Federatie van Katholieke Ondernemersvakbonden voor Lectuurvoorziening Sint Jan

Archiefnummer: 224
Archiefnaam: JANF
Sector: Cultuur en recreatie
Soort archief: Instellingsarchief
Datering: 1956-1976

Plaatsingslijst (pdf, 154 kB)

Paul Brand (links), eén van de naamgevers van de Brand-Van Gent-Prijs, de driejaarlijkse onderscheiding van de Federatie van Kath. Ondernemersvakbonden voor Lectuurvoorziening Sint Jan, reikt de prijs uit aan H.E.J. Renckens voor zijn boek "De Godsdienst van Israel", 1963

Ten geleide
Federatie van Katholieke Ondernemersvakbonden voor Lectuurvoorziening Sint Jan (1956-1976)
Voorgeschiedenis St. Jan
Op 9 maart 1900 werd in Amsterdam opgericht de Vereeniging van RK Uitgevers-Boekhandelaren onder patronage van de H. Joannes de Deo. Na 1905 wordt over de vereniging niet meer gehoord. In 1907 werd in dezelfde plaats de RK Nederlandsche Boekhandelaren en Uitgeversvereniging opgericht, in 1912 volgde een reorganisatie. De eerste Wereldoorlog heeft de levensvatbaarheid van de nieuwe vereniging geen goed gedaan. In 1914 werd de laatste algemene vergadering gehouden.

Uitgangspunt voor weer een nieuwe vereniging werd het ’Verkeersreglement’ van de oude. Er werd een lijst van erkende boekhandelaren samengesteld aan wie met korting geleverd mocht worden. Dit was niet in het voordeel van de katholieke boekverkopers want vele katholieke instellingen maakten een goede kans op de lijst te komen (seminaries, onderwijsinstellingen e.d.). De katholieke boekhandel dreigde op die manier als leverancier uitgeschakeld te worden. In 1923 kwamen de katholieke uitgevers en boekhandelaren bijeen om zich daar over te beraden. Ook kwam de vraag op of de op papier nog bestaande vereniging nieuw leven ingeblazen kon worden. In oktober 1923 vond de stichtingsvergadering plaats waarbij alle aanwezigen wilden toetreden tot een nieuwe vereniging van katholieke uitgevers en boekhandelaren. In het voorlopige bestuur hadden zitting: de initiatiefnemer Paul Brand, voorzitter, J. van Gent, penningmeester, A.W. Coebergh, H. van den Eerenbeemt en J. van Rossum. W. Nolet werd geestelijk en Mr.dr. P.J. Witteman rechtskundig adviseur van de vereniging.
De officiële oprichting van de Rooms-Katholieke Nederlandsche Boekhandelaren en Uitgeversvereeniging St. Jan was op 1 oktober 1924. De bisschoppelijke goedkeuring van de statuten volgde op 26 april 1926 door Mgr. A.J. Callier, terwijl bij Koninklijk Besluit de statuten goedgekeurd werden op 1 februari 1927. Vanaf 1936 verscheen het verenigingsorgaan Boek en Leven (driemaandelijks; tot oktober 1937 was A. van Duinkerken de redacteur). In het najaar van 1941 hield het blad op te bestaan; wegens papierschaarste mocht het niet meer verschijnen.

Op 16 maart 1942, deelde de commissie-Woltersom het bestuur van St. Jan mede dat besloten was over te gaan tot liquidatie der vereniging. Van de liquidateuren, Jos v.d. Berg en J. van Willigen, kreeg men te horen dat verenigingswerkzaamheden normaal voortgezet konden worden, algemene ledenvergaderingen moesten achterwege blijven en het aanwerven van nieuwe leden werd verboden. In het geheim werkte St. Jan door, zoals veel door de bezetter opgeheven verenigingen.
In juni '45 kwam het bestuur van St. Jan weer bijeen en in 1946 werd weer een algemene ledenvergadering gehouden. Op 1 januari 1947 verschijnt Boek en Leven weer.

Als blijvende dank voor beide bestuurders kreeg Het Brand-Van Gentfonds een bedrag waaruit de prijs van St. Jan (later de Brand-Van Gentprijs) kon worden bekostigd. De prijs werd om de drie jaar uitgereikt, beurtelings aan een Nederlandse schrijver of schrijfster voor een katholieke roman (gedrukt in Nederland bij erkende uitgever); aan een Nederlandse uitgever voor het fraaist uitgegeven katholieke boek of voor de omvangrijkste katholieke uitgave; aan een Nederlandse schrijver of schrijfster voor de beste publicatie over de emancipatie van de katholieken in Nederland. De prijs werd voor het eerste toegekend in 1948 aan Marie Koenen voor haar in 1947 verschenen roman Wassend Graan.

In 1949 bestond St. Jan een kwart eeuw. Bij gelegenheid hiervan schreef W. v.d. Pas De Strijd voor het katholieke boek.
In 1956 werd St. Jan gesplitst, uitgevers en boekhandelaren stichtten een eigen vereniging, De Nederlandse Bond van Katholieke Uitgevers en de Nederlandse Katholieke Boekverkopersbond. Samen vormden ze tenslotte de Federatie van Katholieke Ondernemersvakbonden voor Lectuurvoorziening, St. Jan.

Literatuur van en over de Federatie van Katholieke Ondernemersvakbonden voor Lectuurvoorziening kunt u vinden in RUQuest.

KDC – Beeld en Geluid
De collectie Beeld en geluid kunt u doorzoeken via de Catalogus van het KDC. Door te zoeken op Katholieke Ondernemersvakbonden voor Lectuurvoorziening vindt u het bedoelde materiaal.