Jan Bransen

Column Jan Bransen: Next Level

In 2017 heeft een panel dat de kwaliteitszorg van de Radboud Universiteit kwam beoordelen, onze universiteit aangeraden om niet alleen in te zetten op de bestendiging van bestaande onderwijskwaliteit maar ook werk te maken van wat zij noemden "de 'next level' ontwikkeling" van die kwaliteitszorg. Die goede raad heeft onder andere geleid tot de oprichting van het Radboud Teaching and Learning Centre.

In 2017 heeft een panel dat de kwaliteitszorg van de Radboud Universiteit kwam beoordelen, onze universiteit aangeraden om niet alleen in te zetten op de bestendiging van bestaande onderwijskwaliteit maar ook werk te maken van wat zij noemden "de 'next level' ontwikkeling" van die kwaliteitszorg. Die goede raad heeft onder andere geleid tot de oprichting van het Radboud Teaching and Learning Centre.

Maar wat betekent dat, 'next level'? In behendigheidsspelletjes gaat dat steevast om sneller en meer, maar in adventure games gaat het gewoon om de volgende opdracht, die niet per se moeilijker is. Ontwikkeling is echter meer dan zomaar opeenvolging, maar het is ook iets anders dan lineaire, kwantitatieve groei. Ontwikkeling is een iteratief proces dat vaak als een cirkel wordt voorgesteld, maar dat als een spiraal moet worden begrepen. Iedere stap in die cirkel is als het ware te beschouwen als een kwalitatieve sprong naar een hoger niveau. Dat beeld helpt, maar het mooiste voorbeeld dat ik hiervan ken, maakt – voor wie goed oplet – tegelijkertijd duidelijk hoe moeilijk zo'n kwalitatieve sprong naar een hoger niveau in een schema gevangen kan worden.

Onbewust onbekwaam

Ik bedoel dit plaatje, dat je misschien wel eens eerder hebt gezien. Het ligt voor de hand om linksboven te beginnen en je te realiseren dat je soms onbewust onbekwaam bent. Je hebt bijvoorbeeld helemaal niet in de gaten dat de tentamens die je in je onderwijs gebruikt helemaal geen betrouwbare meting zijn van wat je studenten geleerd hebben. Nu je dit leest en er eens over nadenkt, zou het kunnen gebeuren dat je een ontwikkelstap zet. Je bent bewust onbekwaam geworden en verliest het vertrouwen in de validiteit van jouw tentamenvragen. Daar moet iets aan gedaan worden. Je gaat er misschien over lezen, praat er met collega's over, vraagt raad bij het Teaching Information Point in jouw faculteit, bezoekt eens een bijeenkomst van het TLC. Je doet inzichten op en die inzichten helpen je om bewust bekwaam te gaan worden. Weer een ontwikkelstap gezet.

Deze stap krijgt in veel voorbeelden het karakter van aandachtig oefenen om een nieuwe gewoonte te ontwikkelen. Je was bijvoorbeeld onbewust onbekwaam in het vermijden van misplaatste stopwoordjes, werd daarop gewezen en nu ben je bewust bekwaam aan het worden doordat je met veel aandacht probeert te voorkomen dat je om de haverklap "Helemaal top!" zegt. De nieuwe goede gewoonte slijt langzaam in en je zet weer een ontwikkelstap. Je bent een docent geworden die onbewust bekwaam is in het opstellen van goede en betrouwbare tentamenvragen. Mooi. Proces voltooid, zou je denken. Vier ontwikkelstappen doorgemaakt en je doet voortaan vanzelf het goede.

Hier wordt het echter ook spannend omdat het schema suggereert dat er nóg een ontwikkelingsstap gezet kan worden, de stap van onbewust bekwaam naar onbewust onbekwaam. Maar hoe kan dát nu begrepen worden als een kwalitatieve sprong naar een hoger niveau? Hoe kan een ontwikkeling van bekwaam naar onbekwaam een indicatie zijn van het bereiken van de 'next level'?

Lineair groeimodel

Een belangrijke vraag die je kunt proberen te ontwijken door het schema te veranderen. Je kunt de spiraal eruit halen en er gewoon een lineair groeimodel van maken. De ontwikkeling stopt als het meesterschap is bereikt en de goede gewoonte een vanzelfsprekend geschikt automatisme is geworden.

Ja, dat lijkt lekker makkelijk, maar juist als je meesterschap veinst, komt dat panel natuurlijk langs om je te vertellen dat het niet om bestendiging gaat, maar om de 'next level', om de dynamiek van een leven lang leren. Je moet terug naar het eerste plaatje.

En dat is nu precies waarom er een Teaching and Learning Centre is, omdat ontwikkeling en kwaliteitszorg geen individuele maar collectieve verdiensten en uitdagingen zijn. Het is je omgeving die een kwalitatieve sprong maakt waardoor jouw onbewuste bekwaamheid zich ontwikkelt tot een onbewuste ónbekwaamheid. Dat is een kans voor jou: je kunt iets áfleren. Ook dat is groei, is positieve ontwikkeling. Want je maakt misschien wel uitstekende tentamenvragen, maar ondertussen hebben de mensen om je heen zich verdiept in portfolio assessments en in programmatisch toetsen en dan ben je met je goede tentamenvragen toch niet meer dan onbewust onbekwaam geworden.

'Next level' kwaliteitszorg gaat over dit fenomeen, over het scheppen van een platform waar we met elkaar leren én afleren. Zo helpt het TLC de Radboud Universiteit om zich te ontwikkelen tot een duurzaam lerende gemeenschap. Het helpt ons elkaar kritisch te bevragen op onze bekwaamheden, omdat jouw kwalitatieve sprong voorwaarts soms door de ander gezet wordt, door degene die ontdekt dat jij onbewust onbekwaam bent.
Wen er maar aan.

Contactinformatie

Jan Bransen is Academisch leider van het Radboud Teaching and Learning Centre en Hoogleraar Filosofie van de Gedragswetenschappen.

E: jan.bransen [at] ru.nl

Thema
Onderwijs

Aan deze website wordt nog gewerkt. Meer informatie: 'een nieuwe website'.