Man met het hoofd van een andere man liefdevol tussen zijn handen.
Man met het hoofd van een andere man liefdevol tussen zijn handen.

‘Ik ben een groot voorstander van open alles’: hoe TOEKOMSTBEELDEN laat zien wat open delen kan opleveren

Wat gebeurt er met materiaal wanneer je het niet alleen voor één project of doelgroep maakt, maar open beschikbaar stelt zodat anderen ermee aan de slag kunnen? Het project TOEKOMSTBEELDEN laat zien welke mogelijkheden dat kan opleveren. Drie korte fictiefilms over de zorg van de toekomst zijn inmiddels beschikbaar als open leermateriaal via edusources en worden gebruikt in uiteenlopende onderwijs- en maatschappelijke contexten.

TOEKOMSTBEELDEN ontstond vanuit een samenwerking tussen de Radboud Universiteit, filmfestival InScience en zorgorganisatie Kalorama. Filmmakers, wetenschappers, zorgprofessionals en mensen met ervaring in de zorg onderzochten samen hoe technologische ontwikkelingen de zorg van de toekomst kunnen veranderen. Vanuit die verschillende perspectieven ontstonden drie korte films: Meneer Groenendaal, Data van Troost en Avondronde. 

De films geven geen kant-en-klaar antwoord op de vraag hoe de zorg van de toekomst eruit moet zien. Juist het gesprek staat centraal. De films kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt als startpunt voor onderwijs over medische ethiek of voor gesprekken binnen zorgorganisaties. 

Voor cultuurcoördinator Martijn Stevens zit juist in die verschillende toepassingen een belangrijke kracht van open leermaterialen. Door de films open beschikbaar te stellen, hoeven geïnteresseerden niet langer contact op te nemen om toestemming te vragen. “Ik heb letterlijk deze week nog weer een verzoekje gekregen van mensen die zeggen: hé, dit is een tof project, mag ik het gebruiken? En dan kan ik nu dus zeggen: het staat online.” 

Materiaal dat verder reist 

Volgens Stevens zou waardevolle kennis en creatief materiaal niet onnodig ontoegankelijk moeten blijven. “Ik kan me een groot voorstander van open access, open source, open alles noemen.” 

De films van TOEKOMSTBEELDEN zijn daarom beschikbaar onder een Creative Commons-licentie. Hierdoor is duidelijk onder welke voorwaarden anderen het materiaal kunnen gebruiken. Maar open delen gaat volgens Stevens verder dan alleen toegang geven. Het biedt anderen ook de mogelijkheid om materiaal in een nieuwe context toe te passen. 

“Je kunt mensen er ook toe aanzetten om actief met het materiaal aan de slag te gaan. In plaats van dat je iets passief consumeert, ga je actief op zoek naar materiaal, neem je het tot je en kun je er misschien je eigen ding mee doen.” 

Dat betekent ook dat je als maker niet altijd weet waar je materiaal uiteindelijk terechtkomt. Juist daarin ziet Stevens een voordeel. Hij hoopt dat de films worden gebruikt op manieren die vooraf niet waren voorzien. En dat gebeurt inmiddels ook: de films worden gebruikt in het onderwijs, de zorg en andere maatschappelijke contexten. 

“Het project heeft heel veel onverwachte, maar wel positieve bijvangst opgeleverd,” vertelt Stevens. “Het was eigenlijk veel rijker dan we van tevoren hadden durven hopen.” 

Een voorbeeld voor open delen 

TOEKOMSTBEELDEN laat zien dat open leermaterialen een groter bereik kunnen krijgen dan de oorspronkelijke doelgroep. Een film die voor één project wordt gemaakt, kan later het startpunt worden van een les, discussie of gesprek in een heel andere context. 

Dat is precies de kracht van open delen: je maakt kennis en materiaal toegankelijk voor anderen en geeft hen de mogelijkheid om er zelf betekenis aan te geven. 

Binnen de Radboud Universiteit stimuleert GO OPEN het gebruik en delen van open leermaterialen. TOEKOMSTBEELDEN laat zien wat er kan gebeuren wanneer je die stap daadwerkelijk zet: materiaal blijft niet binnen de grenzen van één project, maar krijgt de kans om verder te reizen! 

Bekijk hier de films van TOEKOMSTBEELDEN  

Meer weten over open leermaterialen? 

Bekijk ook de e-learning over open leermaterialen