Zoek in de site...

Wijsgerige ethiek en politieke filosofie

Vergeleken met andere disciplines in het vakgebied zijn wijsgerige ethiek en politieke filosofie van oudsher het sterkst gericht op de problemen en uitdagingen van de maatschappelijke en politieke omgeving, waarin de filosofie wordt uitgeoefend. De gezaghebbende teksten – van Aristoteles tot Rawls en Habermas – worden in Nijmegen met actuele ethische en politieke vraagstukken verbonden.

De afdeling wijsgerige ethiek en politieke filosofie bevat de twee groepen 'Ethiek en cultuurfilosofie' en de 'Sociale en politieke filosofie”. Onderzoek en onderwijs gebeuren in nauwe samenwerking.

In de 'Ethiek en cultuurfilosofie' wordt de aandacht van de onderzoekers op deugdethische theorieën gericht als een alternatief ten opzichte van de overheersende stromingen in de ethiek. Het onderzoek is sterk gerelateerd aan de aristotelische traditie met haar semantiek van de gemeenschap en aan de klassieke filosofie van de levenskunst.

In de 'Sociale en politieke filosofie' zijn de onderzoekers met actuele vraagstukken van de democratie-theorie bezig, met kritische posities rondom het Neo-Liberalisme en met de religieuze conflicten omtrent de moderniteit en de secularisering, zowel in het Westen als ook in de Russische Orthodoxie en de Islam. Concrete vraagstukken (Instituties en integriteit; Filosofie van de 'Public Goods'; blasfemie) zijn van groot belang in het onderzoek.

Jaarlijks organiseert de afdeling een congres én een weekend ('etmaal') samen met onderzoekers uit de rechtsfilosofie en de politieke wetenschappen rondom een klassieke tekst uit de traditie van de politieke filosofie. De onderzoekers zijn zeer geëngageerd op het niveau van lezingen en interventies in de lopende ethische en politieke debatten.

Het onderzoek van de afdeling is ondergebracht in het Radboud Center for Philosophy and Society.

dr. Tamar Sharon
Afdelingsvoorzitter

Leeropdrachten

Onder de afdeling Wijsgerige ethiek en politieke filosofie vallen de volgende leeropdrachten:

Hoogleraar

Leeropdracht

Prof. dr. Marc Davidson Filosofie van duurzaamheid en milieu

Prof. dr. Vivienne Matthies-Boon

Humanism, Europe and Global Justice

Prof. dr. Tamar Sharon

Philosophy, Digitalization and Society

prof.dr. Jean-Pierre Wils

Ethiek en cultuurfilosofie

prof.dr. Evert van der Zweerde Sociale en politieke filosofie

Medewerkers

dr. Marcel Becker heeft als specialisatie toegepaste ethiek, in het bijzonder digitale ethiek en juridische ethiek. Hij weet zich in het bijzonder geïnspireerd door de klassieke deugdethiek. Naast onderwijs en onderzoek draagt is hij regelmatig actief in het publieke domein.

prof. dr. Marc Davidson doet onderzoek naar ethische en politiek-filosofische vraagstukken met betrekking tot milieuproblemen, zoals de klimaatcrisis. Speerpunten zijn onze relatie tot toekomstige generaties, rechtvaardigheid jegens andere levensvormen dan de mens, en internationale rechtvaardigheid.

dr. Caterina Di Fazio

Bernd Hoeksema

dr. Dara Ivanova doet onderzoek naar de sociaal-technische relaties tussen plaats en zorg in de context van digitalisering. Haar focus ligt op hoe plaatsloze technologieën in de gezondheidszorg worden geplaatst in "meer-dan-digitale" verstrengeling van materiële en digitale praktijken. Kernthema's: Plaats, Digitale Technologieën, Post-place care.

dr. Jeroen Linssen doet onderzoek naar de filosofie van politiek en economie. Hij bestudeert de opkomst van het economisch liberalisme, de doorwerking daarvan in de hedendaagse ‘ondernemerssamenleving’ en de veranderingen in de rol van de overheid die daarmee samenhangen. Het gaat in het bijzonder over de neoliberale transformatie, waardoor het economische veelal maatgevend is geworden voor het politieke. Speerpunten zijn: economisch imperialisme, de markt als maatgevende instantie, het ondernemende zelf, neoliberaal bestuur, kapitalismekritiek en de veranderende ‘geest van het kapitalisme’.

