Wanneer je niet via een uitgever open access kunt of wil publiceren, kun je zelf een preprint (de ingediende versie die nog niet is beoordeeld door experts uit het vakgebied) of postprint (de uiteindelijke versie) van je manuscript publiceren in een repository. Deze zogenaamde ‘Green’ open access publicatiemethode is gratis voor auteurs.
Repositories en preprint archieven
Je mag zelf bepalen in welke repository je je preprint of postprint versie publiceert. Iedereen kan deze repositories doorzoeken. Alle erin opgenomen publicaties zijn ook vindbaar het Netherlands Research Portal en te downloaden via Google Scholar. Hier vind je een overzicht van repositories. De Radboud Universiteit biedt de Radboud Repository.
Voor het delen van preprints zijn er speciale preprint servers. De meeste van deze servers richten zich specifiek op een vakgebied, zoals bètawetenschappen (arXiv), Geneeskunde (medRxiv), Biologie (bioRxiv) of sociologie (SocArXiv). ASAPbio geeft een overzicht van preprint servers voor verschillende vakgebieden. Er zijn ook preprint servers voor alle vakgebieden zoals Zenodo of Open Science Framework.
Manieren om te publiceren in een repository
Optie 1: automatische publicatie na 6 maanden
Betreft jouw publicatie een kort wetenschappelijk werk dat geheel of gedeeltelijk met Nederlandse publieke middelen wordt gefinancierd? Dan heb je het recht om na publicatie van dat werk, het na ‘een redelijke termijn’ vrij beschikbaar te stellen voor het publiek. Dit komt voort uit artikel 25fa van de Nederlandse Auteurswet (Aw), ook wel bekend als het amendement van Taverne. Omdat deze wet zgn. ‘dwingend recht’ is, gaat het boven een eventuele overeenkomst tussen een auteur en een uitgever.
Als onderzoeker aan de Radboud Universiteit of het Radboudumc, betekent dit in praktijk dat je werk automatisch na zes maanden open access beschikbaar wordt gemaakt via de Radboud Repository. Lees meer over onder welke voorwaarden dit gebeurt en hoe je dit desgewenst voorkomt.
Optie 2: zelfarchivering
Als optie 1 voor jou niet mogelijk is, bijvoorbeeld omdat het gaat om een langer werk (zoals een boek) of niet-publiekelijk gefinancierd werk, kun je mogelijk zelf je werk archiveren in een repository.
Veel uitgevers staan zelfarchivering toe, maar met beperkingen: ze hanteren bijvoorbeeld een embargoperiode of staan alleen het delen van een preprint of postprint versie van het artikel toe. Op de website Open policy finder kan je concrete informatie vinden over de embargotermijn die van toepassing is op jouw tijdschriftpublicatie.
Lees meer over hoe je je werk archiveert in de Radboud Repository. Na uploaden wordt altijd gecontroleerd of de publicatie volgens het auteursrecht openbaar gemaakt mag worden.
Optie 3: via de Rights Retention Strategy (RRS)
Met de Rights Retention Strategy kan je de Author Accepted Manuscript (of AAM) versie direct en onder een CC-BY licentie delen, ook als de uitgever daar beperkingen op legt. Hiermee voldoe je aan een eventuele eis van je financier om direct open access te publiceren, ook al is je artikel bij de uitgever niet open access.
Bij het indienen van je publicatie bij de uitgever moet je een Rights Retention verklaring opnemen waarin je aangeeft gebonden te zijn aan een eerder contract van een financier. Je kan een zo’n verklaring vinden op de website van je onderzoeksfinancier of in de Rights Retention FAQ.
Voor- en nadelen van preprints
Het publiceren van een preprint heeft enkele voordelen ten opzichte van het publiceren van een postprint:
- Onderzoeksresultaten zijn direct zichtbaar, terwijl publiceren in een tijdschrift enkele maanden kan duren;
- Je kunt extra peer en/of community feedback krijgen, wat je kunt gebruiken om je publicatie te verbeteren;
- Het draagt bij aan jouw zichtbaarheid: anderen kunnen zien waaraan je werkt;
- Anderen kunnen je werk direct citeren.
Het nadeel van een preprint artikel is dat het door financiers niet wordt erkend als een volwaardige open access publicatie.
Voor meer informatie over pre-prints, zie deze gids over preprint publiceren.