Radboud Open Science Inspirator: Jeanette Mostert

‘Open Science is geen extraatje dat je 'erbij' doet—het is de manier waarop we tegenwoordig onderzoek zouden moeten doen. Open access publiceren? Ja. Data delen? Absoluut. Uitleggen aan een breed publiek wat je onderzoekt, op een begrijpelijke manier? Ook dat hoort erbij. Maar zover zijn we nog niet. Ik vergelijk de universiteit vaak met een containerschip: als je dat van koers wilt laten veranderen, gaat dat traag, met veel gepiep en gekraak. Niet alleen omdat het zo'n log geheel is, maar ook door wie er in de stuurhut zitten. Mensen aan de top hebben weinig prikkels om te veranderen. Ze doen al decennialang onderzoek op hun manier, en staan vaak niet te springen om het roer om te gooien. De jongere generatie wil vaak wel veranderen, maar krijgt daar weinig ruimte voor, in tijd of middelen. 

Gelukkig zijn er wel dingen die veranderen. Open access en datamanagement zijn inmiddels aardig ingebed, mede omdat subsidieverstrekkers dat steeds vaker verplicht stellen. Maar als het gaat om public engagement, wordt het lastiger. Voor mij is outreach naar de samenleving echt een essentieel onderdeel van Open Science. Tijdens mijn promotie (2011 – 2016) heb ik allerlei vormen van outreach gedaan: een open dag georganiseerd, het Donders Wonders-blog opgezet, meegedaan aan science battles waarbij je op het podium over je onderzoek vertelt. Na mijn promotie ben ik de outreach voor een groot EU-project gaan managen.

De jongere generatie wil vaak wel veranderen, maar krijgt daar weinig ruimte voor, in tijd of middelen

Onderzoekers hebben, vind ik, de verantwoordelijkheid om terug te koppelen naar de samenleving. Wat onderzoek je, waarom is het belangrijk? Heb je een nieuwe publicatie? Schrijf er een begrijpelijk berichtje over, of maak een kort filmpje. Zet het op je site of socials. Dat vind ik echt het minimale. De volgende stap is in gesprek gaan met de mensen voor wie je onderzoek relevant is. Dat kunnen schoolkinderen zijn, politici, patiëntenverenigingen, wijkgroepen, noem maar op. Laat zien wat je gevonden hebt, vraag wat zij ervan vinden en wat er volgens hen verder nodig is. Misschien kun je zelfs samen onderzoek opzetten. Ja, dat kost tijd, maar het levert ook waardevolle inzichten op. Een inspirerend voorbeeld is het onderzoek van mijn collega Martine Hoogman. Zij doet – op basis van een vraag vanuit de ADHD-community – onderzoek naar positieve aspecten van ADHD. Haar hele onderzoekslijn komt dus voort uit de samenleving.

Op dit moment ligt de verantwoordelijkheid voor het opbouwen van relaties met de samenleving volgens mij nog te veel bij de individuele onderzoeker. In een project krijg je wat geld voor wat co-creatie, maar een project is tijdelijk. Uit eigen ervaring weet ik dat een relatie met bijvoorbeeld een patiëntenvereniging opbouwen veel langer duurt. We moeten dit structureler en op grotere schaal gaan organiseren, vanuit onderzoeksgroepen of afdelingen. Niet als bijzaak, maar als vast onderdeel van het onderzoek. Universiteiten én subsidieverstrekkers moeten hier echt anders over gaan nadenken. Hoe precies? Die gouden formule heb ik ook nog niet gevonden.’

Jeanettes Open Science Tip

Denk eens na: met wie zou jij eigenlijk in gesprek willen over de uitkomsten van je onderzoek? Wie kunnen er iets aan hebben? En hoe bereik je die mensen? Neem eens contact op met je communicatieafdeling—ze denken vaak graag mee over hoe je je onderzoek zichtbaar en begrijpelijk maakt voor de juiste doelgroep.