Van Zwol, inmiddels werkzaam als HR-innovatieadviseur bij de Koninklijke Luchtmacht, richtte zich in zijn promotieonderzoek op hoe leidinggevenden kunnen bijdragen aan een duurzame loopbaan van vrachtwagenchauffeurs. ‘Er is heel veel onderzoek naar leidinggevenden binnen traditionele kantoorbanen, maar we weten relatief weinig over praktijkopgeleide leidinggevenden en zogenaamde 'blue collar’-werknemers. Die groepen zijn in de wetenschappelijke literatuur ondervertegenwoordigd, terwijl de praktijkgerichte sector echt een eigen dynamiek heeft. Daardoor zijn bestaande programma’s voor leiderschapsontwikkeling mogelijk onvoldoende geschikt voor wat er in deze sector speelt.’
Kloof tussen chauffeurs en leidinggevenden
En dat heeft gevolgen: in interviews met chauffeurs en leidinggevenden ontdekte Van Zwol een duidelijke kloof tussen de twee. ‘Nederlandse vrachtwagenchauffeurs hebben concrete wensen over hun loopbaan, maar deze worden zelden besproken met hun leidinggevende. Eén chauffeur vertelde me letterlijk: “Dit uurtje met jou is het meeste dat ik ooit over mijn werk en loopbaan heb gepraat sinds ik hier tien jaar geleden begon.” Dit heeft er ook mee te maken dat het onduidelijk is bij wie de taak van leidinggeven ligt, veel chauffeurs weten dit zelf ook niet.’
Door veel mensen wordt het werk van vrachtwagenchauffeurs gezien als routinematig en simpel, soms ook als een tussenbaan. ‘Dat beeld sijpelt ook door in organisaties’, zegt Van Zwol. ‘Er zit een duidelijke mismatch tussen het perspectief van de leidinggevenden op de loopbaan van chauffeurs, en hoe chauffeurs naar de loopbaan in hun eigen beroep kijken. Daardoor onderschatten leidinggevenden vaak de ontwikkelwensen en capaciteiten van chauffeurs, terwijl die chauffeurs ervaren dat er weinig van hen wordt verwacht. Dat mechanisme houdt zichzelf in stand en beperkt de ruimte voor ontwikkeling.’
Duurzame inzetbaarheid verbeteren
Om daar verandering in te brengen, ontwikkelde Van Zwol in samenwerking met het Sectorinstituut Transport en Logistiek een zogenaamde Learning Community voor leidinggevenden binnen de transportsector. Zestien leidinggevenden namen zes maanden lang deel aan maandelijkse sessies, begeleid door een facilitator die affiniteit had met de sector. ‘Het doel was om samen met deze groep in kaart te brengen: wat hebben wij als leidinggevenden nodig om duurzame inzetbaarheid van onze chauffeurs te verbeteren?’
Volgens Van Zwol ontstond er interesse bij leidinggevenden zodra het gedeelde probleem van inzetbaarheid expliciet werd benoemd. Door te wijzen op de link tussen betere ondersteuning van werknemers en het terugdringen van verzuim en personeelstekort, kun je verschil maken. Bedrijven profiteren bovendien als chauffeurs beter en langer op hun plek zitten. Zo kan er samen gestuurd worden op meer begrip voor deze belangrijke beroepsgroep.
Vanuit de NSvP valorisatiebeurs is samen met Amber Kornet (Saxion & UTwente) ‘Voorbij de Blinde Vlek’ ontwikkeld: een compilatie van korte video's om het gesprek te openen over het betrekken van praktijkopgeleide professionals in innovatieprocessen. De video's zijn te bekijken op YouTube en vrij in te zetten voor trainingen, conferenties of in het onderwijs.