Radboud Open Science Inspirator: Jasper Krommendijk

‘Laatst had ik een hoofdstuk uit een boek uit 2006 nodig. Dat was niet digitaal beschikbaar, dus moest ik het opvragen bij de bibliotheek. En omdat ik er aantekeningen bij wilde maken, moest ik gaan kopiëren. Ik klungelen bij de kopieermachine, hoe krijg je ook alweer twee bladzijden op één A4? Super onhandig. 

Als we het binnen de juridische wereld over Open Science hebben, hebben we het vooral over open access. Wij schrijven nog relatief veel hoofdstukken voor boeken. Maar wat weggestopt is in een boek – of achter een betaalmuur - wordt veel minder gelezen en geciteerd. Uit moreel oogpunt moet juridische kennis geen voorrecht zijn voor wie kan betalen: commerciële kantoren wel, NGO’s of sociale advocaten vaak niet. Ook in de universele verklaring van de rechten van de mens staat dat wetenschappelijke kennis en technologieën beschikbaar en toegankelijk zouden moeten zijn voor het publiek. 

Ik vind dat belangrijk en zet me daar samen met anderen binnen de faculteit ook echt voor in. Tegelijkertijd: alles meteen open access maken klinkt mooi, maar je moet ook reëel blijven. Veel juridische tijdschriften draaien op abonnementsmodellen. Er zijn deals met uitgeverijen. Schaf je dat van de ene op de andere dag af, dan haal je een heel ecosysteem onderuit waarbij de (commerciële) rechtspraktijk meebetaalt aan publicaties zodat redacties professioneel ondersteund kunnen worden. Binnen de rechtendiscipline zijn we op zich content met het amendement Taverne waarmee artikelen en boekhoofdstukken na een redelijke termijn van zes maanden openbaar beschikbaar worden gesteld in de repository. 

''Open access in de juridische wetenschap is echt anders dan open access in andere disciplines. Met hele generieke, idealistische vergezichten die weinig specifiek zijn per discipline kom je er niet''

Voor de juridische discipline is dat een werkbare balans. Open access in de juridische wetenschap is echt anders dan open access in andere disciplines. Met hele generieke, idealistische vergezichten die weinig specifiek zijn per discipline kom je er niet. De werkelijkheid is veel complexer. Wat mij betreft hebben we niet telkens nieuw beleid nodig, maar concrete actie en mensen die praktische ondersteuning bieden. 

Daarnaast is de macht van (juridische)uitgevers groot. Hun zoeksystemen domineren, en als losse universiteit kun je daar weinig tegenin brengen. We hebben nu een landelijke werkgroep die met de juridische faculteiten van alle universiteiten kijkt naar een gezamenlijke open access-strategie, ook richting deze uitgevers. 

Dat zijn concrete dingen waarmee we  aan de slag kunnen. Verandering gaat traag. Maar als we focussen op wat nu binnen bereik ligt, kunnen we echte stappen maken, zonder ons te verliezen in abstracte toekomstdromen over citizen science of open education. De bezuinigingen dwingen ons wat dat betreft ook om keuzes te maken; niet alles is mogelijk.’

Jaspers Open Science tip

Veel onderzoekers uit de juridische discipline weten niet dat ze hun publicaties soms meteen na verschijnen als pdf op LinkedIn mogen delen (bijvoorbeeld bij het Nederlands Juristenblad). Dat vergroot de zichtbaarheid van je werk én geïnteresseerden hebben al toegang voordat het na zes maanden vrij komt in de repository. Vind je het lastig om naar buiten te treden over jouw onderzoek of voelt het als ijdeltuiterij? Wissel eens van gedachten met een collega van communicatie of laat het plaatsen via de LinkedIn-accounts van de onderzoekscentra (OO&R of SteR).