Zoek in de site...

Geschiedenis

Het eerste Wiskundetoernooi vond op 25 september 1992 plaats aan de toenmalige Katholieke Universiteit Nijmegen, die sinds 2004 de Radboud Universiteit Nijmegen heet. Jan Smit, een medewerker van de opleiding wiskunde, bracht het idee voor een toernooi mee na een driejarig verblijf in Indonesië. Deze Indonesische wiskundedag ‘Hari matematika’ was weer overgewaaid uit Australië. Nijmegen kon niet achterblijven, met Arno van den Essen als hoofdorganisator van het eerste toernooi (en vele daarna). En het was meteen een succes! Aan het eerste toernooi deden 37 teams van 20 scholen mee, met in totaal 188 leerlingen uit de bovenbouw van het vwo. In die tijd was er ‘s ochtends een individuele wedstrijd en ‘s middags een teamwedstrijd, de huidige estafette. Het jaar daarop was het aantal deelnemers bijna verdubbeld tot 362, verdeeld over 72 teams, afkomstig van 41 scholen. Sindsdien vindt het toernooi jaarlijks in het najaar plaats. Het huidige aantal van 100 teams werd al in de jaren ‘90 bereikt en is sindsdien ook vastgehouden; helaas moeten er zelfs teams worden geweigerd vanwege de beperkte capaciteit van de accommodatie.

Bij de eerste 14 edities van het toernooi stond het logische nadenken en puzzelkarakter van de wiskunde voorop. De opgaven waren pittig tot uitzonderlijk moeilijk. Enkele geniale winnaars behaalden het maximale aantal punten, maar ook ongeveer een kwart van de scholieren scoorde nul punten in de individuele wedstrijd. Evenmin was er een positief effect op de instroom in de Nijmeegse wiskundeopleiding, die rond 2005 een dieptepunt had bereikt. Begin 2006 werd daarom besloten dat het toernooi gepimpt moest worden, met als nieuw doel het verbinden van de naam wiskunde aan belangrijke, interessante, coole, leuke en mooie dingen. In deze metamorfose speelde promovendus Ruben van den Brink en hoogleraar Klaas Landsman een grote rol, ondersteund door de wiskundestudenten Dion Coumans en Mirte Dekkers.

De Estafette werd behouden, maar de individuele wedstrijd werd vervangen door een tweede teamwedstrijd, genaamd Sum of Us, waarin een belangrijke maatschappelijke toepassing van de wiskunde centraal staat. Om dit onderdeel toegankelijk maar toch op niveau te houden wordt sindsdien ieder jaar een maand voor het toernooi voorbereidend materiaal beschikbaar gesteld. Qua aankleding werden de scholieren vermaakt door luxe catering, swingende muziek, zaken als een 3D-fotograaf en een kubuscompetitie, bijzondere gasten om het toernooi te openen of de prijzen uit te reiken, en indrukwekkende multimedia. Ten slotte kwamen er spectaculaire prijzen, waarvan de hoofdprijs, een geheel verzorgde reis voor de beste twee teams, inhoudelijk aansloot bij het thema van Sum of Us en tevens een of meer topuniversiteiten werden bezocht om de jonge genieën een in druk te geven van hun toekomstmogelijkheden.

In 2006 was dat cryptografie en wonnen de eerste twee teams een reis naar Cambridge, waar zij bijvoorbeeld een speciale workshop over het ENIGMA-project uit de Tweede Wereldoorlog aangeboden kregen. In 2007 mochten de winnaars dankzij financiële steun van de nieuwe hoofdsponsor ABP vier dagen naar New York, waar in het verlengde van het thema van dat jaar, financiële wiskunde, bedrijven in Wall Street werden bezocht, waaronder de zakenbank Bear Stearns (die kort daarop failliet ging) en Renaissance Technologies, het bedrijf van de wiskundige en miljardair Jim Simons (dat nog steeds floreert). In 2008 was het thema Speltheorie, met een inleiding door oud-vicepremier (en wiskundige en kinderboekenschrijver) Jan Terlouw. De reis ging naar New York (met o.a. een bezoek aan Columbia University) en Princeton, waar de scholieren op het Institute for Advanced Study werden ontvangen door levende legende John Nash (geportretteerd in de film A Beautiful Mind). In 2009 was het thema transport en logistiek, met een reis naar London en Oxford. In 2010 trad een nieuwe hoofdsponsor aan, Transtrend. Het toernooi van dat jaar werd mede ondersteund door het Nederlands Forensisch Instituut en had als thema forensische wiskunde. De reis ging naar Edinburgh en Birmingham. In 2011 werd teruggegrepen naar de cryptografie, waarin deze keer getaltheoretische kwesties en modulorekenen voor een pittige wedstrijd zorgden. Maar de winnaars kregen dan ook een reis naar Boston aangeboden, met bezoeken aan beroemde cryptografen verbonden aan Harvard University en het Massachusetts Institute of Technology (MIT). Even onvergetelijk was echter een ijshockeywedstrijd tussen de twee beste teams van de wereld, de Boston Bruins en de Montreal Canadiens (die zoals gehoopt in massale vechtpartij eindigde). In 2012 draaide Sum of Us om wiskunde en verkeer, met een reis naar Parijs voor de winnaars. Het jaar daarop was het thema van de Sum of Us wiskunde en sport. De winnaars van het Wiskundetoernooi 2013 hebben een reis naar Londen gemaakt. Afgelopen jaar hebben twee teams een lang weekend in Riga doorgebracht, nadat ze het wiskundetoernooi met als thema 3D-printen hadden gewonnen.

- Prof. dr. N. P. Landsman, 2014