Hoe de WK-deelname van Curaçao mensen op meerdere continenten verbindt

Stoet naar de hoofdstad

Het leidde tot de grootste, maar zeker niet de eerste grote prestatie in de voetbalgeschiedenis van Curaçao, dat tot 2010 deel uitmaakte van de Nederlandse Antillen. Leito: ‘In 1952 nam het voetbalelftal van de Nederlandse Antillen al deel aan de Olympische Spelen in Helsinki en in 1973 waren ze bovendien al een keer dichtbij WK-kwalificatie. Het team kwalificeerde zich voor de finaleronde van de CONCACAF, maar eindigde als vierde waarna Haïti zich voor het eindtoernooi plaatste.’

Recenter had Curaçao bovendien succes in andere sporten. ‘In 2004 wonnen honkballers van het eiland the Little League World Series, een soort jeugd-WK waar Curaçao Taiwan en meerdere Amerikaanse jeugdelftallen versloeg’, vertelt historicus Jan Bant die voor zijn promotieonderzoek onderzoek doet naar het honkbal in het Caribisch gebied en in Nederland. ‘Dat bracht dezelfde vreugde teweeg als na de WK-kwalificatie. Het hele eiland liep uit om de winnaars op te vangen en er was een stoet naar de hoofdstad.’

Leito, die opgroeide op Curaçao en zelfs in de klas zat bij slagman Quincy van Blarcum, voegt toe: ‘We zagen het op televisie en de spelers werden als helden onthaald. Mensen hebben het er nog altijd over.’

Hij herinnert zich ook de emotionele rollercoaster vier jaar later, toen hardloper Churandy Martina zilver won op de Olympische Spelen in Beijing. ‘Onze conrector rende juichend de lokalen langs om het nieuws te delen.’ Wrang genoeg verloor Martina enkele uren na de finale zijn zilveren plak nadat de Verenigde Staten protest aantekenden en hij wegens een ‘voetfout’ gediskwalificeerd werd. 

Trots op Curaçao

Wat de kwalificatie zo mooi maakt, is de verbroedering die het teweegbrengt, leggen Bant en Leito uit. ‘Curaçao is een bijzonder land. Er wonen bijna net zo veel Curaçaoënaars op het eiland als in Nederland. De verhouding tussen de mensen in de diaspora en de mensen op het eiland was niet altijd even goed. Het sportief succes brengt mensen weer bij elkaar. Zowel op het eiland als in de diaspora zijn mensen trots op Curaçao.’

Hetzelfde geldt voor de verbinding tussen de Caribische eilanden onderling. ‘Er bestond lang een historisch gewortelde rivaliteit tussen Aruba en Curaçao. Met het huidige succes wordt de verbondenheid tussen de eilanden juist erkend en benadrukt.’ Mooi voorbeeld van die hernieuwde eenheid is het WK-lied Mama Wa' van de Arubaanse zanger en producer Jeon, die groot voorvechter is van verbinding tussen de ABC-eilanden.

Vooroordeel van zon, zee, strand

Zo mooi als de opgebloeide verbinding tussen de eilandbewoners onderling en de mensen in Nederland is, zo kwalijk zijn sommige reacties, met name vanuit bepaalde kanten van de Nederlandse sportpers. ‘Ze eigenen zich het succes toe door te stellen dat de Curaçaose voetbalploeg niets meer is dan een B-ploeg met voetballers die het in het Nederlands elftal niet zouden maken’, vertelt Leito. ‘Het suggereert dat Curaçao Nederland dankbaar zou moeten zijn voor het succes, terwijl beide landen formeel gelijkwaardige partijen binnen het Koninkrijk der Nederlanden horen te zijn.’

Die uitspraken tonen sowieso de vooroordelen die in Nederland leven over Curaçao. Bant: ‘Talkshow Vandaag Inside zond een aantal weken lang uit vanuit Curaçao. Die uitzendingen met een publiek in blousjes en slippers reproduceren vooral het beeld van Curaçao als niets meer dan een zon, zee, strand-bestemming. Het lijkt soms alsof men denkt dat iedereen er onder een palmboom zit en uit een kokosnoot drinkt.’ Ook het volledig witte publiek op een eiland met een overwegend zwarte bevolking vallen Bant en Leito op. ‘Dan vraag je je af voor wie ze die uitzendingen vanuit Curaçao maken.’

Gebukt onder toerisme

Ze geven zelf het antwoord: ‘Het succes van Curaçao wordt gebruikt om toerisme op het eiland te promoten, bijvoorbeeld door reisbureau Corendon.’ Hoewel toerisme in de afgelopen jaren de belangrijkste inkomstenbron van Curaçao is geworden, gaat het eiland er ook onder gebukt. ‘De kosten van het levensonderhoud stijgen en het gaat ten koste van de natuur. Bovendien zijn de ondernemers die nu grof geld verdienen vaak afkomstig uit het buitenland waardoor het geld niet terugvloeit naar het eiland. Dit was al een probleem, maar het sportieve succes van Curaçao heeft het er niet beter op gemaakt. De nationale politiek is niet bij machte om de investeerders een halt toe te roepen en sommige politici gaan er gemakshalve maar in mee.’

Saka kara

Hoewel Bant en Leito het belangrijk vinden om ook de negatieve gevolgen van het succes te benadrukken, overheersen de trots en het gemeenschapsgevoel de komende weken. Vanzelfsprekend gaan ze de wedstrijden van Curaçao zelf ook volgen. ‘Deze maand zit ik voor mijn onderzoek op Aruba, dus ik ga de wedstrijden thuis met mijn vader kijken’, zegt Bant, ‘al had ik ook graag samen met Karym gekeken.’ Leito: ‘Ik heb alvast kaarten gekocht voor de watchparty in Villa Thalia. Dat wilde ik voor de laatste kwalificatiewedstrijd tegen Jamaica al doen en toen had ik achteraf spijt dat ik niet ben gegaan.’

En wat verwachten Leito en Bant van de prestaties van The Blue Wave? ‘De poule met Duitsland, Ecuador en Ivoorkust is zeker geen gemakkelijke, maar een stunt in één van de drie wedstrijden zou moeten kunnen. Belangrijkste is dat ze goed weerstand bieden en de eer van Curaçao hooghouden. Of zoals we in het Papiaments zeggen: Saka kara!’

Foto boven het artikel: Een muurschildering van de beroemde Curaçaose keeper Ergilio Hato bij het stadion in Willemstad dat naar hem is vernoemd. Bron: Kattiel via Wikimedia Commons.