Foto Nils Kohn
Foto Nils Kohn

Hoe laat je een formatieve opdracht slagen? Nils Kohn deelt zijn 'Good Practice'

In de rubriek ‘Good Practice’ vertellen docenten over een innovatie die ze hebben uitgeprobeerd in hun onderwijs. Dit is bewust anders dan een ‘Best practice’- innovaties zijn immers om van te leren. Dit keer vertelt Nils Kohn hoe hij formatief handelen toepast door studenten hun eigen tentamenvragen te laten verzinnen.

Studenten wilden graag meer interactie en meer mogelijkheid om hun kennis te testen tijdens de cursus.’ Vertelt Nils. ‘Hiervoor hebben we een formatieve oefening ontwikkeld waarbij studenten na ieder hoorcollege één tentamenvraag formuleren, en drie vragen van andere studenten reviewen. We gebruikten hiervoor het platform SmashMedicine’. 

Zelf nadenken over mogelijke tentamenvragen helpt studenten de lesstof beter te begrijpen en onthouden, blijkt uit onderzoek (Lakhtakia et al., 2022; Walsh et al., 2016). ‘Met vier hoorcolleges en honderd studenten, levert het studenten daarnaast vierhonderd vragen op om mee te oefenen. Vervolgens kunnen docenten een aantal van de vragen laten terugkomen in het tentamen. Een win-win situatie dus!’, aldus Nils. 

Zelf nadenken over mogelijke tentamenvragen helpt studenten de lesstof beter te begrijpen en onthouden 

De tijdsinvestering was vooraf lastig in te schatten. Ter ondersteuning is daarom een student-assistent ingeschakeld. ‘Zo konden we het uitproberen, zonder het risico op een te hoge werkdruk. De student-assistent beheerde het platform en gaf feedback op alle ingezonden vragen, om zo ook de kwaliteit te waarborgen.’ Dit was mogelijk via de subsidie voor kleinschalige onderwijsinnovaties. 

Een gewenste moeilijkheid 

Studenten vonden de opdracht moeilijk, volgens Nils. ‘Omdat ze niet alleen een vraag, maar ook vier meerkeuze-antwoorden moesten verzinnen, vroeg dat best een gevorderd inzicht in de stof. Met name het bedenken van drie ‘foute’ antwoorden vonden studenten onzinnig. Dit zien we vaak bij formatieve opdrachten: op de korte termijn voelt het niet effectief, maar op de lange termijn leer je er meer van. Een “gewenste moeilijkheid”, wordt het in de vakliteratuur genoemd.' 

Helaas was het gros van de vragen daardoor van onvoldoende niveau om te gebruiken in het tussentijdse mini exam. Als gevolg zakte de participatie daarna enorm in. ‘Studenten zagen dat de vragen waarmee ze oefenden niet representatief waren voor het tentamen, en zagen het nut niet meer.’ Daarnaast kregen ze er lucht van dat de formatieve opdracht niet verplicht was. ‘Dat hadden we expres in het midden gelaten’, bekent Nils lachend. De participatie daalde van zo’n 60% naar 10% aan het einde van de cursus. 

Formatief handelen laten slagen 

Als Nils collega’s één tip zou geven, is het om formatieve opdrachten écht goed in de cursus te integreren: ‘Je kunt iets nog zo goed theoretisch onderbouwen, maar formatief handelen werkt alleen als het goed in de cursus past. Als studenten de meerwaarde niet zien, doen ze het niet.’ De werkdruk voor studenten ligt immers hoog, benadrukt Nils. ‘Als je iets extra’s toevoegt aan je cursus, haal dan iets anders weg. Al is het nog zo leuk of leerzaam.’ 

Als je iets extra’s toevoegt aan je cursus, haal dan iets anders weg

Volgend jaar bouwt Nils verder op de ervaringen die hij heeft opgedaan. ‘De tool SmashMedicine laten we in ieder geval achterwege, dat kostte de student-assistent veel te veel tijd.’ De formatieve opdracht wil hij graag voortzetten, maar in aangepaste vorm. ‘Ik wil de meerkeuzevraag vervangen door het laten formuleren van een open vraag. Daarnaast onderzoek ik of we studenten die de opdracht voltooien, een bonuspunt kunnen geven op het tentamen. Hopelijk helpt dat.’ 

Contactinformatie

Nils Kohn