1941. Vox Carolina. Missie in bezettingstijd

Datum bericht: 21 januari 2023

Vox Carolina is jarenlang het studentenblad van de universiteit geweest. Tijdens de Duitse bezetting bleef het blad aanvankelijk wekelijks uitkomen. In september 1941 werd de uitgave van het blad op last van de autoriteiten gestaakt. Het allerlaatste artikel is getiteld ‘Waarom Missie? en verscheen in een speciaal nummer voor de abituriënten (aanstaande studenten) van de universiteit op 17 juli 1941.

Door Ignace de Haes

De special voor abituriënten heeft een prachtig voorblad, waarbij opvalt dat naast rechtsgeleerdheid, godgeleerdheid, letteren en wijsbegeerte de theologisch-maatschappelijke afdeling apart vermeld wordt. De redactie schrijft in de introductie over de botsende ideologieën waarmee ze in bezettingstijd te maken hebben. De woorden ‘katholiek’ en ‘Nederlander’ zijn niet voor niets vet gedrukt:

‘Juist in onze tijd van botsende ideologieën is de machtige betekenis van een R.K. bolwerk in het oog springend: De nieuwe tijd heeft ons niet verrast. De ideeën van vernieuwing en bezinning zijn reeds lang aan onze Universiteit gekoesterd en uitgedragen. Temidden van de ideeënstrijd staan wij pal en weten wij nauwkeurig wat we zijn moeten tot iedere prijs en in elke vezel: Katholiek en Nederlander. Moge dit nummer grotelijks er toe bijdragen Uw voorkeur te beïnvloeden ten gunste van de R.K. Universiteit, waar gij zult groeien tot waarachtige katholieken en vaderlandslievende Nederlanders.’

Deze abituriëntenspecial werd verspreid onder alle R.K. Gymnasia en Lycea in de buurt, en je kunt je voorstellen dat de Duitse bezetter hier niet blij mee was. Het nummer is voor de rest gevuld met informatie die in deze tijd ook relevant zou kunnen zijn en waarvoor mooie zinnen gebruikt worden: ‘Uw frisse krachten hebben we nodig, uw elan, uw idealisme en nog jonge levensvreugde. Laat uw jeugd niet ongebruikt voorbijgaan. Beleef haar, verkwist haar, bij ons. Want hij die overvloedig geeft, zal ook in ruime mate terugontvangen.’ Aldus F.A Hengst,  Praesus Senatus Illustrissimi Studiosorum Noviomagensium. Naast het corpsleven wordt ook het sportleven aanbevolen. En de voorzitter van de theologische faculteit, K.L. Bellon, attendeert de abituriënten erop dat voor alle niet-theologisch gevormde studenten wekelijks catecheses over het Credo worden ingericht: ‘Bedoeling is een eenvoudige en volledige onderricht te geven in de hoofdstukken des geloofs zonder apologie en controvers, en louter uit het klassieke gemeengoed van H. Schrift en traditie.’

Missie

Het allerlaatste artikel van de laatste Vox Carolina tijdens de Duitse bezetting gaat over de missie en is een voortzetting van een Vox Carolina-special die op 22 mei 1941 was gepubliceerd. In die special werd geklaagd dat maar weinig studenten zich geroepen voelden om lid te worden van de Mgr. Hamer-studentenmissieclub. Katholicisme zonder missie is immers geen katholicisme meer. Met de special werd geprobeerd leden te werven voor de studentenmissieclub.

Titus Brandsma en missioloog Alphons Mulders leverden een bijdrage aan de special. In de hele special wordt geen woord gezegd over het feit dat het in tijden van bezetting wel erg moeilijk was om missie te bedrijven. Volgens Titus Brandsma zijn missionarissen vissers en het viswater beslaat de hele wereld, alleen vissen ze niet hard genoeg. De katholieke gemeenschap moet er zorg voor dragen dat de netten van de missionarissen groter worden, er zijn er nog zo velen die de katholieke kerk niet kennen. Volgens Mulders vereenzelvigen we missie te veel met medelijden met de heidenen. Het gaat vooral om de verheven roeping der christenen. De missiewetenschap zorgt voor een theoretische fundering, waardoor de missieactie onafhankelijk kan worden van persoonlijke sympathieën, bijkomstige omstandigheden en toevallige baten. En dan kunnen de zegeningen van de kerk verspreid worden van zee tot zee en tot aan de uiteinden der aarde. Volgens Mulders kan dat alleen maar wanneer er veel studenten de missiewetenschap beoefenen. Tja, ook Mulders preekt voor eigen parochie in tijden dat de Duitse bezetter bezig is zijn eigen missie en ideologie te verbreiden, met alle gevolgen van dien.

Het is dus tekenend dat het laatste artikel over de missie ging. In het artikel wordt ook aanstaande studenten wordt duidelijk gemaakt dat zij een taak te vervullen hebben. Paus Pius XI noemt zichzelf de missiepaus en in zijn encycliek Rerum Ecclesiae zegt hij dat Christus niet alleen zijn apostelen en hun opvolgers de priesters de plicht heeft opgelegd mee te werken aan het uitbreiden van Zijn Rijk op aarde. Ieder die gedoopt is heeft de plicht om naar de uitbreiding van het Rijk Gods te verlangen en die te bevorderen.

In de allerlaatste alinea van het laatste blad wordt de aanstaande student opgeroepen om lid te worden van de studentenmissieclub. In de een na laatste alinea staat het volgende:

‘Wij zijn van mening, dat het de taak is van de Katholieke student op de eerste plaats het juiste inzicht te vormen aangaande de problemen en moeilijkheden waarvoor het missiewerk – in zijn ruimste betekenis – zich in de verschillende missiegebieden gesteld ziet, om gewapend met dit inzicht in de toekomst mede te kunnen werken aan de oplossing van deze moeilijkheden en zo zijn plicht van dankbaarheid te vervullen jegens Hem die ons de weldaad van zijn Rijk gebracht heeft.’ Het artikel is ondertekend door L.J. van Rossum namens de propagandacommissie van de N.S.M.C. Mgr. Hamer.

Het is min of meer toevallig dat dit ‘propaganda-artikel’ het laatste artikel is geweest van de Vox Carolina in 1941. Het blad werd overigens niet verboden vanwege dit artikel, maar naar aanleiding van een eerder protest in het blad tegen door de bezetter aangekondigde maatregelen tegen Joodse studenten.


IMG_9890

Dit is de voorkant van de special voor abituriënten.

De vox carolina werd uitgegeven door Dekkers & Van der Vegt. Er staan ook advertenties in het blad. Hieronder een van Dekkers & Van der Vegt zelf.

IMG_9891

Op de laatste bladzijde van het archiveerde nummer is het onderstaande briefje te vinden.

IMG_9889