Photonic microchip
Photonic microchip

ELEANOR: hersenonderzoek met licht op een chip

Het onderzoeksproject ELEANOR, geleid door Richard van Wezel en dr. Imran Avci (VU), gaat deze maand van start. Het project wordt gefinancierd door de Open Competition Domain Science-M subsidie van NWO en heeft als doel een innovatieve technologie te ontwikkelen om te bestuderen hoe menselijke neuronen signalen verwerken met behulp van licht op een microchip.

Het menselijk brein is een zeer complex: elke neuron ontvangt duizenden signalen van andere neuronen via synapsen, maar hoe deze signalen samen worden gevoegd is onbekend. Traditionele methoden maken gebruik van elektrische signalen en registratie, maar dit heeft beperkingen, zoals ruis en een gebrek aan precisie. Het ELEANOR-project stelt een innovatieve oplossing voor.

Precieze stimulatie en registratie

Deze oplossing is een fotonische microchip die licht gebruikt in plaats van elektriciteit. Deze microchip, ontwikkeld in samenwerking met Dr. Imran Avci van de Vrije Universiteit Amsterdam, heeft een netwerk van optische vezels ter grootte van een submicron, waardoor neuronen er direct op gekweekt kunnen worden. Met behulp van laserlicht en optogenetica, een techniek die neuronen gevoelig maakt voor licht, kunnen wetenschappers zeer nauwkeurig stimuleren. Bovendien maken de onderzoekers gebruik van uit menselijke stamcellen verkregen neuronen, waardoor ze beter overeenkomen met menselijke hersencellen.

“Met deze nieuwe benadering kunnen we menselijke neuronale verwerking bestuderen op manieren die voorheen niet mogelijk waren,” zegt Richard van Wezel. “Door licht in plaats van elektriciteit te gebruiken, kunnen we neuronen nog nauwkeuriger stimuleren en hun reacties met uitzonderlijke nauwkeurigheid volgen.”

De afbeelding hieronder toont de fotonische chip:

Photonic microchip
photonic microchip

De kloof tussen biologische en kunstmatige neuronen overbruggen

Een van de belangrijkste innovaties in dit project is het gebruik van een 'volledig optische dynamische klem', een methode die echte neuronen laat communiceren met kunstmatige neuronen via kunstmatige synapsen. Dit systeem is ontwikkeld in het laboratorium van Dr. van Wezel in samenwerking met Prof. Nowotny van de Universiteit van Sussex en functioneert als een neuron-computer interface. “Deze benadering bootst natuurlijke synaptische communicatie na, maar dan volledig via optische methoden - zowel neuronale registratie als het genereren van synaptische signalen gebeurt optisch,” legt Dr. Naoki Kogo uit, een van de wetenschappers in het project. “Door deze klem te combineren met de fotonische microchip kunnen we onderzoeken hoe neuronen meerdere synaptische inputs integreren bij hun dendritische takken, een cruciaal aspect om de hersenfunctie te begrijpen.”

De implicaties van dit onderzoek reiken verder dan de fundamentele neurowetenschappen. De ontwikkeling van fotonische chips voor hersenonderzoek kan toepassingen hebben in brein-computer interfaces, die preciezere en minder invasieve manieren voor interactie met neurale netwerken mogelijk maken. Op de lange termijn zou dit kunnen leiden tot nieuwe medische toepassingen, zoals protheses die je met je hersenen kunt besturen.

Samenwerking

Het project is een samenwerking tussen het Donders Institute, de Vrije Universiteit Amsterdam en de Universiteit van Sussex, waarin experts op het gebied van neurowetenschappen, natuurkunde en techniek samenwerken. De komende drie jaar zal het team werken aan het verfijnen van deze technologie, het kweken van neuronen van mensen op de fotonische chips en het testen hoe deze neuronen reageren op optische stimulatie.

Links