De politiek gepeild: hoe de publieke omroep de opiniepeiling ontdekte

Vandaag gaat Nederland naar de stembus om nieuwe gemeenteraadsleden te verkiezen. Het stemgedrag van grote groepen kiezers wordt tegenwoordig mede bepaald door stemwijzers én opiniepeilingen. Die peilingen brengen niet alleen politieke ontwikkelingen in kaart, maar beïnvloeden ook de keuze van de kiezer in het stemhokje. In zijn artikel voor BMGN – Low Countries Historical Review (BMGN-LCHR) onderzoekt Fons Meijer (Radboud Universiteit Nijmegen) hoe en waarom opiniepeilingen zo belangrijk zijn geworden in de Nederlandse media.

Publieke omroepen ontdekten het fenomeen opiniepeilingen vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw, zo stelt Meijer in zijn BMGN-artikel. Niet alleen claimden omroepredacteuren en journalisten met behulp van deze peilingen een positie als intermediair tussen politici en kiezers, ook gebruikten zij deze om de verzuilde verhoudingen open te breken.

Peilingbureaus als NIPO en experts als Marcel van Dam en Maurice de Hond promootten vanaf de jaren zeventig in radio- en televisieprogramma’s immers een nieuw, wetenschappelijk onderbouwd beeld van de kiezers als burgers die hun kiesgedrag niet meer als vanzelfsprekend afstemden op hun religie of ideologie, maar op hun bevindingen als kritische burgerconsumenten. Het resultaat was een voorgoed veranderde Nederlandse verkiezingscultuur.

Historische, journalistieke bronnen

Voor het onderzoek gebruikte Meijer verschillende historische bronnen. Meijer: 'We hebben gekeken naar oude opnames van radio- en televisieprogramma’s waarin peilingen werden gebruikt, van brieven en redactienotulen uit het archief van de NOS waarin redacteuren het gebruik van peilingen bespraken, en van kranten en tijdschriften waarin journalisten reflecteerden op de verkiezingsonderzoeken van de publieke omroep.'

De publicatie verschijnt vandaag in BMGN - Low Countries Historical Review, een wetenschappelijk tijdschrift over de geschiedenis van Nederland en Belgie in internationaal perspectief. Het tijdschrift wordt uitgegeven door het Koninklijk Nederlands Historisch Genootschap (KNHG). Het KNHG behartigt de belangen van de beroepsgroep door zich in te zetten voor de beroepsontwikkeling en arbeidsmarktperspectieven van historici, de professionalisering en positionering van de historicus, voor het maatschappelijk belang van geschiedenis en ijvert voor de toegankelijkheid van bronnen. Het KNHG adviseert op het gebied van beleid en organiseert congressen en workshops voor de beroepsgroep. Hiertoe werkt het genootschap nauw samen met hogescholen, universiteiten en opleidings- en kennisinstituten.

Meer weten? Neem contact op met

  • Persvoorlichting & Wetenschapscommunicatie Radboud Universiteit, media [at] ru.nlclass="externLink", 024 361 6000

Contactinformatie

Thema
Actualiteiten, Geschiedenis, Politiek

Aan deze website wordt nog gewerkt. Meer informatie: 'een nieuwe website'.