Het Radboud Open Science Programma brengt bestaande initiatieven rond open access, data- en softwaremanagement, citizen science, open education en onderzoeksinformatie samen. In het eerste jaar gingen vijf werkgroepen met deze pijlers aan de slag, met elk een eigen planning en concrete doelen. Op de webpagina’s van het programma zijn die plannen te vinden. Op de pagina van het programma zijn ook inspirerende verhalen van collega’s te lezen in de rubriek Radboud Open Science Inspirator.
Het overleg vice-decanen onderzoek werd aangewezen als stuurgroep voor het programma, onder voorzitterschap van Tom Heskes (FNWI). Binnen het nationale Open Science NL-programma wist de Radboud Universiteit meerdere subsidies binnen te halen, waaronder voor het inbedden van Open Science in Erkennen en Waarderen en een consortium-aanvraag voor een Zuid-Nederlandse Citizen Science Hub.
In februari vond, in samenwerking met Radboud Reflects, de re-launch van de Open Science Community Nijmegen (OSCN) plaats, met een goedbezochte lezing over de vraag: Is wetenschap echt open voor iedereen?
Open access
Sinds januari 2024 stelt de Radboud Universiteit wetenschappelijke artikelen standaard openbaar beschikbaar via artikel 25fa van de Auteurswet. De regeling wordt breed geaccepteerd: slechts drie keer is een opt-out ingediend. In juli zijn daarnaast duizenden publicaties van het Radboudumc toegevoegd aan de Radboud Repository, een belangrijke stap richting bredere open access.
Datamanagement
Op het gebied van research data- en softwaremanagement is het centrale team sinds 1 januari 2025 omgevormd tot Digital Competence Centre (DCC), dat nauw samenwerkt met facultaire data stewards. Het DCC biedt specialistische ondersteuning door faculteit overstijgende workshops voor onderzoekers uit alle disciplines. Er zijn nieuwe rollen ontstaan, zoals een FAIR Research Software trainer en een Community Manager Interoperabiliteit, die in samenwerking met het Healthy Data Programma zal worden ingevuld.
Het gebruik van de Radboud Data Repository (RDR) nam toe, mede door aansluiting van het Radboudumc. Sinds mei voert het DCC ook FAIR-reviews uit op alle gepubliceerde datasets, wat de vindbaarheid, herbruikbaarheid en dataveiligheid van data verbetert.
Citizen Science
Citizen science heeft een stevige impuls gekregen. De werkgroep bracht lopende projecten, tools en infrastructuur in kaart. Er kwam een centrale functie, de Citizen Science Officer, die onderzoekers ondersteunt en adviseert. In juni zijn daarnaast de citizen science-webpagina’s gelanceerd, met informatie, contactpunten en inspirerende voorbeelden. Zo krijgt deze vorm van onderzoek, waarin burgers actief meedoen, een stevigere plek binnen de universiteit.
Ook aan de randvoorwaarden voor Open Science wordt gewerkt. Zo loopt er een project om het huidige onderzoeksinformatiesysteem (Metis) te vervangen door een nieuw systeem (CRIS), waarmee transparantere en duurzamere registratie van wetenschappelijke output mogelijk wordt.
Focus op verdieping
Vooruitkijkend naar 2025 en 2026 verschuift de focus van opbouw naar verdieping. Eén van de prioriteiten is beter zicht krijgen op de kosten van open access-publiceren, met name de losse article processing charges (APC’s) die buiten de contracten met uitgevers vallen. Deze zijn nu lastig in kaart te brengen, maar vormen een groeiend aandeel in de totale uitgaven. Meer grip hierop stelt faculteiten in staat gerichter te sturen op publicatiegedrag. Ook wordt verkend of een intern open access-beleid wenselijk is.
Binnen het thema research data- en softwaremanagement ontstaat steeds meer behoefte aan inzicht in de naleving en impact van bestaand beleid. Het huidige RDM-beleid dateert van ruim tien jaar geleden, maar er is nog weinig zicht op de mate waarin het wordt toegepast. De werkgroep ontwikkelt daarom hulpmiddelen waarmee facultaire data stewards dit kunnen monitoren.
Monitoring
Monitoring van Open Science verloopt op dit moment voornamelijk via cijfers over open access-publicaties en datasetregistraties - en ook daar is het beeld onvolledig. Zo richt de open access-monitor zich alleen op artikelen, waardoor publicaties zoals boeken en hoofdstukken buiten beeld blijven. Ook datasetregistratie is versnipperd: onderzoekers gebruiken uiteenlopende repositories, en centrale coördinatie ontbreekt.
Om dit te verbeteren sluit de universiteit aan bij twee landelijke initiatieven: een vernieuwde open access monitor en een nieuwe Open Science monitor. Ook loopt er een SURF-programma dat zich richt op rijkere metadata en betere koppelingen tussen systemen. De overstap naar een nieuw onderzoeksinformatiesysteem (CRIS) biedt op dit punt belangrijke kansen.
Open Science is teamwork
Meer weten of meedoen? Bezoek de Open Science-webpagina’s of neem contact op met de betrokken werkgroepen of de OSCN.