Naar het buitenland om onderzoek te doen; voor Yvet Telgenkamp is dat niet nieuw. De afgelopen vijf jaar verbleef ze minstens zeventien keer in Store Mosse National Park. ‘Dat is het grootste aaneengesloten veengebied in het zuiden van Zweden’, vertelt ze. ‘Het veen daar is nog onaangeroerd, terwijl het veen in Nederland veel last heeft van stikstof. Daar in Zweden zie je nog hoe natuurlijke processen zouden moeten verlopen.’
De zomer van ecoloog Yvet Telgenkamp: focus op veenherstel en een beluga
Yvet Telgenkamp gaat een bijzondere zomer tegemoet. De promovenda Ecology aan de Radboud Universiteit sluit zich voor een maand aan bij een onderzoeksgroep in Canada, gevolgd door een persoonlijke reis. ‘Die groene bril gaat overal mee naartoe.’
Veen als koolstofkluis
Haar onderzoek richt zich op de rol van plant functionele groepen in de koolstofcyclus van hoogvenen. ‘Ik kijk naar verschillende plantensoorten in het veen en hoe zij omgaan met klimaatverandering. Door droogtestress kunnen planten afsterven en komt het onderliggende veen droog te liggen. Dan functioneert het veen niet meer en komt koolstof vrij in de atmosfeer. Wat eerst een koolstofsink is, wordt dan een koolstofbron.’
Volgens Telgenkamp is dat precies waarom haar onderzoek urgent is. ‘Er zijn steeds vaker hittegolven en langere droogteperiodes. Dat is het laatste wat je wilt in een veengebied. Veen moet nat blijven, anders zet je de deur van een koolstofkluis open.’
Ze kijkt niet naar klimaatmodellen, maar naar de ecologische gevolgen. ‘Ecosystemen krijgen steeds minder tijd om te herstellen tussen droogteperiodes. Waar dat vroeger eens in de tien jaar gebeurde, zien we nu veel kortere cycli.’
Ook de menselijke invloed speelt een rol. ‘In Nederland kennen mensen veen vaak als een groene koeienweide, maar dit soort veen is ontwaterd. We graven veen af voor glastuinbouw en potgrond. Tegelijk warmt het klimaat sneller op. Dat maakt veen dubbel kwetsbaar: door de mens én door het klimaat.’
Volgens Telgenkamp is veenbehoud cruciaal. ‘Als veen goed functioneert, is het een van de sterkste koolstofopslagplekken op aarde, zelfs effectiever dan tropische regenwouden. Maar als het systeem instort, wordt het juist een grote bron van koolstofuitstoot die klimaatverandering versnelt. Voor intacte veensystemen moet je naar Scandinavië.’
Samenhangend geheel
Telgenkamp vertelt enthousiast over haar veldwerk in Store Mosse. ‘Daar is het veen nog in goede staat. We doen daar al vijftien jaar experimenten waarbij we plantgroepen weghalen om te kijken wat er gebeurt.’ Ze vergelijkt het met een voetbalteam. ‘Als je bijvoorbeeld de keeper eruit haalt, verandert het hele spel. Zo werkt het ook met plantensoorten in het veen. Toen we struikplanten verwijderden, zakte het hele veenmostapijt in elkaar. Die struiken ondersteunen het systeem letterlijk. Zelfs tien centimeter hoogteverschil maakt ecologisch veel uit, omdat het de waterstand beïnvloedt.’
Dat inzicht leerde haar breder te kijken. ‘Ecologie lijkt simpel, maar is extreem complex. Alles hangt met elkaar samen. Als je te veel focust op één aspect, mis je het geheel.’ Ze prijst de samenwerking in het veldwerk. ‘Het is echt tteamwerk, met dank aan veel enthousiaste studenten die het keer op keer leuk vinden om stages te lopen of andere collega's die graag de handen uit de mouwen steken.’
Focus op veenherstel
Deze zomer vertrekt Telgenkamp voor een maand naar Université Laval in Canada voor een research stay. ‘Eerder dit jaar is aan mij het Christine Mohrmann Stipendium toegekend, gericht op vrouwen in de wetenschap. Dankzij dat stipendium kan ik een periode doorbrengen aan een universiteit in het buitenland. Ik wilde graag samenwerken met Line Rochefort, hoogleraar Plantenkunde aan de Université Laval. Van haar kreeg ik eerder waardevolle feedback op mijn paper. Haar onderzoeksgroep richt zich op veenherstel. Dat sluit naadloos aan bij mijn interesse.’
Telgenkamp benadrukt het verschil in focus. ‘Mijn onderzoek is fundamenteel, maar de Canadese onderzoeksgroep bekijkt hoe effectief de werkzaamheden voor veenherstel zijn. Dus de wetenschappelijke basis achter natuurbeleid en natuurherstel. Daar wil ik meer over leren.’ Ook eerdere ervaringen in Canada spelen mee. ‘Bij Western University zag ik vorig jaar hoe uitgestrekt en divers het Canadese veenlandschap is. Dat geeft weer andere inzichten.’
Op zoek naar een beluga
‘Het wordt een drukke zomer’, lacht Telgenkamp. Voor haar vertrek naar Canada loopt ze eerst nog de Nijmeegse Vierdaagse. En direct na de research stay trekt ze met haar partner op vakantie door de Canadese provincie Québec. ‘We zijn allebei ecologen. We kijken anders naar landschappen: waarom is het hier groen, welke plant- en diersoorten zie je hier?’
Toch blijft het ook vakantie. ‘Het lijkt me geweldig om in de baaien van Québec een kanotocht te maken en daar walvissen te spotten, vooral de witte walvis beluga. Dat vind ik een prachtig dier.’ Tegelijk erkent ze dat ze haar onderzoek nooit helemaal loslaat. ‘Die groene bril gaat overal mee naartoe. Dat is gewoon wie ik ben.’
Als ze vooruitkijkt, hoopt ze op twee dingen. ‘Wetenschappelijk wil ik ontdekken waar mijn toekomst ligt: fundamenteel onderzoek of meer richting natuurherstel. En persoonlijk hoop ik dat ik een beluga spot. Het zijn slimme dieren en het mooie aan zeeleven vind ik dat je er telkens weer door wordt verrast. Hopelijk overkomt mij dat deze zomer ook.’
Zomerserie
Dit verhaal maakt deel uit van de zomerserie van Radboud Recharge. In de zomerserie van dit jaar spreken we onderzoekers niet alleen over hun onderzoek, maar juist over hun zomer: het moment waarin ze opladen. Benieuwd naar de andere verhalen? Je leest ze op onze themapagina.
Contactinformatie
- Organisatieonderdeel
- Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica, Radboud Institute for Biological and Environmental Sciences, Ecology
- Thema
- Duurzaamheid, Natuur, Zomerspecial