Het voedingspatroon dat werd gebruikt voor dit onderzoek was het MIND-dieet waarbij adviezen uit het mediterrane dieet en het DASH-dieet worden gecombineerd. Het DASH dieet werd oorspronkelijk ontwikkeld om de bloeddruk te verlagen terwijl het MIND-dieet specifiek werd ontwikkeld om de hersengezondheid te behouden tijdens het ouder worden. Het voedingspatroon benadrukt onder andere groene bladgroenten, bessen, volkorenproducten, noten, peulvruchten en olijfolie.
“Het MIND-dieet bestaat uit verschillende groepen voedingsmiddelen die je juist wél of juist minder zou moeten eten,” zegt Remie. “Denk aan meer bessen, groenten en noten, en minder rood vlees, gefrituurd eten en zoetigheden. Het doel van dit onderzoek was een beter begrip van hoe dit voedingspatroon misschien samenhangt met processen die betrokken zijn bij cognitieve achteruitgang.”
Voeding, ontstekingen en hersengezondheid
Eerdere observationele studies laten zien dat mensen die het MIND-dieet volgen vaak betere cognitieve prestaties hebben en een lager risico op dementie. Maar hoe het dieet tot deze effecten leidt, is nog grotendeels onbekend. Remie: “Er zijn verschillende theorieën over de mechanismen erachter. Een belangrijke hypothese is dat voeding invloed heeft op ontstekingsprocessen in het lichaam. En we weten dat ontstekingen ook een rol kunnen spelen bij veroudering van het brein.”
In de studie analyseerden de onderzoekers gegevens van 88 deelnemers tussen de 60 en 75 jaar met een verhoogd risico op cognitieve achteruitgang op basis van hun leefstijl. Ze onderzochten de relatie tussen het MIND-dieet, ontstekingswaarden in het bloed, ontstekingsprocessen in de hersenen en cognitieve prestaties.
Geen directe relatie maar wel een belangrijk verschil
De onderzoekers verwachtten aanvankelijk een directe relatie te vinden: bijvoorbeeld dat mensen die gezonder eten minder ontstekingen of betere cognitieve prestaties hebben. Die directe verbanden vonden ze echter niet. “Wij zagen geen direct verband tussen het MIND-dieet en ontstekingswaarden of cognitieve prestaties,” zegt Remie. “Maar toen we verder keken, ontdekten we iets interessants: het dieet lijkt wel een rol te spelen in hoe ontstekingen in het lichaam samenhangen met processen in de hersenen.”
Bij deelnemers met een lage score op het MIND-dieet bleek een duidelijke relatie te bestaan: meer ontstekingen in het lichaam gingen samen met meer tekenen van ontstekingsactiviteit in de hersenen en slechtere cognitieve prestaties. “Bij mensen die hoger scoorden op het dieet zagen we die relatie niet,” legt Remie uit. “Dat zou kunnen betekenen dat het MIND-dieet een soort beschermende factor is.”
Ook de gezondheid van de darmen lijkt een rol te spelen. De onderzoekers keken namelijk ook naar de doorlaatbaarheid van de zogenoemde darmbarrière. Wat bleek: hogere doorlaatbaarheid van de darmbarrière ging samen met meer tekenen van ontstekingsactiviteit in de hersenen, maar wederom alleen in de deelnemers die lager scoorden op het MIND-dieet. Remie: “In de groep deelnemers met een lagere MIND-dieet score lijkt een hogere doorlaatbaarheid van de darmbarrière via hogere ontstekingswaardes in het bloed naar de hersenen te leiden.”.
Meer onderzoek nodig
Hoewel de resultaten interessante aanwijzingen geven, benadrukt Remie dat het nog te vroeg is voor harde conclusies. “Dit is een observationele analyse op één moment in de tijd,” zegt ze. “Om echt te weten of voeding deze processen beïnvloedt, moeten we ook kijken naar interventiestudies.”
De onderzoekers hopen dat de resultaten helpen om beter te begrijpen hoe leefstijl, het immuunsysteem en hersengezondheid met elkaar samenhangen. “Ons onderzoek laat zien dat voeding mogelijk invloed heeft op hoe ontstekingsprocessen in het lichaam doorwerken naar het brein,” zegt Remie. “Dat is een belangrijke stap om te begrijpen hoe we cognitieve achteruitgang mogelijk kunnen vertragen.”