De Radboud Open Science Inspirators zijn personen die zich op wat voor manier dan ook actief met Open Science bezighouden. Zij vertellen in deze rubriek - die onderdeel is van het Radboud Open Science Programma - over hun betrokkenheid bij Open Science en de uitdagingen en voordelen die daarmee gepaard gaan. Deze keer: Tom Ederveen, bioinformaticus bij de Medical BioSciences afdeling van het Radboudumc.
Radboud Open Science Inspirator: Tom Ederveen
Tom Ederveen steekt zijn enthousiasme niet onder stoelen of banken. Zijn missie? Data FAIR maken (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable) en dat niet als bureaucratische verplichting, maar als daad van wetenschappelijke integriteit.
De wortels van die beweging liggen al even terug, gebaseerd op het semantische webconcept van zo rond de eeuwwisseling. 'In 2016 werd met sterke bijdrage vanuit Leiden het FAIR-principe als eerste gepubliceerd,' vertelt Tom, 'en Nederland loopt internationaal voorop in het FAIR-denken.' Die voorsprong is niet vanzelfsprekend. In de wetenschappelijke praktijk bestaat soms spanning tussen openheid en concurrentie, waarbij samenwerking niet altijd vanzelf tot stand komt. Tom en zijn team kiezen bewust voor transparantie in vele facetten van hun wetenschappelijk onderzoek: open data, analyse workflows, publicaties, en zelfs peer-reviewwerk doen zij bij voorkeur onder eigen naam. 'De ware kennis komt uiteindelijk toch boven drijven,' zegt hij; een nuchtere maar hoopvolle grondhouding.
"Data FAIR maken: niet als bureaucratische verplichting, maar als daad van wetenschappelijke integriteit"
Vanuit de bioinformatica-afdeling werkt Tom nauw samen met de Radboudumc Technology Centers (RTC), die op diverse terreinen ondersteuning bieden aan onderzoekers, van dierproeven tot imaging en waar ook Data Stewardship een prominente plek heeft. Die data stewards helpen onderzoekers concreet: hoe beschrijf je je data goed? Hoe maak je die toegankelijk? Want daar wringt nog regelmatig de schoen. Onderzoekers weten vaak niet precies wat er van hen verwacht wordt en zijn huiverig voor wat zij als ingewikkelde ICT-vraagstukken ervaren.
Toch ziet Tom de kern van de motivatie helder. Onderzoekers voelen zich schatplichtig aan de mensen die moeite hebben gedaan om aan onderzoek mee te werken (patiënten, proefpersonen, burgers). Hun bijdrage verdient meer dan een artikel in een afgesloten tijdschrift. Die gedachte leeft breed in het veld, merkt Tom.
Het landschap van wetenschappelijk publiceren is intussen ook in beweging. Zo bestaan er al nanopublicaties: kleine, losstaande stukjes data die buiten de traditionele artikelstructuur om worden gedeeld, als voorbeeld van hoe waardecreatie in de wetenschap ook anders kan worden georganiseerd dan via de geijkte publicatiepiramide.
Met zijn verhaal laat Tom zien dat FAIR data geen technische bijzaak is, maar een houding; gedragen door nieuwsgierigheid, verantwoordelijkheidsgevoel en een oprecht geloof in open wetenschap. Een echte inspirator.
Collega's die het leuk vinden om te praten over FAIR data/Open Science en ervaringen uit te wisselen zijn van harte welkom bij de tweemaandelijkse OSCN-borrels. De eerstvolgende is op donderdag 26 maart om 16.30 uur in het CultuurCafé.