Als je verliefd bent, doemt overal de naam, het gezicht en de gestalte van je geliefde op – in de ritselende blaadjes aan de bomen, in de zonnestralen op je huid, in de wolken die voorbij waaien, de mensen die je ziet lopen, de trappen die je beklimt, de posters op prikborden..., overal. Zo voelt dat voor mij nu ook, haast alsof ik verliefd ben op het naderende afscheid. In alle hoeken en gaten word ik er voortdurend aan herinnerd dat ik binnenkort met pensioen ga en voor altijd mijn baan verlies.
Iemand wenste mij onlangs “een mooie verzameling ‘laatste keer’-ervaringen” toe. Of het als troost bedoeld was, zo bij het naderende einde, dat weet ik niet, maar ik weet wel dat deze column aan die verzameling toegevoegd kan worden. Want het is mijn laatste, als Academisch leider van het Radboud TLC.
Leider, tja. Leiderschap, zo vertelde iemand mij, is zorgen dat het doorgaat als je er zelf uitstapt. Dat moet zeker in mijn geval gelden, want er komt geen nieuwe Academisch leider. De structuur en de bestuurlijke inbedding van het TLC gaan veranderen en als dat allemaal goed uitpakt dan gaat het TLC inderdaad gewoon door – beter en sneller en met meer impact. Er staat inmiddels namelijk een stevige organisatie en in mijn termen wil dat vooral zeggen dat er een heleboel betrokken mensen zijn die dezelfde waarden delen en die zich graag en met passie voor het behartigen van die waarden inzetten. En voor elkaar. Want het TLC is vooral een lerende gemeenschap met een sterke teamgeest. Lees er het magazine Inzicht maar op na, dat we ter ere van ons eerste lustrum hebben uitgegeven.
Is er nog een boodschap die ik bij het scheiden van de markt wil meegeven? Ja, zie onderwijsinnovatie altijd ook als een radicale, fundamentele opdracht die niet slechts het verbeteren van een cursus of toets hier of daar betreft. Zie al die kleine verbeteringen steeds ook in het licht van de dramatische transformatie van ons onderwijs waar iedereen naar snakt. Zie docentontwikkeling altijd ook als een aanmoediging om groot te durven denken. Besef dat onze nieuwe onderwijsvisie een appèl aan ons allen is om de academische vrijheid te herstellen, die noodzakelijke educatieve ruimte voor studenten én docenten. Want in ieder vakgebied en vooral tussen al die vakgebieden liggen er gigantische praktisch-intellectuele, eco-sociale uitdagingen voor ons allemaal.
Laten we daarom alsjeblieft ophouden te denken dat wetenschap een topsport is waarin het om concurrentie draait en om het versterken van de kenniseconomie. De economie zoals we die kennen, heeft haar tijd gehad. It’s the ecology, stupid! Het gaat om de toekomst van de mensheid op aarde. Bekijk de laatste grote corporate communication van de Radboud Universiteit nog maar eens: the future needs you. We hebben daarom de moed nodig om ons te bevrijden van het juk waarmee het New Public Management ons heeft opgezadeld. Het gaat niet om rendement, niet om diploma’s, niet om nog meer publicaties. Het gaat om de tijd en de ruimte om ons samen te kunnen bezinnen om waar het in ons leven echt om draait.
Ik zeg dit niet als een oude man die zich aan het eind van zijn loopbaan afvraagt waar hij zich toch al die tijd zo vreselijk druk om heeft gemaakt. Ik zeg dit vanuit het fantastische en ongetwijfeld jaloersmakende perspectief dat ik heb op de derde fase van mijn leven. Ik krijg eindelijk, eindelijk weer alle tijd voor leren en ontwikkelen. Ik krijg nu echt de vrije tijd die de oude Grieken ‘σχόλη’ (school) noemden.
Het ga jullie goed!