Gedragswetenschapper Elisa van Ee heeft hierover haar laatste boek, Ik moet het nog even verwerken...Maar hoe dan?, geschreven. Aan de hand van een bijzonder persoonlijk verhaal, het overlijden van haar eigen moeder, legt ze uit hoe verwerkingsprocessen werken en wat ze betekenen voor onze veerkracht.
Hoe verwerk je een ingrijpende ervaring?
Ingrijpende ervaringen kunnen verdriet, schuld en onverwerkte gevoelens achterlaten. Misschien ben je een dierbare verloren met wie je vlak voor diens dood een heftige ruzie had. Of is je kat ooit weggelopen omdat je als kind de tuindeur niet goed had dichtgedaan. Momenten die je nog steeds pijn doen en die je moet verwerken. Maar... hoe dan?
Wat je ook doet, doe er iets mee. Houd je van tekenen, maak dan een tekening. Vind je schrijven fijn, schrijf het dan op. Praat je er graag met vrienden over, doe dat. Maar zorg dat je een situatie creëert waarin jouw beleving ertoe doet, zodat je kunt reflecteren
‘Ik onderzoek hoe je mensen kunt begrijpen via de dingen die ze hebben meegemaakt’, begint Van Ee. En ingrijpende ervaringen stoppen mensen bij uitstek weg of verwerken ze niet goed genoeg. Daar moeten we dus iets mee. Het zijn namelijk precies deze levenshoofdstukken die (onbewust) aan je blijven knagen, waardoor je depressief of mentaal overspoeld kunt raken. In extremere gevallen kun je een traumatische ervaring misschien niet verwerken. Het boek van Van Ee helpt je om zo'n hoofdstuk uit je leven naar boven te halen, zodat je 'm vervolgens af kunt sluiten.
Gevoelens toelaten door afstand te creëren
‘Vaak weten we de juiste woorden niet om uit te drukken hoe we ons eigenlijk voelen’, zegt Van Ee. Daar begint het mee. Dus, schrijven (of praten) over je gevoel is een dappere eerste stap. Het dwingt je om woorden te zoeken, zodat je daarna kunt zien wat je opgeschreven hebt. ‘Je kijkt ineens van een afstand naar dat gevoel’, verduidelijkt Van Ee. ‘Dat maakt het makkelijker om dat gevoel opnieuw toe te laten en het te accepteren.' Het heeft letterlijk een naam gekregen, vooral als de gebeurtenis ver in het verleden gebeurde.
Details doen ertoe
Van Ee benadrukt in haar boek hoe belangrijk het is om details naar boven te halen als jouw ingrijpende ervaring ver in het verleden plaatsvond. ‘Uiteindelijk gaat het erom dat je weer grip op de ervaring krijgt en dat je betekenis gaat verlenen’, zegt Van Ee. Je gaat dus nadenken over hoe het ook alweer zat, wat er precies gebeurde en wat je sindsdien hebt ontdekt.
En misschien was het die dag zonnig, had je een vrije dag, wilde je graag met de fiets ergens naartoe en rook het lekker in huis (of juist niet). Het zijn essentiële elementen in het verwerkingsproces die het gevoel van toen weer oproepen. ‘Dit gaat je helpen om je verwerkingsproces te begrijpen’, legt Van Ee uit. Je emotie van nu kan bijvoorbeeld verschillen met je emotie van toen. Die realisatie is alleen al winst. ‘Wat je ook doet, doe er iets mee. Houd je van tekenen, maak dan een tekening. Vind je schrijven fijn, schrijf het dan op. Praat je er graag met vrienden over, doe dat’, zegt Van Ee. Maar zorg dat je een situatie creëert waarin jouw beleving ertoe doet, zodat je kunt reflecteren.
Eigen ervaring als leidraad
En precies dit is Van Ee zelf gaan doen. ‘In mijn boek reflecteer ik op een moment vlak voor het overlijden van mijn moeder’, begint Van Ee. Op een sleutelmoment vroeg haar moeder, die op dat moment ernstig ziek was, of ze dood zou gaan. Van Ee sloeg dicht en zei weinig; een moment dat haar nog lang bijgebleven is. Ze merkte dat ze dit moment pas echt ging verwerken toen ze erover begon te schrijven. ‘Daarom wilde ik mijn proces zo graag in het boek meenemen. Juist om te illustreren dat verwerkingsprocessen zo menselijk zijn. Dat we struikelen, opstaan en dingen fout, maar óók goed doen. Het is er allemaal, en het mag er allemaal zijn,’ zegt Van Ee.
De kunst van goed luisteren
Een andere aanbeveling die Van Ee doet, is om over je ervaring te praten. Dat vereist een goede luisteraar en ook daar geeft Van Ee tips voor. ‘We hebben nog wel eens de neiging om snel met oplossingen te komen als luisteraar’, zegt Van Ee. Maar veel belangrijker is het om door te vragen naar die details. Stel vragen als: Welke dag was het? Wat ging je toen doen? En geef aan hoe je iets vindt klinken. Klinkt het verhaal voor jou verdrietig of juist niet? Benoem dat dan. En een gesprek is altijd wederkerig. ‘Ook jij kunt iets over jouw verwerkingsprocessen leren door goed te luisteren’, zegt Van Ee.
Tegenslagen als kracht
We leven in een wereld die meer en meer een beroep op onze veerkracht doet. Oorlog, klimaat, bestaanszekerheid, armoede: omgaan met persoonlijke tegenslagen, sleutelmomenten uit ons verleden, is daarmee steeds belangrijker. Van Ee sluit af: ‘Zie tegenslag niet als een potentiële kwetsbaarheid, maar als een kracht.’ Met haar boek hoopt ze jou te helpen om dat zo te laten zijn.
Geïnteresseerd?
De Recharge redactie mag één exemplaar van het boek van Elisa van Ee weggeven. Geïnteresseerd? Stuur dan vóór 22 maart 2026 een mail naar recharge [at] ru.nl (recharge[at]ru[dot]nl) o.v.v. 'Boek Elisa van Ee'.
Contactinformatie
- Contactpersoon
- prof. dr. mr. E. van Ee (Elisa)
- Organisatieonderdeel
- Behavioural Science Institute, Faculteit der Sociale Wetenschappen
- Gaat over persoon
- prof. dr. mr. E. van Ee (Elisa)
- Thema
- Gedrag, Zorg & Gezondheid