2006. De weg van Islamstudies: Ontheemding, asiel en een nieuw thuis

Datum bericht: 26 april 2023

Eind 2006, net voor de feestdagen, riep de voorzitter van de vakgroep Arabisch en Islam, Kees Versteegh, ons bij zich met een sombere mededeling: de Letterenfaculteit had besloten onze opleiding op te heffen. Verbazing en ongeloof ten spijt voelde Kees aan dat het deze keer menens was en dat wij ons moesten voorbereiden om onze zittende studenten een zo goed mogelijke opleiding te bieden tot het einde toe. Het dramatische nieuws kon maar moeilijk tot ons doordringen. Hoe kon de Letterenfaculteit een vakgroep opheffen die qua onderzoek en onderwijs zo goed stond aangeschreven, zowel nationaal als internationaal? Telt alleen kwantiteit? Wordt het te kleine aantal studenten de afdeling fataal? Moeten we accepteren en bij de pakken neerzitten of gaan we in de verdediging, en desnoods strijdend ten onder?

Door Lieke de Jong

Nog voor de kerstvakantie hebben we de studenten ingelicht. Die reageerden strijdvaardig op het nieuws: dit gaan we niet accepteren, we gaan de barricades op! En zo geschiedde. Alle studenten deden hun best, alle collega’s deden hun best, maar de andere opleidingen van de faculteit hielden zich voornamelijk stil. Ze leefden met ons mee, maar waren wellicht blij dat ze zelf de dans deze keer hadden weten te ontspringen. We voelden ons verslagen. Zelfs toen een stroom aan persoonlijke brieven de toenmalige decaan bereikte vanuit andere Nederlandse universiteiten en internationale gerenommeerde wetenschappelijke kringen om te pleiten voor ons voortbestaan, ging de opheffing door. We stonden er helemaal alleen voor, zo leek het. We voelden ons bijna als een vluchteling. Natuurlijk, er was geen sprake van vervolging of rampspoed en we hoefden niet te bivakkeren in Ter Apel, maar het voelde wel alsof we werden weggestuurd uit onze vertrouwde omgeving en geen plek hadden om naar toe te gaan.

Maar er kwam redding

Er kwam redding uit onverwachte hoek: de Faculteit der Religiewetenschappen bood ons asiel en was geïnteresseerd in onze expertise over islam. Van Arabisch en Islam veranderden we in Islam en Arabisch. We kregen tijdelijk onderdak totdat de Faculteit der Religiewetenschappen onderdeel werd van de Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Ook al hadden wij met onze studenten en ons onderzoek nu een nieuw huis gevonden, veel nieuwe collega’s zagen ons toch als een vreemde eend in de bijt. We werden geacht ons aan te passen aan onze nieuwe omgeving en aan een andere werkwijze. We moesten zoveel mogelijk integreren, of beter gezegd, assimileren. We veranderden van Islam en Arabisch naar Islamstudies. Hoewel er weinig oog was voor onze eigenheid en specifieke behoeften, waren we maar wat blij met onze tweede kans. We voelden ons soms ontheemd, maar met de jaren veranderde dat gevoel. De faculteit is nu het huis waar we thuishoren. Ons onderwijsprogramma loopt steeds meer in de pas met dat van religiestudies, terwijl ook onze eigenheid en specifieke kennis worden gewaardeerd. Onze docenten zijn een onlosmakelijk onderdeel van onze nieuwe faculteit, en in het onderzoek zijn er diverse dwarsverbanden te vinden met de andere specialisaties in de faculteit, op het gebied van zowel de filosofie, de theologie als de religiewetenschappen. We zijn geland binnen een aanvankelijk vreemde omgeving, maar voelen ons ondertussen welkom en thuis.

Islam, politiek en samenleving

De naam van de opleiding is een paar keer veranderd. Islam en Arabisch werd Islamstudies en kon bestudeerd worden als een specialisatie van de bachelor Religiewetenschappen. Ook de master Religiewetenschappen kreeg er een specialisatie bij: Islamstudies. Inmiddels is de naam weer veranderd omdat ook de bachelor Religiewetenschappen een nieuwe naam heeft gekregen: Religie, politiek en samenleving. Islamstudies werd dus: Islam, politiek en samenleving, en dat geldt ook voor de master. We zijn niet alleen geland, maar ondertussen ook geïntegreerd.

zislamenarabisch

De bovenstaande foto is in 1987 genomen op het moment dat Kees Versteegh directeur werd van het Nederlands Instituut in Kairo. Hier staan alle personeelsleden van de opleiding op. Precies vooraan in het midden: Lieke de Jong.


eddemoor

Docent Arabisch Ed de Moor. Foto is zonder jaartal maar is gemaakt toen de opleiding nog onder de Faculteit der Letteren viel.

Islamstudies-studeren

Banner van de website tot 2015

Nieuwe banner 2023

Banner Islam, Politiek en Samenlevig

Islam, Politiek en Samenleving

De naam Islamstudies is onlangs veranderd naar Islam, Politiek en Samenleving. Dit is de introtekst die op de website staat.

De islam is actueel. Van discussies over het dragen van boerka’s en boerkini’s en de bouw van mega-moskeeën tot het conflict in Syrië en de vluchtelingenstroom uit het Midden-Oosten. Wil je je verdiepen in de islam? Dan is dit jouw opleiding!

Islam, Politiek en Samenleving | Radboud Universiteit (ru.nl)