Mensen met Korsakov zijn meestal tussen de 40 en 60 jaar. Dat is veel jonger dan mensen met dementie, waarmee de aandoening vaak wordt vergeleken. Toch is Korsakov minstens zo ingrijpend. De schade aan de hersenen is blijvend en mensen hebben levenslang intensieve zorg en begeleiding nodig. Het verschil met dementie is dat Korsakov niet verder achteruitgaat.
Om de zorg voor deze groep te verbeteren, is het cruciaal om het syndroom beter te begrijpen en duidelijk te onderscheiden van cognitieve problemen door de alcoholverslaving zelf en andere hersenaandoeningen. Dat was het doel van een recente studie van een groep onderzoekers waaronder buitenpromovenda Kyra Wijnen en haar promotor Roy Kessels, waarin bestaande studies naar sociale cognitie bij Korsakov op een rij zijn gezet.
Dat onderzoek vindt grotendeels plaats binnen het TopGGZ Korsakov Centrum in Venray dat onderdeel is van Vincent van Gogh voor geestelijke gezondheid. Zowel Kyra als Roy zijn daar ook werkzaam waardoor dit onderzoek mogelijk is.
Sociale cognitie
Sociale cognitie gaat over hoe mensen omgaan met anderen: emoties herkennen, zich inleven en daar passend op reageren. “Sociale cognitie is één van de denkfuncties die we nodig hebben om in het dagelijks leven te functioneren, net als geheugen of concentratie,” legt Kyra Wijnen uit. “Het gaat bijvoorbeeld over het herkennen van emoties bij anderen en weten hoe je daarop moet reageren.”
In de klinische praktijk is het onderscheid tussen verschillende groepen patiënten ingewikkeld. In dit topklinische centrum worden grofweg drie groepen gezien: mensen met Korsakov, mensen met andere cognitieve stoornissen (bijvoorbeeld door alcohol of hersenletsel), en mensen bij wie de klachten verdwijnen na stoppen met alcohol. Voor het onderzoek worden ook mensen gezien zonder cognitieve klachten en zonder verslavingsproblemen, als ‘controlegroep’.
Specifieke problemen voor Korsakov
“Het syndroom van Korsakov ontstaat vaak in de context van een alcoholverslaving, maar dat betekent niet dat alles wat we zien automatisch door alcohol komt,” zegt Roy Kessels. “De vraag is: welke problemen zijn specifiek voor Korsakov, en welke zien we ook bij andere aandoeningen?”
De meta-analyse laat zien dat mensen met Korsakov duidelijke problemen hebben in sociale cognitie, en zelfs ernstiger dan mensen met alleen een alcoholverslaving. Dat inzicht is belangrijk, omdat sociaal functioneren een grote rol speelt in gedrag, relaties en de behoefte aan zorg. Volgens Kessels is dit pas het begin: “Deze meta-analyse is een eerste stap. Door beter te begrijpen waar de problemen precies zitten, kunnen we diagnostiek verbeteren én gerichter werken aan behandeling en begeleiding.”
Het uiteindelijke doel is duidelijk: betere zorg, beter afgestemd op de complexe en vaak jonge groep mensen die leeft met het syndroom van Korsakov.