangd naar die periode. Het was heerlijk om zoveel vrijheid te hebben en je onderzoek volledig te kunnen uitdenken. Het is een prachtige tijd, zolang je om kunt gaan met de onzekerheid.”
Waardering
Als decaan hoopt ze dat postdocs zich niet alleen bewust zijn van de moeilijkheden, maar ook van hun enorme waarde. “Postdocs zijn onmisbaar. Ze brengen frisse ideeën, hebben de tijd om onderzoek uit te diepen, en dragen daarmee wezenlijk bij aan de vooruitgang in de wetenschap.”
