Op 2 april verdedigt Marije Derks-Dijkman haar proefschrift, waarin zij jaren aan onderzoek samenbrengt rond een idee dat al lange tijd belangrijk voor haar is: hoe muziek kan helpen om dingen beter te onthouden.
Een melodie voor je gedachten
Muziek kan ons helpen dingen te onthouden, soms op manieren die we niet meteen doorhebben. Denk maar aan hoe je als kind het alfabet leerde op de simpele melodie van Twinkel Twinkel Kleine Ster. Voor Marije is muziek altijd een belangrijk onderdeel van haar leven geweest: ze begon op zesjarige leeftijd met vioolessen en later volgden daar pianolessen bij. Uiteindelijk leidde haar weg naar de neuropsychologie, waar ze een unieke kans vond om haar passie voor muziek te combineren met haar werk over geheugen en cognitie
Een leven lang liefde voor muziek inspireert onderzoek
Het idee om haar promotieonderzoek ontstond tien jaar geleden, toen Marije werkte bij de afdeling Medische Psychologie van Ziekenhuisgroep Twente. Ze zag veel oudere volwassenen worstelen met geheugenproblemen en vroeg zich af of muziek hen kon helpen informatie beter te onthouden.
Net zoals kinderen het alfabet leren met behulp van een liedje, wordt muziek al gebruikt als hulpmiddel om informatie te onthouden. Marije vroeg zich af: kan het presenteren van informatie met muziek het werkgeheugen van oudere volwassenen ondersteunen, zowel bij mensen met als zonder cognitieve beperkingen? Tot nu toe is dit onderzoek vooral gedaan bij studenten, niet bij oudere volwassenen.
Cijfers, ritme en geheugen
Om dit te onderzoeken, testte Marije of het gebruik van muziek invloed heeft op hoe mensen informatie onthouden. Ze richtte zich op het werkgeheugen, dat ons helpt informatie kort vast te houden en te gebruiken, bijvoorbeeld wanneer we een telefoonnummer onthouden.
De deelnemers luisterden naar reeksen cijfers die op vier manieren werden aangeboden: gesproken, gezongen met toonhoogte, gesproken met ritme, en gezongen met een melodie (toonhoogte en ritme). Marije componeerde de melodieën zelf en ontwierp ze zorgvuldig om te zien welke muzikale elementen het geheugen het meest ondersteunen.
Daarnaast onderzocht ze of iemands muzikale ervaring of muzikale vaardigheid invloed hadden op hoe goed iemand profiteerde van deze muzikale geheugensteuntjes.
De kracht van een beat
De studies lieten een opvallend effect zien: ritme maakte het gemakkelijker om de cijferreeksen te onthouden. Dit werkte niet alleen bij gezonde jongen en oudere volwassenen, maar ook bij mensen met geheugenproblemen zoals mild cognitive impairment. Interessant genoeg bleek dat bij oudere volwassenen en mensen met milde geheugenproblemen degenen met meer muzikale ervaring meer profijt hadden van de ritmische geheugensteuntjes.
Deze bevindingen laten zien dat het aanbieden van informatie in een ritmisch patroon zoals een beat, een eenvoudige manier kan zijn om mensen te helpen informatie kort te onthouden. Marije legt uit dat muziek extra structuur kan bieden die het brein helpt informatie te verwerken en op te slaan. Toekomstig onderzoek moet uitwijzen of dit ook mensen met ernstigere geheugenproblemen, zoals de Alzheimer-dementie, kan ondersteunen.
Hoewel dit onderzoek nog een eerste stap is, geeft het belangrijke inzichten in hoe ritme en muzikale structuur leren en geheugen kunnen ondersteunen. In de toekomst zouden muzikale geheugensteuntjes gebruikt kunnen worden in therapieën of interventies om oudere mensen te helpen geheugenverlies op te vangen en langer zelfstandiger te blijven.
Dus in de toekomst kan het juiste ritme misschien meer doen dan ons vermaken. Het kan ons ook helpen dingen te onthouden.
Meer informatie over haar proefschrift verdediging kan je hier vinden:
