Europeanen tonen eenzelfde patroon van uitsluiting van minderheden

In vrijwel geheel Europa blijken mensen eenzelfde rangorde van uitsluiting van minderheden te hebben, onafhankelijk van sociaaleconomische positie, opleidingsniveau of leeftijd. Dit blijkt uit onderzoek van sociologen van de Radboud Universiteit dat zij op 9 maart in het International Journal of Intercultural Relations publiceerden.

Als het gaat om uitsluiting van etnische en religieuze minderheidsgroepen blijkt er een universele rangorde te bestaan in 18 Europese landen. Roma worden het meest uitgesloten, gevolgd door moslims, terwijl joden het minst worden uitgesloten. De mate van uitsluiting verschilt tussen landen, maar de rangorde is (bijna) overal hetzelfde. Alleen Polen en Portugal hadden een ander patroon.

Het onderzoek is gebaseerd op hoogwaardige representatieve survey data (European Social Survey) verzameld in 20 Europese landen tussen 2014 en 2015. Respondenten is de vraag voorgelegd in hoeverre men van mening is dat verschillende minderheidsgroepen niet toegelaten zouden moeten worden tot het betreffende land, en dus of ze bepaalde groepen uitsluiten. De onderzoekers keken alleen naar respondenten zonder migratieachtergrond, niet behorend tot een etnische minderheidsgroep. Daarnaast zijn joodse en islamitische respondenten buiten beschouwing gelaten.

Europees patroon

‘Gezien de enorme verschillen tussen Europese landen, bijvoorbeeld in termen van migratiegeschiedenis, de aanwezigheid van verschillende minderheidsgroepen, immigratiebeleid en welvaart is het verassend dat er een algemeen patroon blijkt te zijn dat voor bijna alle landen geldt’, licht socioloog Michael Savelkoul van de Radboud Universiteit toe. ‘Je ziet wel dat bepaalde landen of groepen toleranter zijn, maar grofweg zie je hetzelfde patroon. Blijkbaar is deze rangorde van uitsluiting van minderheden meer verankerd dan we denken.’

Het idee van een dergelijke rangorde van minderheden was eerder aangetoond, maar deze studies waren beperkt tot individuele landen en bovendien vaak gebaseerd op studies onder studenten. Met hun onderzoek doen Savelkoul en zijn collega’s Maurice Gesthuizen en Peer Scheepers voor het eerst een breder Europees onderzoek naar deze thematiek. ‘Wij vroegen ons af of je dit patroon ook voor een continent als Europa kon waarnemen.’

Geen verschillen tussen leeftijdsgroepen of opleidingsniveaus

Hetzelfde patroon vonden ze ook voor verschillende sociale groepen in de samenleving. Ze keken hierbij of de rangorde verschilt tussen relevante groepen zoals hoog- en laagopgeleiden, mensen met en zonder werk, jongeren en ouderen, religieuzen en niet-religieuzen en mensen met en zonder contacten met etnische minderheden.

‘Onze resultaten laten zien dat ook binnen deze verschillende sociale groepen (die normaliter sterk verschillen in de mate van vooroordelen ten aanzien van etnische en religieuze minderheden) er sprake is van dezelfde universele rangorde van uitsluiting.’

Belangrijke inzichten

Volgens Savelkoul zorgt het onderzoek voor belangrijke inzichten: ‘vooroordelen en stereotypen blijken veel meer verankerd te zijn dan voorheen gedacht.’ Beleidsmakers zouden dan ook moeten kijken naar oplossingen.  ‘We hebben hier geen onderzoek naar gedaan, maar je zou kunnen denken aan onderwijs. Uit eerder onderzoek blijkt dat dat een krachtig instituut is om vooroordelen en stereotypen te reduceren: vooroordelen kunnen verdwijnen als je meer over een groep leert. Aandacht voor verschillende minderheidsgroepen in het curriculum zou bijvoorbeeld kunnen helpen.’

Meer weten? Neem contact op met

  • Michael Savelkoul, m.savelkoul [at] ru.nl
  • Persvoorlichting & wetenschapscommunicatie Radboud Universiteit, media [at] ru.nl, 024 361 6000

Aan deze website wordt nog gewerkt. Meer informatie: 'een nieuwe website'.