Is gasificatie een goed alternatief voor het verbranden van afval? In het Honoursprogramma Project Impact onderzochten studenten van verschillende opleidingen hoe het ervoor staat met deze alternatieve technologie. Een universitair hoofddocent, een student en de directeur van een afvalcentrale vertellen over het project. ‘Ik ben optimistischer dan aan het begin.’
Aan tafel met de grote spelers: studenten doen onderzoek naar chemische recycling
Gasificatie is een vorm van chemische recycling, legt Sjors Witjes uit. Hij is universitair hoofddocent Duurzaam en Circulair Organiseren en kartrekker van dit Honoursprogramma. ‘Nederland is heel secuur in het scheiden en recyclen van afvalmaterialen, maar we houden ook reststroom over die we verbranden. De CO2 die bij deze verbranding vrijkomt, gebruiken we deels voor het verwarmen van kassen. Daarnaast zijn er plannen om CO2 af te vangen en op te slaan.’
Gasificatie is net iets beter dan verbranden. Het afval wordt in een thermisch proces met hoge temperaturen omgezet in syngas. Dit gas kan worden gebruikt voor de productie van elektriciteit, warmte of als grondstof voor de chemische industrie. ‘Niet alleen vanwege klimaatverandering moeten we op zoek naar alternatieven van CO2-verbranding, ook vanwege grondstofzekerheid’, zegt Witjes. ‘Door de geopolitieke spanningen zullen we minder afhankelijk moeten worden van grondstoffen uit het buitenland. Daarbij kan syngas een rol spelen.’
Geen consultancy
Het Institute for Sustainable Process Technology (ISPT) in Amersfoort gaf Witjes de opdracht om de stand van zaken rondom gasificatie te analyseren. Samen met Victor Reijnders als honoursbegeleider zette Witjes negen studenten aan het werk die naast hun studie iets extra’s wilden doen. ‘Het is een uniek project, waarbij de studenten helemaal vrij zijn in het ontwikkelen van het onderzoeksproces. Ze leren samen te werken en het onderzoek zelf vorm te geven. Daarbij is het geen consultancy, het gaat echt om kritisch denken. Ze zijn helemaal vrij om te zeggen wat ze vinden zolang ze het maar goed onderbouwen. Over een stakeholder hoorde ik een student zeggen: “Ze denken verkeerd”.’
‘Het was een geweldige ervaring’, vertelt Paige Kemper over het Honoursprogramma. De Amerikaanse studente volgt de researchmaster Social & Cultural Science en wilde daar graag nog iets bij doen. Acht maanden lang dook ze in de wereld van het vergassen, waarbij ze samen met de andere studenten analyses maakte van diverse gasification-initiatieven, stakeholders interviewde, Londen bezocht en een seminar organiseerde. 'Het was een interdisciplinaire groep. Zo werkte ik samen met iemand die microbiologie en iemand die informatica studeert. Iedereen had zijn eigen perspectief en dat werkte heel motiverend.’
De grote jongens
De studenten legden contact met belangrijke spelers uit de procesindustrie, die nog veel gebruik maken van fossiele brandstoffen als petroleum. Voor hen kan syngas interessant zijn. ‘Deze studenten zijn uit zichzelf heel bewust bezig met duurzaamheid’, zegt Witjes, ‘dus dan is aan tafel zitten met de grote jongens het echte werk. Als je daadwerkelijk verschil wil maken, moet je bij deze partijen zijn. Door dit project zijn de studenten het belang van samenwerken gaan inzien.’
Aan het einde van het project vond in de skylounge van het Erasmusgebouw een seminar plaats waarbij studenten en stakeholders discussieerden over gasificatie. Witjes: ‘Door die mooie locatie op de universiteit zie je dat de directeuren hun harnas afdoen. Ze houden niet langer, zoals in hun eigen kantoor, de kaarten voor de borst.’ Tijdens het seminar werd ook een document met de stand van zaken gepresenteerd. ‘De boodschap van de studenten was duidelijk: de verantwoordelijkheid ligt bij de actoren. ISPT kan daarbij een coördinerende rol innemen.’
Nijmeegse afvalcentrale
Rutger Jan Pessers, directeur van de Nijmeegse afvalcentrale ARN, vindt het mooi dat de studenten gasificatie hebben teruggebracht op de agenda. Voor de afvalcentrale is deze technologie een serieuze optie, al is hij ook kritisch. ‘In het verleden werkte gasificatie goed toen het werd gebruikt met een homogeen materiaal als steenkool. In ons geval moet je uit een berg afval precies de juiste grondstoffen halen en dat is een grote uitdaging, een heel gevoelig proces.’
Pessers ziet wel dat de ARN geschikt is voor het gebruik van deze technologie, omdat een aantal benodigdheden al in de centrale aanwezig is. De ARN zou dan echter ook nog flink moeten investeren en de technologie zou verder ontwikkeld moeten worden. ‘Eigenlijk kan het alleen op twee voorwaarden. De technologie moet voldoende robuust zijn om specifieke grondstoffen uit het afval te halen. Daarnaast moet er een goede businesscase zijn.’
Voor dat laatste helpt het niet dat de overheid momenteel zwalkend beleid voert. Enerzijds worden afvalcentrales gedwongen flink te innoveren, anderzijds hebben ze te maken met CO2-heffingen. Pessers: ‘Het beleid staat haaks op wat men wil bereiken. Daar komt bij dat klanten naar het buitenland gaan als afval nog duurder wordt. Zo verlies je grip op de afvalstromen.’ De ARN-directeur blijft het volgen, maar is ook bezig met andere duurzame projecten, zoals warmtenetten en aanpassingen om de stikstofuitstoot terug te dringen.
Dankbaar
Student Kemper is dankbaar dat ze aan het project mee mocht doen. ‘We hebben de silver bullet niet gevonden, maar we hebben wel gekeken met welk beleid bedrijven competitiever kunnen worden en meer gaan investeren in de technologie.’ Ze heeft veel geleerd van de stakeholders en hoe het werkt in deze wereld. ‘Ik moest wennen aan de aanpak. De terminologie is anders, een andere logica, maar ik ben optimistischer dan aan het begin.’ Kemper gelooft dat een schonere wereld mogelijk is als iedereen meedoet. ‘Het helpt niet als we alleen maar aan vinger wijzen doen en anderen van ons vervreemden. Iedereen moet kunnen profiteren bij veranderingen.’
Tekst: Willem Claassen
Contactinformatie
- Contactpersoon
- dr. ir. S. Witjes (Sjors)
- Organisatieonderdeel
- Faculteit der Managementwetenschappen, Institute for Management research, Sectie Bedrijfskunde, Strategie
- Thema
- Duurzaamheid