In de Open Competitie ENW-XS van de NWO zijn 72 aanvragen gehonoreerd, waarvan bij vijf aanvragen Radboud-onderzoekers de hoofdaanvragers waren. De subsidies van maximaal € 50.000 zijn bedoeld om veelbelovende ideeën, vernieuwende en risicovolle initiatieven binnen de zeven ENW-disciplines mogelijk te maken. Het voorgestelde onderzoek is grensverleggend en op voorhand staat niet vast of de beoogde doelstelling gehaald wordt. Wat telt is dat elk resultaat, zowel positief als negatief, de wetenschap vooruit helpt.
TicklishSkin - Towards novel sensory-based detection of autism through tickle response analysis
Konstantina Kilteni (Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour)
Autismespectrumstoornis (ASS) treft ruim 190.000 mensen in Nederland, maar er zijn nog geen betrouwbare biologische markers die vroege diagnose mogelijk maken, terwijl vroege interventie de uitkomsten sterk kan verbeteren. Dit project onderzoekt een onconventioneel, maar veelbelovend idee: dat verhoogde gevoeligheid voor kietelen kan dienen als sensorische biomarker voor autisme. Met een speciaal apparaat en geavanceerde hersen- en fysiologische metingen vergelijken we reacties op kietelstimuli bij autistische en neurotypische volwassenen. Als er een duidelijk verband wordt gevonden, kan dit leiden tot eenvoudige, toegankelijke en vroege screeningsmethoden voor autisme.
Harnessing Uncharted Pathways for Antibiotic Discovery
Willem Velema (Institute for Molecules and Materials, FNWI)
Antibioticaresistentie vormt wereldwijd een ernstige bedreiging voor de menselijke gezondheid. Prognoses suggereren dat resistente infecties tegen 2050 jaarlijks 10 miljoen levens eisen. Om deze crisis aan te pakken, moeten we onze voorraad effectieve antibiotica aanvullen. Traditionele ontdekkingsmethoden zijn er niet in geslaagd nieuwe kandidaten op te leveren. Daarom stellen wij een fundamenteel andere strategie voor. Met een innovatieve test die rapporteert over betrokkenheid binnen een beoogde bacteriëel mechanisme, zullen we de activiteit binnen een uitgebreide moleculenbibliotheek beoordelen. Deze aanpak is gericht op het ontdekken van krachtige verbindingen die hun effect bewerkstelligen via een geheel nieuw mechanisme.
Chemotactic predator powered by degradation for potential pathogenic bacterial elimination
Daniela Wilson (Institute for Molecules and Materials, FNWI)
Gerichte migratie is een essentiële overlevingsstrategie waarmee cellen en bacteriën zich naar voedingsstoffen bewegen en toxines vermijden1,2. Geïnspireerd door dit principe ontwikkelen wij een door degradatie aangedreven chemotactische predator die pathogene bacteriën actief opspoort en selectief elimineert. Deze strategie met hoog risico en hoog rendement biedt zowel een minimaal model om chemotaxis te bestuderen als een transformerende benadering voor gerichte antimicrobiële therapie. Door recente vooruitgang in nanotechnologie en biomedicine te benutten, beoogt dit project een nieuwe klasse biodegradeerbare precisietools te creëren met potentieel om bacteriële behandelingen te revolutioneren en de nanogeneeskunde vooruit te stuwen.
Building Resilient Ecosystems from the Ground Up
Dina in 't Zandt (Radboud Institute for Biological and Environmental Sciences)
Klimaatverandering en menselijk landgebruik brengen steeds grotere schade toe aan ecosystemen, met instorting en verlies van essentiële ecosysteemdiensten als gevolg. Nu extreme verstoringen steeds vaker voorkomen, is het urgenter dan ooit om innovatieve manieren te vinden om ecosystemen bestendiger tegen verstoringen te maken. Echter ontbreekt nog te veel kennis over hoe we dit kunnen doen. Wij stellen voor dat bodemmicroben, die een stabiliserende rol spelen in onaangetaste ecosystemen, kunnen worden benut bij het herstel van verstoorde systemen. We zullen dit potentieel grensverleggende idee toetsen langs een verstoringsgradiënt in de bossen van Tasmanië.
Molecular drivers of selective vulnerability in neurodegenerative diseases: a focus on Charcot-Marie-Tooth disease
Maria Landinez Macias (Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour)
Neurodegeneratieve ziekten worden gekenmerkt door degeneratie van specifieke neuronale celtypes. Bij de ziekte van Charcot-Marie-Tooth (CMT) worden specifiek perifere motorische en sensorische neuronen aangetast. Het is onduidelijk hoe mutaties in genen, die wijdverspreid tot expressie komen in neurodegeneratieve ziektes, leiden tot celtype-specifieke degeneratie. Onze hypothese is dat CMT-gevoelige cellen dichter bij een drempelwaarde liggen die neurodegeneratie via stress-signaalroutes activeert. Deze drempelwaarde kan afhankelijk zijn van de eiwitsynthesesnelheid, hoeveelheid tRNA- en tRNA-synthetases en expressie van eiwitten die de geïntegreerde stressrespons activeren. We zullen deze factoren kwantificeren in aangetaste versus gezonde cellen in muismodellen om hun rol in CMT te begrijpen.