Hoe realiseren we een eerlijke en effectieve energietransitie in kwetsbare buurten?

Datum bericht: 12 april 2022

Voor het vormgeven van een effectieve en eerlijke energietransitie moeten we kunnen beschikken over kennis over hoe mensen binnenshuis met energie omgaan en bewoners moeten worden betrokken bij de planning en co-creatie van woningrenovatie in hun wijk, zowel nu als in de toekomst.

Onderzoekers van de leerstoelgroep Environmental Governance and Politics aan de Radboud Universiteit (Sietske Veenman, Mark Wiering, Simone Haarbosch en Maria Kaufmann) spelen een leidende rol in een nieuw onderzoeksconsortium genaamd JUST-PREPARE, gefinancierd door het NWO (2,5 miljoen euro). Dit nieuwe consortium maakt deel uit van een breed consortium met de Universiteit van Amsterdam als hoofdpartner.

JUST-PREPARE is een afkorting voor ‘Putting REsident Practices and REsidential areas at the center of a JUST and effective energy transition', ofwel het centraal stellen van het energieverbruik van bewoners en woonwijken bij een eerlijke en effectieve energietransitie in achterstandswijken.

Het onderzoeksproject bestudeert de sociale, technische en maatschappelijke dimensies van energieverbruik bij een eerlijke en effectieve energietransitie van koolstof-based naar hernieuwbare energie. Het project ontwikkelt de benodigde methodologische en inhoudelijke kennis met zogenaamde ‘living labs’ in vier verschillende gemeenten (de steden Amsterdam, Rotterdam en Nijmegen en het dorp Gemert); met het project worden, in samenwerking met de gemeenten, bewoners en andere relevante betrokkenen, benaderingen en oplossingen gecreëerd voor de transitie met een toekomstgerichte dimensie.

De nadruk ligt op achtergestelde huishoudens. Zij kunnen extra kwetsbaar zijn in het energietransitieproces vanwege hun minder energie-efficiënte woningen; ze lijden vaak onder hoge energieprijzen, krijgen moeilijker toegang tot oplossingen en zijn vaak minder betrokken, wat leidt tot een ongelijke verdeling van kosten en baten. Met name bewoners in deze wijken voelen zich vaak ondervertegenwoordigd als het gaat om hun eigen leven en leefomgeving.

Het project zal etnografische methodes gebruiken om de behoeften en het verbruik van energie door bewoners (bij het koken, wassen en verwarmen) in kaart te brengen. Deze resultaten zullen dan vertaald worden naar een praktijkgericht ontwerp van de energie-infrastructuur en -instrumenten, te beginnen in specifieke living labs.

Tegelijkertijd worden in andere living labs samenwerkende planningsmethodes op wijkniveau onderzocht. Hierbij worden strategieën voor aanpassingen en bestuursregelingen verder ontwikkeld. Deze ervaringen worden uitgewisseld met behulp van toekomstgerichte methodes waarbij rekening wordt gehouden met het energieverbruik van huishoudens en woonwijken, activiteiten op het gebied van woningbouw en woningaanpassingen, en samenwerkingsstrategieën. Als gevolg hiervan zullen inwoners op informele wijze nieuwe vaardigheden leren om hun behoeften op een opbouwende manier uit te drukken. Professionals leren nieuwe vaardigheden voor het luisteren naar de ervaringen van inwoners en hoe ze deze behoeften kunnen vertalen in praktische oplossingen voor de leefomgeving. In ‘learning labs’ worden de bevindingen uitgewerkt voor gebruik bij een breder publiek van gemeenten, bedrijven en andere belanghebbenden.

De hoofdpartner van JUST-PREPARE is de Universiteit van Amsterdam (UvA- John Grin en Imrat Verhoeven). Het project is mede-ontworpen door de Radboud Universiteit, de UvA, de Technische Universiteiten van Eindhoven en Delft en de Hogescholen in Nijmegen-Arnhem (HAN) en Amsterdam (HvA).

Meer informatie: Mark Wiering mark.wiering@ru.nl