Containerschip
Containerschip

Het roer in de economie moet om (met vier wegwijzers)

De wereld staat voor immense uitdagingen, aldus de inzet van een nieuw leerboek van managementwetenschappers Niels Faber en Sjors Witjes. De wereld rammelt, ontwikkelingen buitelen over elkaar heen, en om de dreigende chaos te ontwarren, is een nieuw economisch concept nodig. Vier wegwijzers van Faber en Witjes die de bakens radicaal verzetten.

#1 Pak het vak af van economen 

‘De dominante economie van het verleden steunde op concepten die in de huidige maatschappij niet meer voldoen. We worden immers geconfronteerd met uitdagingen waarvan de omvang en urgentie groter zijn dan ooit: een veranderend klimaat, een naderend tekort aan natuurlijke hulpbronnen, verlies aan biodiversiteit, en dat in combinatie met sociale onrust en groeiende ongelijkheid. We leven in een energieke tijd, met een verwarrend aantal ontwikkelingen die elkaar versterken en tegelijk ook kunnen tegenwerken. Er ontvouwt zich een chaos van concepten. Om richting te geven aan de duurzame wereld in de toekomst zijn nieuwe inzichten een voorwaarde. Steeds meer economen leveren die al, en voor het aanreiken van nieuwe concepten zijn alle disciplines en competenties nodig, van juristen tot sociaal wetenschappers, van ingenieurs tot ecologen en van denkers tot doeners.’

sjorswitjes

#2 Denk in cycli (en niet in producten) 

‘Het denken in producten op de markt te brengen tegen zo min mogelijk kosten en met maximale opbrengsten stuit op zijn grenzen. Daartegenover staat de economie van de toekomst, in combinatie met alle hiervoor genoemde disciplines, waarin niet het product, maar de productcyclus centraal staat. Dit vereist een denken over de gehele productieketen, waarin tal van actoren een rol spelen, die samen verantwoordelijkheid dragen met oog op de gehele keten. Geen van de actoren zit er louter voor het eigenbelang, ook de consumenten niet aan het einde van de keten. Wat wil je dat jouw eigendom wordt, en kun je dat ook delen, of kun je er ook van afzien? Een gelukkige ontwikkeling is de toenemende transparantie over de levenscyclus van producten, wat ons steeds beter in staat stelt om de impact van de aan te schaffen spullen mee te wegen. In het besef dat er meer is om ons zorgen over te maken dan alleen de prijs.’ 

#3 Leef je waardes (niet alleen je belangen) 

‘We hoeven niet te wachten op de nieuwe economie, want die bestaat al, zij het in gemeenschappen die we al te gemakkelijk over het hoofd blijven zien - een negeren dat vooral niet-westerse gemeenschappen betreft. De westerse moedwil om niet te zien wat al wordt voorgeleefd, wordt domme onwetendheid in een tijd waarin alle concepten nodig zijn. Hierin spelen overtuigingen en waardes een grote rol, bijvoorbeeld de diepgewortelde overtuiging van menselijke superioriteit, of de blind geleefde overtuiging dat alleen een rationele benadering kan volstaan om onze relatie tot elkaar en tot de omringende natuur te definiëren. De dominante economie, die deze overtuigingen niet vreemd is, heeft welvaart gebracht voor sommigen, maar tegen te hoge kosten voor anderen. Dat motiveert extra om die ander niet langer buiten te sluiten, en om juist ook de concepten van niet-westerse gemeenschappen in te sluiten in de economie van de toekomst.’

Niels Faber

#4 Sla handen ineen (en internet helpt). 

‘In de economie van de toekomst staat niet de koper tegenover de verkoper, niet het ene belang tegenover het andere. Het zakelijk contract dat draait om belangen, wordt ingeruild voor een sociaal contract, waarin overheid, ondernemingen en burgers zij aan zij instaan voor het welzijn voor iedereen. In zo’n contract komen kennisinstellingen samen met burgers en publieke en private organisaties, wat zich al manifesteert in een toenemend aantal samenwerkingsverbanden, van gemeenschappen die het huidige tijdsgewricht van het op belangen gefixeerde Antropoceen bewegen naar het voor de duurzame aarde noodzakelijke Symbioceen. Het uitgangspunt - alleen samen komen we verder – roept de noodzaak op voor mondiale connectie. Daarbij biedt het internet de ruimte om elkaar te ontmoeten, data uit te wisselen, productcycli te verbinden en zichtbaar te maken. Mits goed aangewend, kan dit digitaal weefsel, een ecosysteem op zichzelf, alle processen ondersteunen die nodig zijn voor de economie van de toekomst.’

Niels Faber en Sjors Witjes (editors) | Framing the Economy of the Future | Edward Elgar Publishing Unlimited, 2024

Dit boek is een co-productie van auteurs uit de wetenschap en de praktijk, en combineert inzichten van westerse en niet-westerse inzichten over hoe onze economie verandert.

Foto: Bernd Dittrich via Unsplash

Contactinformatie

Thema
Economie