prof. dr. Vivienne Matthies-Boon onderzoekt de relatie tussen existentiële en fysieke kwetsbaarheid in contexten van sociaal en politiek geweld. Haar werk ontwikkelt nieuwe raakvlakken tussen de Duitse kritische theorie en de existentiële filosofie door onderzoek naar de relatie tussen politieke strijd voor erkenning (of, activisme) wordt beïnvloed door fenomenologische ervaringen van existentiële en/of fysieke beperkingen. Hierin is zij specifiek geïnteresseerd in thema's zoals mensenrechten en mentale en fysieke gezondheid.

dr. Mathijs van de Sande doet onderzoek naar de democratische legitimiteit en de rol van protest en sociale bewegingen. Daarvoor put hij uit diverse filosofische stromingen en tradities, zoals anarchisme, feminisme, en (post-)marxisme.

dr. Patricia Schor heeft gepubliceerd over de configuraties van ras en de volharding van het kolonialisme aan beide zijden van de Atlantische Oceaan; recentelijk met de focus op de processen waarbij raciaal kapitalisme het publieke discours vormgeeft, asielrecht en beleid structureert, mobiliteit ordent, de openbare ruimte bouwt en controleert. Trefwoorden: Ras, Kolonialiteit, Anti-zwartheid, Ras-Religie, Ras-Ruimte, Racisme.

dr. Tamar Sharon's onderzoek verkent de impact van nieuwe en opkomende technologieën op de maatschappij vanuit een empirisch-filosofisch perspectief en streeft naar het ontwikkelen van normatieve antwoorden op de uitdagingen van digitalisatie voor publieke waarden en het algemeen belang. Onderzoeksinteresses: politieke economie van data; data recht; ethiek en politiek van digitale gezondheid; ethiek van AI; digitaal kapitalisme.

Lotje Siffels MA is als promovendus verbonden aan de iHub en het project: ‘Digital Good’. Zij doet empirisch-filosofisch onderzoek naar de digitalisering van medisch onderzoek in Europa en naar de verschillende opvattingen van publieke waarden die hierbij een rol spelen.

Kirsten Smeets MA doet onderzoek naar de rol van religie in radicaal rechtse politieke partijen en bewegingen in Europa. Haar proefschrift richt zich op religieuze contra-identiteiten in het anti-immigratie discours van radicaal rechts.

dr. Marthe Stevens doet onderzoek naar de ethische en sociale invloed van nieuwe technologieën, zoals ‘big data’ en artificiële intelligentie. Ze is gespecialiseerd in empirische en ingebedde ethiek. Op dit moment doet ze ook onderzoek naar de groeiende invloed van grote technologie bedrijven op verschillende domeinen van onze samenleving binnen het ‘Digital Good’ project.

Josias Tembo MA werkt aan zijn PhD aan de Radboud Universiteit bij de afdeling wijsgerige ethiek en politieke filosofie. Hij heeft een BA in filosofie van de St John Vianney Seminary, BA Honours filosofie en een master diploma filosofie over Afrikaanse identiteit van de Universiteit van Pretoria. Zijn PhD gaat over het kaderen van trans-Atlantische socio-politieke verwikkelingen van ras en religie. Hij is geïnteresseerd in, en heeft geschreven over, kritische filosofie van ras, Afrikaanse filosofie, dekoloniale and postkoloniale theorieën, en over sociale en politieke filosofie in het algemeen.

dr. Anya Topolski is universitair hoofddocent ethiek en politieke filosofie. Haar expertisegebieden zijn: racisme, politieke filosofie, ethiek, Europese identiteit en uitsluitings-mechanismen,  gender, antisemitisme en islamofobie, politieke theologie, het Joodse denken, Arendt, Levinas, en de Joods-Christelijke mythe.

dr. Guilel Treiber is gespecialiseerd in politieke filosofie en meer in het bijzonder in kritische theorie in de brede zin. Dr. Treiber doet momenteel onderzoek naar de opkomst van nieuwe politieke digitale actoren en acties, met name op het snijvlak van digitaal protest, algoritmische rationaliteiten en menigtevorming, met als doel de contouren van een meer humane digitale samenleving te schetsen.

prof. dr. Jean-Pierre Wils doet onderzoek naar moderniteitsconflicten, naar toepassingsgebieden van de politieke filosofie (instituties van de zorg) en naar cultuurfilosofische thema's zoals de betekenis van kunst in huidige samenlevingen.

prof. dr. Evert van der Zweerde (geb. 1958) studeerde filosofie en Ruslandstudies in Nijmegen, Moskou [MGU] en Fribourg (Zwitserland). Zijn onderzoek richt zich op sociaal- en politiek-filosofische vraagstukken zoals democratie, ideology en civil society; daarnaast houdt hij zich bezig met comparatieve politieke filosofie, met name m.b.t. Rusland.