“Acculturatie” is het proces waarin mensen met een migratieachtergrond een weg vinden tussen enerzijds het behouden van de cultuur van het land van oorsprong, en anderzijds het eigen maken van de cultuur van het gastland. De Radboud-onderzoekers bestudeerden acculturatie door nationale identificatie, culturele waarden, taal- en mediagebruik van drie generaties Turkse Nederlanders te vergelijken met die van Nederlanders zonder migratieachtergrond.
‘Binnen de groep van Turkse Nederlanders zijn relatief veel mensen met overgewicht of een ongezonde leefstijl,’ vertelt PhD-onderzoeker Mustafa Akpinar. ‘Om daar iets aan te kunnen doen met gezondheidscommunicatie, moet je weten hoe deze groep verschilt van de groep Nederlanders zonder migratieachtergrond. Daarom hebben wij de waarden en gebruiken van beide groepen in kaart gebracht, door middel van een steekproef.’ Met de uitkomsten van dit onderzoek kunnen gezondheidscampagnes gemaakt worden die mogelijk voor iedereen effectief zijn. Maar de uitkomsten zijn niet eenduidig. ‘Het maakt erg uit naar welke waarden en gebruiken je kijkt en naar welke generatie,’ aldus Akpinar.
Generaties
‘Bij groepen met een migratieachtergrond zie je in de eerste generatie altijd een verschil met Nederlanders, omdat die zich in twee culturen tegelijk begeven,’ legt Akpinar uit. ‘Turkse Nederlanders gebruiken relatief minder Nederlandse media dan de gemiddelde Nederlander, omdat ze vaak óók Turkse media volgen. Zo nemen ze vaak nieuws tot zich in twee talen. Wat opvalt is hoe dicht de uitkomsten van de Nederlanders en de tweede generatie Turkse Nederlanders bij elkaar liggen in deze steekproef.’
De aan dit onderzoek deelnemende Turkse Nederlanders van de tweede generatie zijn veel van de Nederlandse nationale identiteit, waarden, taal- en mediagebruiken gaan overnemen, volgens de onderzoeker. ‘Ze vereenzelvigen zich meer met de Nederlandse identiteit en gebruiken en waarderen de Nederlandse taal bijvoorbeeld meer dan Turkse Nederlanders uit de generatie voor hen.’
Overeenkomsten en verschillen
De onderzoekers vergeleken in totaal 464 deelnemers. Deze deelnemers kregen vragen zoals ‘hoe trots bent u dat u Nederlander bent?’, ‘hoe vaak kijkt u naar de Nederlandse televisie?’ of ‘in hoeverre bent u het eens met de stelling: mannen moeten beleefdheden tonen aan vrouwen, zoals de deur openhouden.’ Deze vragen werden voorgelegd aan zowel Turkse Nederlanders als aan Nederlanders zonder migratieachtergrond. Daarbij maakten de onderzoekers onderscheid tussen drie generaties Turkse Nederlanders en hun Nederlandse leeftijdsgenoten: de eerste generatie deelnemers heeft een gemiddelde leeftijd van 54; de tweede generatie is gemiddeld 37 jaar en de derde is rond de 22.
‘Het verschil tussen de eerste en de tweede generatie is duidelijk,’ zegt Akpinar. ‘De waarden en gebruiken van de Turkse Nederlanders en Nederlanders zonder migratieachtergrond lijken in de tweede generatie meer op elkaar dan in de eerste generatie.’ De derde generatie toont een wisselender beeld, waarin sommige waarden en gebruiken minder, en andere juist meer, lijken op die van de Nederlanders zonder migratieachtergrond.
Hiervoor zijn verschillende verklaringen te bedenken, maar die zijn allemaal speculatief, benadrukken de onderzoekers. ‘Een mogelijke verklaring is dat de derde generatie deelnemers nog in de vormende levensfase zit, tussen de 16 en de 34 jaar,’ aldus Akpinar. ‘Dit is een levensfase waarin mensen vaak nog wat zoekende zijn naar hun identiteit en hun plek in de samenleving. Het zou kunnen dat naarmate Turkse Nederlanders uit de derde generatie ouder worden en meer door werk en kinderen met de Nederlandse samenleving worden verbonden, dit ook in hun waarden en gebruiken duidelijker zichtbaar wordt.’
Akpinar en zijn collega’s leggen in hun vervolgonderzoek verschillende gezondheidscampagnes van de overheid voor aan de respondenten, om te kijken in hoeverre zij zich aangesproken voelen door deze campagnes.