Dat ondervonden collega's bij de docentenacademie ook zelf tijdens het onderzoek onder eigen studenten naar hoe studenten feedback in de opleiding ervaarden. In een nieuw artikel in het Tijdschrift voor Lerarenopleiders beschrijven Martina van Uum, Amber Walraven en Lieke Jager hoe de onderzoeksgroep van de Radboud Docenten Academie deze vraagstukken gezamenlijk heeft verkend en tot een gedeelde visie en beleid is gekomen.
Wat maakt onderwijsonderzoek ethisch complex?
Wie onderzoek doet in de eigen klas of opleiding, bevindt zich in een dubbele rol: die van leraar én onderzoeker. Die rollen brengen verschillende belangen met zich mee. Hoe transparant ben je daarover naar je deelnemers? En in hoeverre ervaren studenten of leerlingen de vrijheid om van deelname af te zien, zeker wanneer de onderzoeker ook hun docent is? Dit zijn geen theoretische vragen, maar concrete dilemma's.
Een gezamenlijk gesprek als vertrekpunt
Om deze dilemma's verder te verkennen gingen de onderzoekers op basis van kaartjes met stellingen, variërend van een strikte tot een ruimere visie op onderzoek in en naar het eigen onderwijs, met deelnemers in gesprek. Deelnemers bepaalden eerst hun eigen standpunt en bespraken dat vervolgens in groepen. Zo ontstond zicht op hoe de eigen visie zich verhoudt tot die van collega's. Het gesprek leidde uiteindelijk tot een gezamenlijke visie en beleid, zodat individuele lerarenopleiders beter weten hoe ze met ethische kwesties kunnen omgaan.
Aanbeveling voor de praktijk
De auteurs bevelen leraren en lerarenopleiders aan om dit gesprek ook in de eigen school of opleiding te voeren, bij voorkeur aan de hand van concrete stellingen of kaartjes. Een gedeeld kader helpt om individuele dilemma's bespreekbaar te maken en voorkomt dat iedereen het wiel opnieuw uitvindt.
Over de auteurs
Martina van Uum is universitair docent en lerarenopleider aan de Radboud Docenten Academie. Haar werk richt zich op onderzoekend en ontwerpend leren in het voortgezet onderwijs en ze is voorzitter van de ethiekcommissie van de RDA.
Amber Walraven is onderwijskundige en expert vakmanschap van leraren bij Neon (Nederlands Onderwijsinstituut). Daarvoor was zij meer dan elf jaar universitair docent en lerarenopleider aan de Radboud Docenten Academie, waar haar onderzoek zich richtte op de professionele ontwikkeling van leraren en lerarenopleiders.
Lieke Jager is lerarenopleider en opleidingscoördinator van de educatieve minor/module aan de Radboud Docenten Academie. Daarnaast is zij als postdoc onderzoekster betrokken bij onderzoek naar de onderwijskundige inrichting van de brede brugklas, met een focus op diversiteit, gelijke kansen en differentiatie.
Het volledige artikel is te lezen via het Tijdschrift voor Lerarenopleiders