De zomer van Astrid van Oyen: ‘Voor de laatste keer naar Cinigiano’

13 juli 2026 Onderzoeksbericht

Sinds 2016 is archeoloog Astrid Van Oyen er, buiten de covidjaren, elke zomer geweest: het Toscaanse dorpje Cinigiano. Niet om vakantie te vieren, maar om opgravingen te doen op de plek waar ooit een Romeinse plattelandsnederzetting heeft bestaan. ‘We zijn inmiddels bekende gezichten in het dorp.’

Hoe meer appjes ze kreeg van collega’s in het veld, hoe meer het de afgelopen weken al begon te kriebelen. Maar sinds 5 juli is het voor Astrid van Oyen, hoogleraar archeologie, ook eindelijk zover. Na een jaar binnen werken op de campus, reist ze naar Toscane om de laatste hand te leggen aan een opgravingsproject waar ze, inclusief jaren voorbereiding sinds 2012, mee bezig is geweest.

Zomers lang veranderden het graslandschap en de olijfgaarden rondom Cinigiano voor enkele weken in een archeologische vindplaats waar Van Oyen, haar collega’s van over de hele wereld en studenten dag in dag uit de overblijfselen van een Romeinse nederzetting verzamelden. ‘Dat waren altijd lange dagen. Doordat de academische kalender, zeker die in Nederland, het enkel toelaat om in de zomermaanden opgravingen te doen, is het er super warm. Meestal begonnen we al om 6 uur, werkten dan door tot rond het middaguur en gingen dan in de namiddag nog even verder.’

Van munten, spelden en gespen tot botten en stukken keramiek: de archeologen groeven van alles op. ‘Maar de meest spannende ontdekking was een smidse. Doordat die is afgebrand, zijn alle werktuigen goed geconserveerd gebleven onder het as. Zo troffen we er verschillende hamers, een uitzonderlijk grote tang én een deel van een ploeg, vermoedelijk een van de laatste projecten van de smid voordat zijn smidse vlam vatte.’

Buiten de stad gebeurde óók van alles

De opgravingen zitten er inmiddels op. ‘Deze zomer bestaat, net als de vorige, uit het onderzoeken en analyseren van alles wat we hebben opgegraven. Doos voor doos worden alle vondsten uitgestald op lange tafels en nauwkeurig bestudeerd om meer te weten te komen over het leven op het Romeinse platteland.’

Van Oyens onderzoeksproject, het Marzuolo Archeologisch Project, maakt deel uit van een nieuwe stroming binnen de archeologie. Lange tijd richtten archeologen zich namelijk vooral op steden als Rome en Pompeï en gingen ze ervan uit dat in rurale gebieden amper iets gebeurde. ‘Maar we zien juist van alles gebeuren. De variatie aan materialen, zoals gespen en spelden, duidt bijvoorbeeld op een komen en gaan van mensen.’

Daarnaast zien we dat er een verscheidenheid aan gebouwen was die bovendien soms van functie wisselden. Van Oyen wijst op een eetstalletje, een wijnmakerij die later dienst ging doen als opslag. En dus de smidse. ‘De verscheidenheid aan werktuigen, en het feit dat de smid met gerecycled ijzer werkte, doen ons vermoeden dat de smid uiteenlopende opdrachten verrichte en zo een verbindende rol in de regio had. Een soort service centre voor iedereen die iets gerepareerd wilde hebben.’

Astrid van Oyen tijdens een rondleiding op de archeologische vindplaats.

Pizza en karaoke

Als het goed is, weten Van Oyen en haar collega’s na deze zomer meer. Ze gaan de laatste dozen met materialen bestuderen en dan is het opgravingsproject na tien jaar plots ten einde. ‘In die jaren zijn we bekende gezichten geworden in Cinigiano, ook omdat het maar een klein dorpje is. Zo is er een vrouw uit het dorp die voor de hele groep kookt en tussen de lange dagen zit ook altijd wel een dag dat we naar de lokale bar gaan of aansluiten bij een pizza- of karaokeavond. Ook nodigen we de bewoners ieder jaar uit voor een rondleiding bij de opgraafplaats en hebben we een VR-project georganiseerd waarbij lokale schoolkinderen konden bekijken hoe de nederzetting er vroeger uit heeft gezien.’

Hoewel de onderzoekers al nadenken over een vervolgproject in dezelfde regio, zal het gek zijn om niet meer jaarlijks af te reizen naar Cinigiano, stelt Van Oyen. ‘Het project heeft een grote periode in mijn academische loopbaan beslagen. En mijn kinderen hebben hun eerste zomers hier doorgebracht. Dit jaar gaan ze voor het eerst niet mee.’ Toch sluit Van Oyen niet uit dat ze er nog eens zal terugkeren. ‘Mijn dochter vroeg laatst al of we nog een keertje zullen langsgaan. Het ligt niet in het toeristische deel van Toscane, maar misschien zullen we vroeg of laat een keertje omrijden en terugkeren naar Cinigiano.’

Zomerserie

Dit verhaal maakt deel uit van de zomerserie van Radboud Recharge. In de zomerserie van dit jaar spreken we onderzoekers niet alleen over hun onderzoek, maar juist over hun zomer: het moment waarin ze opladen. Benieuwd naar de andere verhalen? Je leest ze op onze themapagina.

Contactinformatie

Organisatieonderdeel: Radboud Institute for Culture and History, Faculteit der Letteren
Thema: Geschiedenis, Zomerspecial