B.C. van den Berg (Bernardien)

Huisstijl in Helmond. Een onderzoek naar boekvervaardiging door de regularissen van Onze-Lieve-Vrouw in de Hage (1462-1543)

Nadat het klooster van de reguliere kanunnikessen van Soeterbeeck te Deursen bij Ravenstein in 1997 zijn deuren sloot, is de oude kloosterbibliotheek in bruikleen gegeven aan de Universiteitsbibliotheek Nijmegen. Sinds 2005 wordt de collectie onderzocht door Nijmeegse boekhistorici.

De Collectie Soeterbeeck bestaat uit circa 45 laatmiddeleeuwse, veelal liturgische handschriften, 33 fragmenten en circa 600 post-middeleeuwse handschriften en oude drukken en is samengesteld uit boeken die van verschillende kloosters afkomstig zijn.

Volgens de literatuur is Onze-Lieve-Vrouw in de Hage te Helmond (1462-1543) een van de kloosters waaruit handschriften in Soeterbeeck terecht zijn gekomen. Meerdere handschriften uit de collectie zijn om verschillende redenen aan het Helmondse klooster verbonden, maar onduidelijk was of het om de productie of het gebruik ervan ging, terwijl de vervaardiging in Onze-Lieve-Vrouw in de Hage van twee elders bewaarde vesperales door het colofon wordt aangetoond. Onder de zekere en vermeende Helmondse handschriften uit de jaren 1520 en 1530 vielen daarnaast overeenkomsten op qua materiaal, inhoud en decoratie.

Deze studie wil onderzoeken of een huisstijl, of huisstijlen, in boekvervaardiging door de Helmondse regularissen te vinden is, of zijn, en hoe deze er dan uit ziet, of zien. Daarvoor is het nodig te weten welke boeken in het Helmondse scriptorium kunnen worden gelokaliseerd. Op basis van het Helmondse boekmateriaal is een methode ontwikkeld voor de toeschrijving van handschriften of hybride boeken aan een scriptorium.

De studie geeft een voorbeeld van een manier om boekmateriaal toe te schrijven aan een scriptorium op basis van argumenten en draagt bij aan de kennis over boekproductie in een vrouwenklooster in de Lage Landen rond 1500.

Promotores:
Prof. dr. Herman Westerink, dr. Ad Poirters