Zoek in de site...

Vergelijkende godsdienstwetenschap

Binnen de afdeling Vergelijkende godsdienstwetenschap wordt onderzoek gedaan naar geleefde religie. We bestuderen van mensen de daadwerkelijke religieuze opvattingen en praktijken, ongeacht of deze al dan niet gesanctioneerd worden door religieuze autoriteiten. Daarbij kijken we onder meer naar de spanning tussen religieuze voorschriften en de praktijk, de plaats van religie en spiritualiteit in het alledaagse leven, en de rol van objecten, symbolen, rituelen en religieuze verhalen. Door verschillende religieuze tradities en verschijnselen te vergelijken proberen we hier een beter inzicht in te krijgen.

Onze missie is het verwerven van een beter begrip van religiositeit in het dagelijks leven om de grenzen aan het proces van secularisering te doorgronden. Onze strategisch gekozen onderzoeksprojecten richten zich hierop vanuit de volgende invalshoeken: dood en onzekerheid, biografie en belichaming, en de aantrekkingskracht van alternatieve en traditionele spiritualiteiten. De dwarsverbanden tussen de projecten garanderen een grote mate van samenhang, terwijl deze samenhang - die vergelijking en wederkerige verheldering mogelijk maakt - een meerwaarde geeft aan de afzonderlijke projecten. We gebruiken zowel kwalitatieve als kwantitatieve onderzoeksmethoden, uiteenlopend van enquêtes en etnografie tot de analyse van teksten, wat op het terrein van de religiestudies uitzonderlijk is.

_MG_1077-gecropt prof. dr. Eric Venbrux
Afdelingsvoorzitter


Leeropdrachten

Onder de afdeling Vergelijkende Godsdienstwetenschappen vallen de volgende leeropdrachten:

Hoogleraar Leeropdracht
prof.dr. Eric Venbrux

Godsdienstwetenschap

prof.dr. Peter Nissen Oecumenica

prof.dr. Paul van der Velde

Aziatische religies in het bijzonder hindoeïsme en boeddhisme

Prof. dr. Heleen Murre-van den Berg

Global Christianity

Prof. dr. Thomas Quartier Liturgiewetenschap

Medewerkers

Dr. Justine Bakker, universitair docent Vergelijkende Godsdienstwetenschappen

Prof. dr. Heleen Murre-van den Berg houdt zich bezig met het christendom van het Midden-Oosten, in het bijzonder met ontwikkelingen in de Aramese/Syrische/Assyrische religieuze literatuur tussen 1500 en 1900. De wisselwerkingen tussen invloeden vanuit Europees en Noord-Amerikaans christendom, zowel protestants als roomskatholiek, vormen daarbij een belangrijke invalshoek. Op het moment leidt ze een door de ERC gefinancieerd project dat de religieus-literaire tradities van orientaalse christenen in Europa bestudeert: ‘Rewriting Global Orthodoxy: Oriental Christians in Europe (1970-2020)’

Prof. dr. Thomas Quartier is hoogleraar liturgiewetenschap en bestudeert rituele en liturgische praktijken in de huidige samenleving met behulp van empirische methodes in een religiewetenschappelijk en theologisch perspectief, in het bijzonder vanuit de monastieke studies. Specifieke aandachtspunten daarbij zijn doodsrituelen en -liturgie, rituele levensvorm, kloosterliturgie en benedictijnse liturgische theologie.

Arjan Sterken MA houdt zich bezig met de ambiguïteit van bovennatuurlijke wezens in Indiase en Gnostische mythologieën. Andere onderzoeksinteresses bevatten Indo-Europese en Germaanse mythologie en folklore (voornamelijk Nedersaksisch) en talen, en zijn onderwijs bedekt onderwerpen als het contact tussen Europa en Azië, wereldreligies, en Nieuwe Religieuze Bewegingen.

dr. Carl Sterkens (Pastoraaltheologie en empirische religiewetenschap) richt zich op interreligieuze verhoudingen, de effecten van religiositeit op latente en manifeste conflicten (versus sociale cohesie en vertrouwen), en de relatie tussen religie en attitudes tegenover mensenrechten.

dr. Ria van den Brandt doet literair-historisch onderzoek naar levensbeschouwelijke aspecten van Joodse teksten en getuigenissen, ontstaan in of na het naziregime. Expertises: de nalatenschap van Etty Hillesum, getuigenissen van Theresienstadt.

