De waarde van de kerk

Achtergrond en doelstelling
De kerken in Nederland hebben een enorme positieve invloed op de Nederlandse samenleving. Hun inzet zorgt er voor dat mensen met elkaar in contact komen en sociaal zwakkeren worden ondersteund. Tevens stimuleren zij het geven van geld aan (ook niet-kerkelijke) goede doelen en het behoud van cultureel erfgoed (waaronder kerkgebouwen).

In het kader van het Kerkbalans 2010 zal veel aandacht worden besteed aan deze sociale en culturele waarde van de kerk. Hiermee hoopt de Interkerkelijke Commissie Geldwerving (ICG) een positieve impuls te geven aan de geldwerving. Vooral aan Nederlanders die geen sterke band meer hebben met een kerk, kan op deze wijze inzichtelijk worden gemaakt wat de kerken allemaal doen voor de Nederlandse samenleving.

Vraagstelling

De vraagstelling is als volgt:

1.     Wat is de sociale waarde van de kerk?

  • Welke sociale (bijvoorbeeld recreatieve bijeenkomsten voor ouderen, gezamenlijke maaltijden, rouwverwerking) en maatschappelijke activiteiten (bijvoorbeeld hulp aan kwetsbare groepen, jongerenwerk, integratie van allochtonen) worden door de kerken uitgevoerd?
  • Hoeveel mensen worden daarmee bereikt?
  • Hoeveel vrijwilligers zijn er in de kerken actief op dit terrein?
  • Welk bedrag is globaal met deze vrijwilligersomzet gemoeid?

2.     Wat is de culturele waarde van de kerk?

  • Hoeveel wordt er door de kerken momenteel en in de komende 5 jaar besteed aan het onderhoud en de restauratie van kerkgebouwen?
  • Welke culturele evenementen (muziekuitvoeringen, tentoonstellingen) worden door kerken georganiseerd of gefaciliteerd?
  • Hoeveel koorleden tellen de kerken?

Opzet

De Rooms-Katholieke Kerk en de Protestantse Kerk in Nederland zijn verreweg de twee grootste kerkgenootschappen van Nederland; samen vertegenwoordigen zij 89% van alle christenen in Nederland. Bij de vaststelling van de waarde van kerken ligt de focus dan ook op deze twee kerken.

De maatschappelijke en culturele activiteiten van de twee grote kerken worden geïnventariseerd door een onderzoek onder een steekproef van r.-k. parochies en protestantse (wijk-)gemeenten. 800 parochies en 800 (wijk-)gemeenten worden benaderd om een internetenquête in te vullen over hun maatschappelijke en culturele activiteiten.

Wat betreft vraag  naar de kosten voor gebouwen, zal een analyse en extrapolatie worden gemaakt van beschikbare gegevens over onder andere de kosten voor onderhoud (in Meerjarige Onderhoudsplannen).

Presentatie onderzoeksresultaten
De onderzoeksresultaten worden gepresenteerd op de startbijeenkomst Kerkbalans op 13 januari 2010 te Utrecht; met de resultaten hoopt de Interkerkelijke Commissie Geldwerving (ICG) een positieve impuls te geven aan de geldwerving.
Uit het onderzoek komt onder andere naar voren dat de parochies en gemeenten een zeer breed spectrum aan sociale en culturele activiteiten organiseren en daarmee jaarlijks miljoenen mensen bereiken.

Looptijd
Oktober t/m december 2009

Projectleider
Joris Kregting

Rapport
De kerk telt. De maatschappelijke waarde van parochies en gemeenten (rapportnr. 594)
door dr. Ton Bernts en drs. Joris Kregting, januari 2010 pdf (pdf, 195 kB)