Header foto BMS 2
Header foto BMS 2

Een veilig leerklimaat start met sense of belonging

Sociale veiligheid staat bovenaan op de agenda van de Radboud Universiteit. Recent presenteerde het college van bestuur het plan van aanpak sociale veiligheid prevent – care – cure, waarin veel aandacht is voor onze onderwijscultuur en het creëren van onderling vertrouwen. Expliciete aandacht voor een sense of belonging in het onderwijs heeft een positief effect op een veilig leerklimaat en op studentwelzijn. Universitair docent aan de Radboud Docenten Academie Tamara van Woezik onderzoekt sense of belonging samen met collega's Petrie van der Zanden en Paulien Meijer. Ze licht toe hoe we in ons onderwijs meer oog kunnen hebben voor een sense of belonging.

Meer dan verbondenheid

‘Als we spreken over sense of belonging dan gaat het om een gevoel van verbondenheid met je omgeving. Vaak denken we dan aan sociale verbondenheid en interpersoonlijk contact, maar het gaat juist ook om andere aspecten zoals je kunnen identificeren met een groep, de academische context begrijpen en de vakinhoud eigen kunnen maken.

Juist in de eerste fasen van groepsvorming speelt een docent een belangrijke rol in het creëren van een sense of belonging. Normen en waarden zijn nog niet geëxpliciteerd en studenten zijn nog aan het verkennen wat een nieuwe cursusreeks (of opleiding) met nieuwe medestudenten en nieuwe docenten hen zal brengen. In sommige gevallen zijn de campus en academische omgeving geheel nieuw en zijn studenten ook hierin zoekende. Als docent kun je juist in deze fase momenten creëren waarop studenten zich op hun plek voelen. Daarmee zet je een belangrijke stap richting een leerklimaat waarin studenten zich gezien en begrepen voelen en zich verbonden gaan voelen met jou als docent en de cursus.

In onderzoek is steeds meer aandacht voor het effect dat een sense of belonging heeft op studiemotivatie en -succes. Je kunnen identificeren met de academische context en vakinhoud draagt bij aan een gevoel van competentie, motivatie en studieplezier.’

Bijdragen aan een sense of belonging

Enkele tips om positief bij te dragen aan een sense of belonging:

  • Denk bij een kennismaking aan onderwerpen die niet alleen over sociale aspecten gaan, maar ook over interesse voor het vakgebied gaan. Vraag bijvoorbeeld wat de studenten beogen met de studie, wat ze tot nu toe het meest interesseert, of welke thema's van jouw vakgebied ze het meest interessant vinden.
  • Kijk of je casuïstiek en voorbeelden kunt afstemmen op de studentenpopulatie in jouw cursus. Ga bijvoorbeeld na of je (ook) internationale studenten in je groep hebt, studenten die opgegroeid zijn in dorpen of juist steden, of studenten die zich op een andere manier dan als academicus willen ontwikkelen. Op deze manier kunnen studenten zich herkennen in de leerstof en creëer je vanuit de vakinhoud verbinding.
  • Begeleid studenten in het wegwijs worden in Brightspace en op de campus. Geef tijdens de koffiepauze tips waar de lekkerste koffie te vinden is, of wat een goede studieplek is om verder te werken na afloop van je college. Een vertrouwde leeromgeving maakt dat studenten zich thuis voelen. 
  • Door tussentijds met studenten te evalueren hoe het studeren gaat en feedback te vragen, kun je bijsturen en in je onderwijs afstemmen waar studenten op dat moment behoefte aan hebben.

Special Interest Group veilig leren en ontwikkelen

Tamara van Woezik geeft samen met onder meer Ida Oosterheert en Sabine Oertelt-Prigione vorm aan de Special Interest Group (SIG) veilig leren en ontwikkelen. Binnen deze SIG wisselen studenten, docenten en onderzoekers ervaringen uit over veilig leren en ontwikkelen en bouwen ze samen expertise op. De SIG werkt op deze manier aan meer bewustwording over een veilig leerklimaat. Wil je meer weten of deelnemen? Kijk dan op de webpagina van de SIG.

Verder lezen:

Wil je meer lezen over sense of belonging en de effecten daarvan? In 2021 hebben onderwijs- en ontwikkelingspsycholoog Kelly-Ann Allen et al. een omvangrijke review studie hierover gepubliceerd.

Belonging: a review of conceptual issues, an integrative framework, and directions for future research

Contactinformatie