Matija Miličić MA doet onderzoek naar de Koptisch-Orthodoxe Kerk als onderdeel van het ERC project "Rewriting Global Orthodoxy". Hij analiseert publicaties en activiteiten van Koptische migrantengemeenschappen in Europa, waarbij hij zich in het bijzonder richt op vragen omtrend secularisme, moderniteit, traditie, taal, identiteit en gemeenschap.

prof.dr. Peter Nissen doet onderzoek naar spirituele en religieuze praktijken, zowel in de geschiedenis van het westerse christendom als in hedendaagse vormen van (institutionele en niet-institutionele) spiritualiteit. Ook is hij geïnteresseerd in de cognitieve rol van de verbeelding in religies.

dr. Thomas Quartier bestudeert rituele en liturgische praktijken in de huidige samenleving met behulp van empirische methodes en de spiritualiteitsstudies, in het bijzonder de monastieke studies. Specifieke aandachtspunten daarbij zijn doodsrituelen, vormen van liturgische participatie en benedictijnse liturgische theologie.

prof.dr. Paul van der Velde is hoogleraar Aziatische religies, met name Hindoeïsme en Boeddhisme. Hij geeft naast colleges rond deze religies ook onderwijs in de talen Sanskriet en Hindi/Urdu. Hij doet met name onderzoek naar veranderingen binnen de Aziatische religies. Bijvoorbeeld hoe het traditionele boeddhisme vanuit Azië naar het westen kwam en daar nu geheel eigen ontwikkelingen doormaakt. Daarnaast is hij veel bezig met Aziatische kunstuitingen zoals beeldende kunsten en literatuur.

prof.dr. Eric Venbrux doet antropologisch onderzoek naar hoe mensen omgaan met de dood en wat dat zegt over hun noties religiositeit en wat zij belangrijk vinden in het leven. Hij heeft veel gepubliceerd over dodenriten, geleefde religie, kunst en materiële cultuur.

Kamel Essabane (MA) doet onderzoek naar de bijdragen van 'Islamic Religious Education' (IRE) aan onderwijs over burgerschap op basisscholen (islamitische en niet-confessionele) in Nederland. De studie heeft een aanpak met gemengde methoden die tekstboek analyse combineert met diepte-interviews met IRE leraren en enquêtes met ouders en leerlingen.

Dr. Gaétan du Roy heeft tot dusver interreligieuze relaties en koptische gemeenschappen in Egypte bestudeerd. Hij doet nu onderzoek naar oriëntaals-orthodoxe gemeenschappen in Franstalig Europa als postdoctoraal onderzoeker in het ERC-project "Rewriting Global Orthodoxy''. Hij richt zich in het bijzonder op religieuze tradities en de manier waarop ze worden bestendigd en opnieuw uitgevonden. Zijn benadering is gericht op de gevoelige en materiële aspecten van religie, onder meer via eetgewoonten en afbeeldingen.

Jan Gehm MA werkt in het ERC-project “Rewriting Global Orthodoxy” en doet zijn promotieonderzoek naar Syrisch-orthodoxe christenen in Europa en hun situatie in de diaspora. In het bijzonder gaat het om de vraag of er een verandering is in tradities en hoe deze in de diaspora tot stand komen, met een focus op tekstproducties en de beoefening.

Christopher Sheklian PhD is postdoctoraal onderzoeker in het ERC-project "Rewriting Global Orthodoxy", wiens onderzoek zich richt op het Armeense christendom in de diaspora, de rechten van religieuze minderheden in Turkije, en de rol van theologie en liturgische praktijken in de formatie van het subject. Voortbordurend op zijn achtergrond in de antropologie van religie en secularisme en zijn interesse in de rol van christologie in de geleefde ervaring van Armeense christenen, neemt zijn werk voor het project de relatie tussen christologie en hermeneutische praktijken als een concreet uitgangspunt om de specificiteit en mogelijke eenheid van de manier waarop de oosters-orthodoxe kerken zich verhouden tot de orthodoxie, het christendom, de moderniteit en Europa.

Drs. Habtom Yohannes doet onderzoek naar de Eritrese en Ethiopisch-orthodoxe Tewahdo-kerken in Europa tussen 1970 en 2020; als onderdeel van het ERC-project "Rewriting Global Orthodoxy: Oriental Christianity in Europe between 1970 and 2020", waar hij de opkomende Tewahdo-gemeenschappen analyseert aan de hand van hun tekstuele en andere liturgische praktijken.