De studie van 'toekomstdenken': wat als we onze aannames over de tijd die nog gaat komen eens grondig ondervragen?

Mayo: "Ik ontmoette Sietske tijdens haar sabbatical in Australië en we ontdekten al snel dat we het over toekomstdenken eens waren. In wezen gaat toekomstdenken over het feit dat de toekomst moet worden beschouwd als iets dat in het heden bestaat in plaats van als iets dat aan de horizon ligt. Wij geloven dat als je op die manier naar de toekomst kijkt, je in staat bent om sterke ethische, rechtvaardige beslissingen te nemen die uiteindelijk van invloed zullen zijn op samenlevingen, gemeenschappen en zelfs de wereld als geheel.” Veenman: “Liam en ik begonnen te praten over onze wederzijdse belangen bij het verankeren van toekomstdenken in verschillende disciplines: hoe kunnen we de theorie van toekomstdenken gebruiken om lopende gesprekken, besluitvorming en beleidsvorming rond de overgang naar duurzaamheid te beïnvloeden? We besloten dat we onderzoek wilden doen naar deze vraag. Want deze 'toekomst in het heden' is iets waar je goed onderzoek naar kunt doen.”

De verwachte toekomst van 'iedereen rijdt elektrisch' is een goed voorbeeld van hoe we gemakkelijk handelen naar dominante aannames in de maatschappij, in plaats van goed na te denken over ons eigen gedrag.

Gevoelens van anticipatie 

Mayo, een sociaal theoreticus en gastonderzoeker bij de afdeling Milieu, Planning en Geografie, geeft toe dat het woord 'toekomst' soms verwarrend is. Gaat het over waarzeggerij of science fiction? Mayo: “We richten ons eigenlijk op het gevoel van anticipatie dat mensen hebben als ze aan de toekomst denken. Verwachtingen die ze krijgen van verhalen in de krant of het nieuws waarin allerlei toekomstbeelden verborgen zitten. Zoals: “In de nabije toekomst rijdt iedereen in een elektrische auto of heeft iedereen zonnepanelen op zijn dak”. Verhalen en aannames die mensen vaak angstig maken omdat ze het gevoel hebben dat er iets anders gaat gebeuren. En omdat het goed voelt om ons naar deze verwachtingen te gedragen, doen we dat ook, totdat de volgende crisis zich aandient. Feit is dat deze verborgen toekomsten je kunnen beïnvloeden, maar niet automatisch op een manier die direct gerelateerd is aan de toekomst die je wenst.”

Veenman: "De verwachte toekomst van 'iedereen rijdt elektrisch' is een goed voorbeeld van hoe we gemakkelijk handelen naar dominante aannames in de maatschappij, in plaats van goed na te denken over ons eigen gedrag. Het beeld dat ons wordt voorgeschoteld betekent dat we allemaal elektrische auto's kopen of willen kopen. Maar wat ons niet wordt verteld, is dat als we daadwerkelijk een toekomst willen creëren waarin iedereen in een elektrische auto rijdt, we vier keer zoveel auto's nodig zouden hebben als we nu hebben om de milieudoelstellingen te halen. Willen we dat echt? Draagt dat bij aan het werkelijke duurzame doel dat we hadden? En is dit überhaupt mogelijk?"