Op deze pagina vind je een overzicht van alle termen die vaak genoemd worden binnen Open Access onderwerpen. Klik op een begrip om de volledige toelichting te lezen
Open Access Begrippenlijst
Het bedrag dat betaald wordt om een artikel open access te publiceren. Afhankelijk van het tijdschrift of uitgever variëren de APC’s voor open access artikelen van € 400,- tot soms meer dan € 10.000,-.
Het bedrag dat betaald wordt om een boek open access te publiceren. De kosten voor open access publiceren van een boek variëren per uitgever en liggen vaak tussen de € 7.000,- en € 15.000,-.
Zie beschrijving Read & publish-overeenkomsten.
Door een Creative Commons licentie van toepassing te verklaren op een publicatie wordt aangegeven dat men afziet van bepaalde wettelijke auteursrechten. Er zijn verschillende soorten CC-licenties, waarvan de CC BY de minst restrictieve is. De meeste onderzoeksfinanciers vereisen of adviseren deze licentie omdat hiermee de publicatie het meest toegankelijk wordt en zo breed mogelijk gebruik toestaat. Zie ook Guide to Creative Commons for Scholarly Publications and Educational Resources voor het gebruik van CC-licenties.
Overzicht van open access tijdschriften die bovendien een kwaliteitscontrole hebben ondergaan. (DOAJ indexeert enkel tijdschriften die peer review hanteren). Zie de website: https://doaj.org.
Wanneer een auteur zonder betaling open access kan publiceren in een open access tijdschrift of op een open access platform omdat de kosten hiervan al door (wetenschappelijke) instellingen zijn opgebracht, noemt men dat diamant open access.
Wanneer een publicatie direct bij een uitgever open access gepubliceerd wordt, noemt men dit goud open access. Hier wordt doorgaans een Article Processing Charge (APC) of Book Processing Charge (BPC) voor betaald. Sommige uitgevers gebruiken deze term ook voor een open access kortingsregeling met Nederlandse universiteiten.
Wanneer een versie (post-print, uitgevers PDF) van een publicatie naderhand door zelf archivering, in bijvoorbeeld de universitaire repository, openbaar wordt gemaakt. Hier zijn geen kosten aan verbonden.
Een hybride tijdschrift is een traditioneel abonnementstijdschrift waarin naast restricted access óók open access gepubliceerd kan worden tegen betaling van een APC. De Radboud Universiteit en het RadboudUMC hebben in landelijk verband kortingsregelingen afgesloten met de grote uitgevers, waardoor onze onderzoekers kosteloos in veel van dit soort tijdschriften kunnen publiceren.
Hierin vind je welke tijdschriften onder de deals met de uitgevers vallen en onder welke voorwaarden dit zo is. De journal browser vind je hier: RU journal browser.
Geen juridische, technische of financiële belemmeringen voor lezers van publicaties/resultaten van door de overheid gefinancierd onderzoek: iedereen kan dergelijke publicaties lezen, downloaden, kopiëren, verspreiden, afdrukken of hergebruiken.
Open access tijdschriften met dubieuze uitgeverspraktijken. De uitgever vraagt daarbij publicatiekosten aan de auteur (APC) zonder een heuse redactie en deugdelijke peer review op het artikel toe te passen. Zie tips om dergelijke tijdschriften te herkennen op de pagina over Predatory Publishing.
- Preprint = versie van een artikel vóór peer review (te uploaden op preprint-servers voor peer review door de gemeenschap) .
- Postprint = Author Accepted Manuscript (AAM) = versie van een geaccepteerd artikel na peer review, nog niet opgemaakt door de uitgever.
- Uitgeversversie = identiek aan de definitieve uitgeversversie, opgemaakt door de uitgever, d.w.z. de versie van het record (VoR).
Consortiumovereenkomsten met uitgevers die universiteiten/umc's toegang geven tot content (‘read’-gedeelte) en onderzoekers in staat stellen om zonder extra kosten OA te publiceren (‘publish’-gedeelte).
Cap
Een aantal van deze overeenkomsten bevat een maximumaantal artikelen dat met korting kan worden gepubliceerd onder een deal. Dit maximum noemen we de cap. Als een cap eenmaal bereikt is, dan kunnen Radboud onderzoekers niet meer kosteloos open access publiceren bij deze uitgever, tot de start van een nieuw kalenderjaar (mits er voor dit nieuwe kalenderjaar een overeenkomst is getekend).
Onze universiteit slaat de publicaties van hun onderzoekers op in een wereldwijd vrij toegankelijke databank. Een dergelijk online archief heet een repository. Het publiceren van wetenschappelijke informatie in repositories wordt wel de groene route naar open access genoemd. Meer informatie is beschikbaar op de pagina Publiceren in de Radboud Repository.
Een bepaling van cOAlition S-financiers (bijv. NWO, ZonMW, ERC) die auteurs toestaat het auteursrecht op versies van hun werk te behouden en hen een voorkeursrecht geeft om hun Author Accepted Manuscripts (AAM) OA te maken onder een Creative Commons Attribution-licentie (CC BY) in de repository van hun universiteit op het moment van publicatie.
Wijziging van de Nederlandse auteurswet (25fa) waardoor onderzoekers hun korte wetenschappelijke werken (artikelen, hoofdstukken, enz.) na een redelijke termijn (zes maanden na publicatie) in een repository beschikbaar kunnen stellen. Binnen de Radboud Universiteit gebeurt dit automatisch voor bepaalde publicaties. Voor meer informatie: Taverne